Amerykańskie korpusy w Wielkiej Brytanii

W grudniu 1943 roku na Wyspy Brytyjskie dotarły dowództwa dwóch kolejnych korpusów Armii Stanów Zjednoczonych: VIII Korpusu i XV Korpusu. Chronologie wojny wpisują przybycie VIII Korpusu na Europejski Teatr Działań pod 13 grudnia, a XV Korpusu pod 14 grudnia. Źródła nie potwierdzają tych dat. O VIII Korpusie piszą tylko, że przybył do Wielkiej Brytanii w grudniu 1943 roku. Historia XV Korpusu, ogłoszona przez stowarzyszenie weteranów 70 Dywizji Piechoty, podaje, że korpus dotarł do Anglii 27 grudnia, a archiwa wojenne Irlandii Północnej odnotowują, że pod koniec 1943 roku część jego oddziałów przypłynęła do Irlandii Północnej. Oba dowództwa przybyły więc w grudniu, ale źródła te nie potwierdzają dokładnych dni podawanych w chronologiach.

Korpus był w armii amerykańskiej szczeblem pośrednim między dywizją a armią. Nie miał stałego składu: jego sztab, z oddziałami łączności, artylerią korpuśną i jednostkami zaopatrzenia, dowodził zwykle dwiema do pięciu dywizjami, które przydzielano mu zależnie od zadania. Sztaby korpusów przypływały więc do Europy wcześniej niż wiele dywizji, które miały im podlegać, bo musiały zdążyć poznać teren, plany i sąsiadów.

VIII Korpus

VIII Korpus był jedną z najstarszych formacji tego szczebla. Jego dowództwo w pełni postawiono w stan czynny 14 października 1940 roku w Fort Sam Houston w Teksasie, a w 1941 roku brało udział w wielkich manewrach w Luizjanie, na których armia amerykańska uczyła się prowadzić wojnę dużymi związkami. Przez większość 1943 roku korpusem dowodził gen. Daniel Sultan, który w grudniu odszedł do Indii jako zastępca gen. Josepha Stilwella. Do Wielkiej Brytanii korpus przyprowadził jego następca, gen. dyw. Emil F. Reinhardt, oficer sprawny, ale bez doświadczenia bojowego.

Właśnie dlatego Reinhardt nie poprowadził go do walki. W tym samym czasie, gdy sztab VIII Korpusu urządzał się w Anglii, gen. dyw. Troy Middleton, dowódca 45 Dywizji Piechoty na Sycylii i pod Salerno, leżał w szpitalu w Neapolu z chorym kolanem. Gen. Dwight Eisenhower, wówczas naczelny dowódca aliantów na Morzu Śródziemnym, cenił go jednak tak wysoko, że po jego leczeniu w Stanach Zjednoczonych postarał się, by objął dowództwo w Anglii. Middleton dowodził VIII Korpusem od 15 marca 1944 roku do końca wojny. Reinhardt dostał później 69 Dywizję Piechoty, której żołnierze w kwietniu 1945 roku spotkali się z Armią Czerwoną nad Łabą pod Torgau.

Wiosną 1944 roku sztab korpusu stacjonował w Kidderminster w hrabstwie Worcestershire. Korpus miał wejść do Normandii w drugim rzucie, za dywizjami, które wylądują pierwszego dnia.

XV Korpus

XV Korpus był formacją znacznie młodszą. Jego dowództwo powołano do czynnej służby 15 lutego 1943 roku w Camp Beauregard w Luizjanie, a kilka dni później objął je gen. dyw. Wade H. Haislip, dotąd organizator i dowódca 85 Dywizji Piechoty. Latem 1943 roku korpus ćwiczył na pustynnym poligonie w Kalifornii i Arizonie, gdzie armia przygotowywała wojska do walki manewrowej. W grudniu sztab przepłynął Atlantyk. Część oddziałów korpusu skierowano do Irlandii Północnej, gdzie dowództwo urządziło się w Kircassock House w hrabstwie Down, niedaleko Lurgan. Irlandia Północna od stycznia 1942 roku była pierwszym przystankiem amerykańskich wojsk w Europie i nadal służyła jako zaplecze szkoleniowe dla dywizji czekających na inwazję.

Haislip dowodził korpusem przez całą wojnę w Europie, aż do czerwca 1945 roku, gdy objął 7 Armię.

Budowa wielkiej armii

Oba korpusy były częścią planu, który miał w ciągu pół roku zamienić Wielką Brytanię w jeden wielki obóz wojskowy. Według amerykańskiej historii oficjalnej logistyki pod koniec grudnia 1943 roku na Wyspach było około 770 tysięcy żołnierzy amerykańskich, a do końca maja 1944 roku ich liczba wzrosła do ponad półtora miliona. W październiku przybył VII Korpus, a wcześniej V Korpus, od 1942 roku stacjonujący w Irlandii Północnej i Anglii. Na początku 1944 roku miały dotrzeć XIX i XX Korpus. W listopadzie powstały Alianckie Ekspedycyjne Siły Powietrzne, które miały osłaniać inwazję z powietrza.

Według planów z jesieni 1943 roku amerykańskie wojska lądowe w Wielkiej Brytanii miały tworzyć dwie armie. 1 Armia gen. Omara Bradleya miała wylądować w Normandii z V i VII Korpusem. 3 Armia miała wejść do walki później, gdy przyczółek zostanie rozszerzony, i zająć Bretanię z jej portami. Kto ją poprowadzi, rozstrzygnęło się dopiero na przełomie roku. W grudniu 1943 roku gen. George Patton siedział bez przydziału na Sycylii, ukarany za spoliczkowanie dwóch chorych żołnierzy w szpitalach polowych, a sprawa właśnie wywołała burzę w amerykańskiej prasie. Dopiero w styczniu 1944 roku przyleciał do Wielkiej Brytanii i objął 3 Armię, której dowództwo urządziło się w Peover Hall koło Knutsford w Cheshire. VIII i XV Korpus miały być jego narzędziami.

Od Normandii po Ardeny

Oba korpusy weszły do walki latem 1944 roku. VIII Korpus Middletona przeprawił się przez kanał kilka dni po lądowaniu w Normandii i 15 czerwca, jeszcze w składzie 1 Armii, zajął pozycje na zachód od Carentan na półwyspie Cotentin. Na początku lipca przebijał się przez normandzkie żywopłoty ku La Haye-du-Puits, a w czasie operacji „Cobra” pod koniec lipca jego dywizje pancerne dotarły do Avranches, otwierając drogę na południe. Od 1 sierpnia, już w 3 Armii Pattona, korpus ruszył na zachód, w głąb Bretanii, zgodnie z pierwotnym planem zdobycia tamtejszych portów. Decyzję tę wielu historyków uznaje za zmarnowanie dwóch dywizji pancernych, które bardziej przydałyby się w pościgu na wschód. Brest padł dopiero 19 września, a jego port był tak zniszczony, że nie miał już znaczenia. W grudniu 1944 roku VIII Korpus trzymał rozciągnięty, spokojny odcinek w Ardenach, gdy uderzyła na niego niemiecka ofensywa w Ardenach. Część jego wojsk, zwłaszcza 106 Dywizja Piechoty, dostała się do niewoli, ale opór pozostałych oddziałów i przysłanych korpusowi posiłków, m.in. w Bastogne, opóźnił Niemców.

XV Korpus Haislipa wszedł do walki na początku sierpnia 1944 roku w składzie 3 Armii. 8 sierpnia wyzwolił Le Mans, a potem skręcił na północ, by zamknąć od południa Niemców w Normandii. 13 sierpnia Bradley zatrzymał go pod Argentan, zanim połączył się z Kanadyjczykami, co pozwoliło części wojsk niemieckich uciec z kotła pod Falaise. Kilka dni później korpus uchwycił przyczółek za Sekwaną pod Mantes. Jesienią walczył w Lotaryngii, a w jego składzie francuska 2 Dywizja Pancerna gen. Philippe’a Leclerca wyzwoliła 23 listopada 1944 roku Strasburg. Wojnę korpus zakończył w Bawarii, w pobliżu granicy austriackiej.

Znaczenie

Przybycie dwóch sztabów korpusów nie było wydarzeniem, które ktokolwiek odnotowywał w gazetach. Takie przerzuty utrzymywano w tajemnicy, a o ich dniach wiedzieli głównie sztabowcy i kwatermistrzowie. Było jednak widomym znakiem, że inwazja przestała być obietnicą składaną Stalinowi na konferencjach, a stała się przedsięwzięciem w toku. W grudniu 1943 roku zapadła też decyzja, kto poprowadzi całość: naczelnym dowódcą inwazji został Eisenhower, a dowódcą wojsk lądowych w pierwszej fazie Bernard Montgomery. VIII i XV Korpus stały się latem 1944 roku dwoma z głównych narzędzi wyjścia z Normandii, pościgu przez Francję i walk na granicy Niemiec.