XI Korpus na Pacyfiku

W marcu 1944 roku do sił generała Douglasa MacArthura na południowo-zachodnim Pacyfiku dołączyło nowe dowództwo – sztab XI Korpusu armii amerykańskiej pod rozkazami gen. mjr. Charlesa P. Halla. Chronologie wojny podają pod datą 16 marca, że korpus „przybył na teatr działań na Pacyfiku”. Sam w sobie nie było to wielkie wydarzenie: korpus nie przywoził ze sobą dywizji, tylko kilkuset oficerów i żołnierzy sztabu, łączności i służb, zdolnych pokierować dwiema–trzema dywizjami w polu. Był to jednak wyraźny znak, że armia lądowa USA, która przez dwa lata walczyła na Nowej Gwinei skromnymi siłami, przygotowuje się do ofensywy na znacznie większą skalę.

Samą datę należy traktować ostrożnie. Według historii jednostki XI Korpus w marcu 1944 roku wyruszył ze Stanów Zjednoczonych na Obszar Południowo-Zachodniego Pacyfiku i po przybyciu do Finschhafen na Nowej Gwinei został podporządkowany Siłom Alamo gen. Waltera Kruegera. Oficjalna historia armii USA (Robert Ross Smith, The Approach to the Philippines) pisze jednak jeszcze pod koniec czerwca 1944 roku, że Hall i jego sztab „niedawno przybyli na Nową Gwineę ze Stanów Zjednoczonych”. 16 marca wyznacza więc raczej początek przerzutu korpusu na Pacyfik niż dzień, w którym jego sztab objął jakiekolwiek zadania bojowe.

Korpus z Bostonu i Chicago

XI Korpus miał długą, choć do tej pory czysto papierową historię. Utworzono go w 1921 roku jako korpus rezerwy złożony z jednostek Nowej Anglii, z kwaterą w Bostonie, a jego naszywka – niebieska tarcza z krzyżem św. Jerzego i zieloną sosną – nawiązywała do sztandaru z bitwy pod Bunker Hill z 1775 roku. Przed wojną nigdy nie został zmobilizowany. Jako jednostkę czynną aktywowano go dopiero 15 czerwca 1942 roku w Chicago, a 20 października tego roku dowództwo objął Charles Philip Hall.

Hall, urodzony w 1886 roku w Sardis w stanie Missisipi, absolwent West Point z 1911 roku, należał do pokolenia oficerów ukształtowanych przez pierwszą wojnę światową. We Francji był adiutantem 3 Brygady Piechoty 2 Dywizji i walczył pod Château-Thierry, Soissons i Saint-Mihiel. Za odwagę pod Vierzy 18 lipca 1918 roku – gdy jako ochotnik poszedł z francuskimi czołgami do zajętej przez Niemców wsi, a wracając wyniósł spod ognia rannego – otrzymał Krzyż za Wybitną Służbę. W okresie międzywojennym był wykładowcą w szkole piechoty w Fort Benning i dyrektorem w szkole taktycznej lotnictwa w Maxwell Field, a w latach 1930–1932 służył na Filipinach. W 1942 roku dowodził krótko 93 Dywizją Piechoty, złożoną z czarnoskórych żołnierzy, nim przejął XI Korpus.

Armia MacArthura rośnie

Przez cały 1942 i 1943 rok MacArthur prowadził wojnę na Nowej Gwinei głównie rękami Australijczyków. Amerykańska armia lądowa miała na jego obszarze niewiele dywizji i tylko jedno dowództwo korpusu – I Korpus gen. Roberta Eichelbergera, który zdobywał Bunę. W 1943 roku powstała 6 Armia Kruegera, działająca jako Siły Alamo, ale operacje takie jak lądowanie pod Finschhafen we wrześniu 1943 roku nadal prowadziły przede wszystkim dywizje australijskie.

Na przełomie 1943 i 1944 roku proporcje zaczęły się zmieniać. Do Australii i na Nową Gwineę płynęły kolejne dywizje amerykańskie, a lądowanie na Los Negros 29 lutego 1944 roku pokazało, że MacArthur gotów jest wykonywać długie i ryzykowne skoki z pominięciem silnych japońskich garnizonów. Po decyzjach Kolegium Połączonych Szefów Sztabów z marca 1944 roku, które otwierały drogę na Hollandię i dalej ku Filipinom, MacArthur potrzebował kolejnych dowództw zdolnych prowadzić jednocześnie kilka operacji. W ciągu 1944 roku na Obszar Południowo-Zachodniego Pacyfiku trafiły kolejne dowództwa korpusów – obok XI także X oraz przekazany z Wysp Salomona XIV – a jesienią obok 6 Armii zaczęła działać nowo utworzona 8 Armia Eichelbergera. Dla MacArthura oznaczało to przejście od pojedynczych operacji prowadzonych przez jedną dywizję do kampanii, w których jednocześnie walczyły dwie armie. Australijczycy, którzy dotąd dźwigali główny ciężar walk lądowych, coraz częściej przejmowali zadania garnizonowe na tyłach.

Aitape i rzeka Driniumor

Pierwszy sprawdzian przyszedł latem. 22 kwietnia 1944 roku Amerykanie wylądowali w Hollandii i Aitape, odcinając na wschodzie japońską 18 Armię gen. Hatazō Adachiego, skupioną wokół Wewaku. Adachi postanowił przebić się na zachód. Gdy wywiad – w tym odszyfrowane japońskie depesze – wskazywał na zbliżające się natarcie, Krueger wzmocnił obronę Aitape i powierzył ją Hallowi. O północy z 27 na 28 czerwca dowództwo XI Korpusu przejęło zgrupowanie „Persecution”, liczące ostatecznie około dwóch i dwóch trzecich dywizji: 32 i 43 Dywizję Piechoty, 112 Pułk Kawalerii i 124 Pułk Piechoty.

W nocy z 10 na 11 lipca około dziesięciu tysięcy Japończyków uderzyło przez rzekę Driniumor i przełamało amerykańską linię. Walki w dżungli trwały do 25 sierpnia. Hall, podobnie jak szef wywiadu MacArthura gen. Charles Willoughby, jeszcze w czerwcu wątpił, by Japończycy byli zdolni do natarcia, i pierwsze dni bitwy przyniosły Amerykanom odwrót o kilka kilometrów. Od końca lipca kontrnatarcie z północy oskrzydliło jednak Japończyków atakujących pod Afua i natarcie 18 Armii załamało się. Według zestawień podawanych w literaturze Amerykanie stracili około 440 zabitych i 2550 rannych, a Japończycy od 8 do 10 tysięcy ludzi, licząc także zmarłych z głodu i chorób. Armia Adachiego przestała być zdolna do większych działań zaczepnych.

Morotai, Bataan i Corregidor

15 września 1944 roku sztab Halla, jako zgrupowanie „Tradewind”, poprowadził desant na wyspę Morotai w Molukach – ostatni przystanek przed Filipinami. Japończycy prawie się tam nie bronili, a na wyspie szybko powstały lotniska, z których bombowce sięgały południowych Filipin i Borneo.

Najważniejszy rozdział historii XI Korpusu przyniosła bitwa o Luzon. 29 stycznia 1945 roku korpus wylądował bez oporu na wybrzeżu prowincji Zambales, na północny zachód od półwyspu Bataan, z zadaniem odcięcia Bataanu i otwarcia drogi do zatoki Subic. Pod przełęczą Zig Zag 38 Dywizja Piechoty utknęła przed japońskimi umocnieniami w górskiej dżungli; Hall odwołał jej dowódcę i walki trwały dwa tygodnie. W połowie lutego oddziały korpusu przecięły i oczyściły Bataan – półwysep, na którym w kwietniu 1942 roku skapitulowały wojska amerykańsko-filipińskie. 16 lutego 1945 roku spadochroniarze 503 Pułku zostali zrzuceni na wyspę Corregidor u wejścia do Zatoki Manilskiej, a batalion 34 Pułku Piechoty z sił korpusu przeprawił się tam z Mariveles na południowym krańcu Bataanu. Wiosną korpus walczył z japońskim zgrupowaniem Shimbu w górach na wschód od Manili, gdzie broniono ujęć wody dla stolicy.

W planach inwazji na Japonię (operacja Downfall) XI Korpus miał lądować nad zatoką Shibushi na Kiusiu. Kapitulacja Japonii sprawiła, że we wrześniu 1945 roku jego żołnierze zeszli na brzeg w Jokohamie jako wojska okupacyjne. Korpus rozwiązano 11 marca 1946 roku w Mito; Hall oddał dowództwo kilka dni później, a po wojnie kierował wydziałem organizacji i szkolenia w sztabie generalnym armii. Zmarł w 1953 roku w San Antonio.

Miejsce w wojnie

Przybycie XI Korpusu w marcu 1944 roku nie zmieniło niczego na froncie z dnia na dzień. Było jednak jednym z ogniw procesu, który w ciągu 1944 roku przekształcił skromne siły MacArthura w wielką armię lądową, zdolną prowadzić jednocześnie kilka operacji desantowych. Dzięki takim dowództwom MacArthur mógł po zdobyciu Manusu przeskakiwać wzdłuż północnego wybrzeża Nowej Gwinei – do Hollandii, Aitape, Biak i na Morotai – a jesienią 1944 roku wrócić na Filipiny. XI Korpus Halla walczył na tej drodze niemal do końca: od dżungli nad Driniumorem po Bataan, gdzie trzy lata wcześniej doszło do największej kapitulacji w dziejach armii amerykańskiej.