Straż Przybrzeżna pod rozkazami marynarki

1 listopada 1941 roku prezydent Franklin Delano Roosevelt podpisał rozporządzenie wykonawcze nr 8929. Jego najważniejsze zdanie było krótkie: Straż Przybrzeżna Stanów Zjednoczonych (United States Coast Guard) „od dnia dzisiejszego, aż do odwołania” miała działać jako część marynarki wojennej i podlegać rozkazom sekretarza marynarki, którym był wówczas Frank Knox. Druga część dokumentu dotyczyła dyscypliny: funkcjonariusze Straży mieli odtąd podlegać prawu obowiązującemu w marynarce, a sprawy dyscyplinarne miały toczyć się według przepisów tego resortu, który w danej chwili miał nad nimi władzę. Formalnie Straż nadal należała do Departamentu Skarbu, ale jej okręty, samoloty i ludzie przechodzili pod komendę US Navy.

Popularne opisy mówią, że prezydent „ogłosił” przekazanie Straży marynarce i że taki krok był zwykle zarezerwowany na czas wojny. Drugie stwierdzenie wymaga uściślenia. Podstawą rozporządzenia była ustawa z 28 stycznia 1915 roku, która utworzyła Straż Przybrzeżną z połączenia Służby Kutrów Celnych (Revenue Cutter Service) i Służby Ratownictwa (Life-Saving Service). Ustawa przewidywała, że Straż działa jako część marynarki „w czasie wojny albo gdy prezydent tak postanowi”. Prawo nie wymagało więc wypowiedzenia wojny, a rozporządzenie powoływało się jeszcze na poprawki z ustawy z 11 lipca 1941 roku. W praktyce jednak jedyny precedens pochodził z wojny: 6 kwietnia 1917 roku, z chwilą wypowiedzenia wojny Niemcom, Straż przeszła pod rozkazy marynarki i wróciła do Departamentu Skarbu dopiero w sierpniu 1919 roku. W listopadzie 1941 roku Stany Zjednoczone formalnie wciąż były państwem neutralnym. Decyzja Roosevelta była zatem nowością i trafnie odczytano ją jako znak, że kraj szykuje się do wojny.

Służba na granicy wojny

Straż Przybrzeżna weszła w wojnę w Europie znacznie wcześniej niż reszta amerykańskich sił zbrojnych. 1 lipca 1939 roku wchłonęła Służbę Latarniową, najstarszą agencję federalną, a ustawa z czerwca 1939 roku i kolejna z 19 lutego 1941 roku utworzyły jej rezerwę i ochotniczą służbę pomocniczą. Od jesieni 1939 roku kutry i samoloty Straży pilnowały przestrzegania ustaw o neutralności i uczestniczyły w patrolach na wodach przybrzeżnych. Kierował nią od 1936 roku kontradmirał Russell R. Waesche, który rozbudował ją z myślą o wojnie.

Najbardziej wysuniętym jej frontem była Grenlandia. Po zajęciu Danii przez Niemcy w kwietniu 1940 roku kuter „Comanche” zawiózł na wyspę pierwszego amerykańskiego konsula, a czternastu funkcjonariuszy Straży, formalnie zwolnionych ze służby, pilnowało jako cywilni strażnicy kopalni kriolitu w Ivittuut, niezbędnego do wytopu aluminium. Latem 1940 roku kuter „Northland” przeszukiwał wschodnie wybrzeże wyspy i zbierał dane do map i locji. Po tym, jak w kwietniu 1941 roku Stany Zjednoczone wzięły Grenlandię w opiekę, Straż zorganizowała 1 czerwca Patrol Południowogrenlandzki, a 1 lipca Patrol Północno-Wschodni pod dowództwem komandora Edwarda H. Smitha, nazywanego „Icebergiem”. W październiku oba połączono w jeden Patrol Grenlandzki, włączony do Floty Atlantyku. 12 września 1941 roku „Northland” zatrzymał u wschodnich wybrzeży wyspy norweski kuter „Buskø”, który miał wspierać niemieckie stacje meteorologiczne. Amerykańskie opracowania uznają to zatrzymanie za pierwsze zajęcie obcej jednostki przez amerykańskie siły morskie w drugiej wojnie światowej, a oddział z „Northlanda” zlikwidował następnie na lądzie stację radiową i zatrzymał jej obsadę.

Straż wspierała też Wielką Brytanię bezpośrednio. Na podstawie ustawy Lend-Lease wiosną 1941 roku dziesięć kutrów typu Lake, 250-stopowych jednostek z przełomu lat dwudziestych i trzydziestych, przekazano Royal Navy. W kwietniu i maju przejęli je w Nowym Jorku marynarze brytyjscy i jako slupy typu Banff (HMS „Banff”, „Culver”, „Totland” i inne) poprowadzili przez Atlantyk, po czym wysłano je do osłony konwojów, głównie na trasie z Wielkiej Brytanii do Freetown w Afryce Zachodniej. Niektóre jednostki i załogi Straży pracowały już wcześniej pod rozkazami marynarki, a rozporządzenie z 1 listopada nadało temu stanowi postać ogólną.

Dlaczego właśnie wtedy

Rozporządzenie zapadło w najgorętszym momencie niewypowiedzianej wojny na Atlantyku. 4 września U-Boot zaatakował niszczyciel USS „Greer”, a 11 września prezydent wydał rozkaz strzelania bez ostrzeżenia do okrętów Osi, które zagrażały żegludze pod amerykańską osłoną. Kilka dni później amerykańskie niszczyciele zaczęły eskortować brytyjskie konwoje na zachodnim Atlantyku. 17 października U-568 storpedował USS „Kearny”, zabijając jedenastu marynarzy, a 31 października, dzień przed podpisaniem rozporządzenia, U-552 zatopił USS „Reuben James”, na którym zginęło około stu ludzi. Marynarka potrzebowała każdego okrętu zdolnego do eskorty i patrolu, a Straż miała kilkaset jednostek pływających, lotnictwo i doświadczone załogi, przyzwyczajone do pracy na północnym Atlantyku przy złej pogodzie i w lodach.

Podporządkowanie Straży jednemu dowództwu porządkowało też sprawy prawne i organizacyjne. Kutry patrolujące wody Grenlandii i Islandii czy eskortujące statki działały już faktycznie razem z okrętami Floty Atlantyku. Po 1 listopada mogły być wprost włączane do zespołów marynarki, a ich załogi podlegały tym samym przepisom co marynarze. Straż zachowała przy tym swoje zadania w czasie pokoju: ratownictwo, ochronę portów i nadzór nad żeglugą, które w czasie wojny zyskały jeszcze na znaczeniu.

Miejsce w wojnie

Nowy układ okazał się rozwiązaniem na całą wojnę. Pięć tygodni po podpisaniu rozporządzenia jednostki Straży z 14 Okręgu Marynarki, m.in. kuter „Taney” i łodzie patrolowe stacjonujące w Honolulu, ostrzeliwały japońskie samoloty podczas ataku na Pearl Harbor. W latach 1942–1945 Straż Przybrzeżna eskortowała konwoje i zwalczała U-Booty, obsadzała część okrętów marynarki, w tym niszczyciele eskortowe i transportowce, a jej sternicy prowadzili barki desantowe na plaże Afryki Północnej, Sycylii, Normandii i wysp Pacyfiku. Sygnalista Douglas Munro, poległy w 1942 roku na Guadalcanalu, został jedynym w historii Straży kawalerem Medalu Honoru. Patrol Grenlandzki działał do końca wojny i ścigał niemieckie stacje pogodowe zakładane na wschodnim wybrzeżu wyspy. Dwa ze slupów przekazanych Brytyjczykom wiosną 1941 roku, „Walney” i „Hartland”, zatonęły w listopadzie 1942 roku w porcie w Oranie, a „Culver” zatonął w styczniu 1942 roku storpedowany przez U-105.

Do Departamentu Skarbu Straż wróciła na mocy rozporządzenia nr 9666, podpisanego przez prezydenta Harry’ego Trumana 28 grudnia 1945 roku, z dniem 1 stycznia 1946 roku. Decyzja z 1 listopada 1941 roku była w łańcuchu kroków, którymi Roosevelt wciągał Stany Zjednoczone w wojnę na Atlantyku, ogniwem mało widowiskowym, ale praktycznym. W tym samym miesiącu Kongres zmienił ustawę o neutralności, pozwalając na uzbrajanie statków handlowych i ich rejsy do portów państw walczących. Gdy w grudniu Stany Zjednoczone znalazły się w wojnie z Japonią i Niemcami, ich siły morskie miały już jedno dowództwo.