Morze Śródziemne

1940–1943: Kampania w Afryce Północnej

wrzesień 1940 – maj 1943 · 15 bitew

We wrześniu 1940 roku włoska armia z Libii wkroczyła do Egiptu, kierując się ku Kanałowi Sueskiemu, ale zatrzymała się po kilkudziesięciu kilometrach pod Sidi Barrani. Przez następne dwa i pół roku front na Pustyni Zachodniej przesuwał się tam i z powrotem wzdłuż wybrzeża między Trypolitanią a deltą Nilu: brytyjska kontrofensywa rozbiła Włochów, przybycie Afrika Korps Rommla odwróciło sytuację, a oblężony Tobruk stał się symbolem obrony. Po zwycięstwie Brytyjczyków pod El Alamein jesienią 1942 roku i lądowaniu aliantów w Maroku i Algierii wojska Osi zostały zepchnięte do Tunezji, gdzie w maju 1943 roku skapitulowały.

9–16 września 1940Włoska inwazja na Egipt9–16 września 1940 włoska 10 Armia wkroczyła z Libii do Egiptu i po marszu wzdłuż wybrzeża zajęła Sidi Barrani, gdzie stanęła i zbudowała obozy.
9 grudnia 1940 – 9 lutego 1941Kluczowa bitwaOperacja „Compass”9 XII 1940 – 9 II 1941 brytyjskie Siły Pustyni Zachodniej rozbiły włoską 10 Armię pod Sidi Barrani, Bardią, Tobrukiem i Beda Fomm i zajęły Cyrenajkę.
24 marca – 15 kwietnia 1941Kluczowa bitwaPierwsza ofensywa Rommla24 marca – 15 kwietnia 1941 Rommel odebrał Brytyjczykom w trzy tygodnie Cyrenajkę, pojmał trzech generałów i doszedł do granicy Egiptu. Tobruk się obronił.
10 kwietnia – 27 listopada 1941Kluczowa bitwaOblężenie TobrukuOd 10 kwietnia do 27 listopada 1941 Australijczycy, Brytyjczycy, Polacy i Czechosłowacy bronili Tobruku przed Rommlem. Twierdza zaopatrywana z morza nie padła.
15–17 czerwca 1941Kluczowa bitwaOperacja Battleaxe15–17 czerwca 1941 Brytyjczycy próbowali rozbić Rommla na granicy Egiptu i przyjść z odsieczą Tobrukowi. Stracili ponad 90 czołgów i wycofali się.
18 listopada – 30 grudnia 1941Kluczowa bitwaOperacja Crusader18 listopada – 30 grudnia 1941 brytyjska 8 Armia uwolniła Tobruk i wyparła Rommla z Cyrenajki, płacąc za to stratą setek czołgów pod Sidi Rezegh.
21 stycznia – 6 lutego 1942Druga ofensywa Rommla21 stycznia – 6 lutego 1942 Rommel uderzył spod Marsa al-Burajki, rozbił brytyjską 1 Dywizję Pancerną, odbił Bengazi i odepchnął 8 Armię pod Gazalę.
26 maja – 21 czerwca 1942Kluczowa bitwaBitwa pod Gazalą26 maja – 21 czerwca 1942 Rommel obszedł linię Gazali, rozbił 8 Armię w Kotle, zdobył Bir Hakeim i Tobruk, biorąc tam około 33 tysięcy jeńców.
1–27 lipca 1942Kluczowa bitwaPierwsza bitwa pod El Alamein1–27 lipca 1942 Auchinleck zatrzymał pod El Alamein wyczerpaną armię Rommla. Brytyjskie kontrnatarcia zawiodły i front zastygł 100 km od Aleksandrii.
30 sierpnia – 5 września 1942Kluczowa bitwaBitwa pod Alam Halfa30 VIII – 5 IX 1942 Rommel ostatni raz uderzył w Egipcie. Bez paliwa i pod bombami RAF odbił się od grzbietu Alam Halfa i wrócił na pozycje wyjściowe.
23 października – 11 listopada 1942Kluczowa bitwaDruga bitwa pod El Alamein23 X – 11 XI 1942 8 Armia Montgomery’ego przełamała pozycję Rommla pod El Alamein i wyparła wojska Osi z Egiptu. Był to zwrot w wojnie w Afryce.
8–16 listopada 1942Kluczowa bitwaOperacja Torch8–16 listopada 1942 Amerykanie i Brytyjczycy wylądowali w Maroku i Algierii. Po trzech dniach walk z wojskami Vichy adm. Darlan nakazał przerwać ogień.
17 listopada 1942 – 13 maja 1943Kluczowa bitwaKampania tunezyjskaOd listopada 1942 do maja 1943 alianci walczyli z Osią w Tunezji. Po zimowym impasie, Kasserine i Mareth padły Tunis i Bizerta, a Oś straciła armię w Afryce.
14–24 lutego 1943Bitwa o przełęcz KasserineOd 14 do 24 lutego 1943 Rommel i Arnim rozbili Amerykanów pod Sidi Bu Zajd i na przełęczy Kasserine, lecz zatrzymani pod Thalą i Sbibą musieli się wycofać.
20–28 marca 1943Bitwa o linię MarethOd 20 do 28 marca 1943 Ósma Armia atakowała linię Mareth. Czołowe natarcie zawiodło, lecz obejście przez przełęcz Tebaga zmusiło Messego do odwrotu.