Lądowanie na Tinianie

Rankiem 24 lipca 1944 roku, o 7.17, pierwsza fala amerykańskich transporterów gąsienicowych ruszyła z linii wyjściowej ku północno-zachodniemu wybrzeżu Tinianu, wyspy w Marianach leżącej zaledwie kilka kilometrów na południe od Saipanu. 4 Dywizja Piechoty Morskiej lądowała na dwóch maleńkich plażach, oznaczonych jako White 1 i White 2 – pierwsza miała około 60, druga około 180 metrów szerokości. W tym samym czasie 2 Dywizja Piechoty Morskiej udawała desant pod miastem Tinian na południowym zachodzie, gdzie Japończycy spodziewali się głównego uderzenia. Podstęp się udał: do wieczora na brzeg zeszło ponad 15 tysięcy żołnierzy, a amerykańskie straty wyniosły 15 zabitych i 225 rannych.

Tinian bywa nazywany „ostatnią z Marianów” zaatakowaną przez Amerykanów. Trzeba to doprecyzować: Tinian był ostatnią z trzech wysp, na których lądowano latem 1944 roku – po Saipanie i Guamie – ale nie ostatnią zdobytą. Na Guamie, gdzie piechota morska wylądowała trzy dni wcześniej, walki trwały do 10 sierpnia, a pozostałe wyspy archipelagu, na przykład Rota, pozostały w japońskich rękach do końca wojny.

Wyspa cukru i lotnisk

Tinian ma około 130 kilometrów kwadratowych powierzchni i jest niemal płaski – w przeciwieństwie do górzystego Saipanu. Pod japońskimi rządami, od 1914 roku, a po I wojnie światowej w ramach Mandatu Południowego Pacyfiku, około 90 procent wyspy pokryły plantacje trzciny cukrowej. Na początku 1944 roku mieszkało tu około 18 tysięcy japońskich cywilów, w większości osadników z Okinawy i Japonii pracujących przy trzcinie, oraz robotnicy z Korei; rdzennych Czamorro wysiedlono wcześniej na inne wyspy. Płaski teren nadawał się idealnie na lotniska – Japończycy mieli ich tu kilka, a Amerykanie od początku planowali na Tinianie bazę bombowców B-29, które stąd mogły sięgać Tokio.

Wyspy nie można było ominąć: leżała tak blisko Saipanu, że japoński garnizon zagrażałby bazie budowanej po sąsiedzku. Bronił jej 50 Pułk Piechoty pułkownika Kiyochiego Ogaty, wydzielony z 29 Dywizji stacjonującej na Guamie, wraz z batalionem 135 Pułku, który 11 czerwca odbywał na Tinianie ćwiczenia i został odcięty od Saipanu – razem około 5 tysięcy żołnierzy armii. Do tego dochodziło około 4 tysięcy marynarzy, z 56 Oddziałem Ochrony Bazy komandora Goichiego Oie, który obsadzał ciężkie działa nadbrzeżne. Na wyspie przebywał też, odcięty od swojej kwatery w Manili, wiceadmirał Kakuji Kakuta, dowódca 1 Floty Powietrznej – ale nie miał władzy nad garnizonem.

Spór o plaże

Najlepsze plaże leżały w zatoce Sunharon przy mieście Tinian i tam Ogata skoncentrował główne siły i większość ciężkiej broni. Wiceadmirał Richmond Kelly Turner, dowódca sił desantowych, chciał lądować właśnie tam: plaże były szerokie, a port pozwalał rozładowywać zaopatrzenie. Sztab 4 Dywizji, a zwłaszcza jej oficer operacyjny, podpułkownik Evans Carlson, proponował plaże na północy – wąskie, ale słabo bronione. Generał porucznik Holland Smith ostrzegał, że lądowanie pod miastem Tinian skończy się „drugą Tarawą”.

W nocy z 10 na 11 lipca zwiadowcy piechoty morskiej i płetwonurkowie zespołów rozminowania podwodnego dopłynęli do plaż na pontonach i wpław. Okazało się, że plaże White, choć maleńkie, otaczają niskie, przejezdne skały, a przy plażach na wschodnim wybrzeżu czekały zasieki i urwiska. 12 lipca, na naradzie na okręcie dowodzenia, admirał Raymond Spruance poddał sprawę głosowaniu; za planem północnym opowiedzieli się kolejno dowódcy dywizji i korpusu, a w końcu, by decyzja była jednomyślna, także Turner. Lądowaniem kierowali generał major Harry Schmidt, dowódca V Korpusu Desantowego, i kontradmirał Harry Hill; Turner i Smith odpłynęli 20 lipca pod Guam.

Ostrzał zza cieśniny i pierwszy napalm

Tinian był pierwszą wyspą na Pacyfiku, którą można było ostrzeliwać z lądu. Od 20 czerwca, gdy na Saipanie wciąż trwały walki, działa i haubice 155 mm XXIV Korpusu ustawione na południu Saipanu prowadziły ogień przez cieśninę; do dnia desantu wystrzeliły blisko 25 tysięcy pocisków. Okręty ostrzeliwały wyspę od połowy czerwca, a w ostatnich dniach przed lądowaniem trzy pancerniki obróciły miasto Tinian w gruzy. Samoloty z lotniskowców i myśliwce P-47 z odbitego lotniska na Saipanie bombardowały stanowiska obrony.

Gdy próby wypalenia zarośli pociskami zapalającymi zawiodły z powodu wilgotnej roślinności, lotnicy 318 Grupy Myśliwskiej sięgnęli po nową broń – bomby wypełnione napalmem, zagęszczoną benzyną. Według amerykańskich opracowań było to pierwsze bojowe użycie napalmu na Pacyfiku (w niektórych ujęciach – w ogóle pierwsze). Wyniki nie przekonały samych pilotów, bo właściwej mieszanki jeszcze nie opracowano, ale bomby podpalały pola trzciny. W kolejnych miesiącach napalm stał się jedną ze standardowych broni amerykańskiego lotnictwa przeciw japońskim umocnieniom, a w 1945 roku – przeciw japońskim miastom.

Podstęp i desant

Rankiem 24 lipca transportowce z 2 Dywizją zbliżyły się do miasta Tinian, żołnierze zeszli do łodzi i wrócili na pokład, a puste łodzie dwukrotnie ruszały ku brzegowi i zawracały pod ogniem. Japończycy uznali to za odparty desant. Pozorowany atak miał swoją cenę: ukryte w jaskiniach działa 152 mm trafiły pancernik USS „Colorado” 22 razy, zabijając 43 i raniąc 198 marynarzy, a niszczyciel USS „Norman Scott” sześć razy – zginął jego dowódca i 18 członków załogi.

Tymczasem na północy na plaże White wjeżdżały transportery 4 Dywizji. Na mniejszej z nich jednocześnie mogły wyjść na brzeg tylko cztery pojazdy, więc żołnierze z pozostałych wspinali się prosto na niskie koralowe skały. Ogata spodziewał się tu co najwyżej rajdu i całe zachodnie wybrzeże obsadził jedną kompanią, więc garstkę obrońców w szczelinach skalnych i jaskini wyeliminowano szybko; większy kłopot sprawiły miny przy White 2, których usuwanie trwało do wczesnego popołudnia. Kapitan Paul Halloran, oficer budowlany korpusu, zaprojektował rampy przewożone na transporterach gąsienicowych, które zaczepiano o krawędź skał, tak by mogły po nich wjechać czołgi i ciężarówki. Do 8.20 wszystkie trzy bataliony pierwszego rzutu były na lądzie, po południu zeszła artyleria i odwodowy 23 Pułk. Na noc żołnierze rozciągnęli druty kolczaste i ustawili karabiny maszynowe, spodziewając się kontrataku.

Noc z 24 na 25 lipca

Ogata postąpił zgodnie z japońską doktryną: należało zepchnąć napastnika do morza, zanim się umocni. Około 2.00 w nocy z 24 na 25 lipca około 600 marynarzy uderzyło na lewe skrzydło przyczółka; kompania A 24 Pułku stopniała do 30 ludzi, ale rano przed jej pozycjami leżało 476 zabitych. W centrum około 200 żołnierzy przedarło się przez linie aż do baterii artylerii. Na prawym skrzydle pięć czy sześć japońskich czołgów z piechotą natknęło się na bazooki, działa przeciwpancerne i półgąsienicowe działa 75 mm; czołgi zniszczono. Okręty oświetlały pole walki pociskami świetlnymi. Według amerykańskich danych kontratak kosztował Japończyków około 1200 zabitych – mniej więcej jedną szóstą garnizonu – i złamał ich zdolność do skoordynowanej obrony.

Miejsce w wojnie

Po nocnym kontrataku piechota morska posuwała się szybko przez płaskie pola trzciny. 25 lipca, gdy na ląd schodziła reszta 2 Dywizji, piechota morska zajęła wzgórze Maga i dotarła do lotniska przy przylądku Ushi, a 26 lipca – opuszczoną przez Japończyków górę Lasso. 28 lipca tajfun przechodzący nad Morzem Filipińskim wzburzył morze i zniszczył pontonowe pomosty, ale zaopatrzenie dowoziły amfibijne ciężarówki DUKW i samoloty transportowe lądujące na naprawionym już lotnisku. 30 lipca piechota morska zajęła ruiny miasta Tinian, a ostatnie japońskie oddziały cofnęły się na skalisty płaskowyż na południu wyspy. 1 sierpnia Schmidt ogłosił, że zorganizowany opór ustał; tej samej nocy resztki garnizonu przeprowadziły ostatni atak, w którym, jak wynika z relacji jeńców, zginął Ogata; jego ciała nie zidentyfikowano. Los Kakuty pozostał nieznany. Według raportu Turnera Amerykanie stracili na lądzie do 9 sierpnia 290 zabitych i ponad 1500 rannych, a kolejnych 63 zabitych na okrętach; Japończyków pogrzebano ponad 5,7 tysiąca, do niewoli trafiło ponad 400. Holland Smith nazwał później Tinian „doskonałą operacją desantową wojny na Pacyfiku”.

Ceną walki była też śmierć cywilów. Według amerykańskich danych zginęło ich około 2,6 tysiąca – większość od ostrzału, w którym kryli się razem z żołnierzami w jaskiniach, część z głodu i chorób, część z rąk japońskich żołnierzy. Podobnie jak na Saipanie część mieszkańców odebrała sobie życie, skacząc z nadmorskich urwisk na południu wyspy, a niektórych rodziców widziano, jak rzucali w przepaść własne dzieci. Ponad 10 tysięcy ocalałych – Japończyków i Koreańczyków – trafiło do obozu internowania w Churo, skąd po wojnie repatriowano ich do Japonii i Korei.

Tinian zamykał – po Saipanie, gdzie walki zakończyły się 9 lipca, i trwającej jeszcze bitwie o Guam – amerykańskie zdobycie Marianów, operację, której pierwszym aktem było lądowanie na Saipanie 15 czerwca. Wyspę zamieniono w jeden z największych kompleksów lotniczych świata: na lotniskach North Field i West Field powstało sześć pasów dla B-29. Stąd startowały bombowce nalotów na Tokio, w tym nalotu z nocy z 9 na 10 marca 1945 roku. Z North Field działała też 509 Grupa Mieszana, specjalnie szkolona do przenoszenia broni jądrowej: 6 sierpnia 1945 roku wystartował stąd bombowiec Enola Gay z bombą zrzuconą na Hiroszimę, a 9 sierpnia samolot z bombą, która spadła na Nagasaki. Mała, płaska wyspa, zdobyta w dziewięć dni, stała się w ten sposób miejscem, z którego wyruszyły jedyne ataki jądrowe w historii.