Granatowa policja

Formację powołał rozporządzeniem z 17 grudnia 1939 roku Hans Frank; wcześniej byłym funkcjonariuszom Policji Państwowej nakazano zgłosić się pod groźbą surowych kar. Liczyła kilkanaście tysięcy ludzi i podlegała niemieckiej policji porządkowej, a najwyższym polskim stanowiskiem był komendant miasta lub powiatu. Zajmowała się zwykłą przestępczością, ruchem i porządkiem, ale pilnowała też murów gett, uczestniczyła w łapankach i deportacjach oraz wyłapywaniu ukrywających się Żydów.

Jej ocena jest złożona. Część policjantów kolaborowała, szantażowała i mordowała Żydów, a podziemie wydawało wyroki na najgorszych. Zarazem wielu należało do konspiracji, głównie AK i Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa, przekazując informacje i ostrzegając przed akcjami, a kilkunastu uhonorowano tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. PKWN rozwiązał formację w sierpniu 1944 roku.