Oblężenie Myitkyiny

Oblężenie Myitkyiny (ang. Siege of Myitkyina, jap. ミイトキーナの戦い) to walki o miasto Myitkyina nad górną Irawadi, główny ośrodek północnej Birmy, stoczone od 17 maja do 3 sierpnia 1944 roku. Chińskie dywizje gen. Josepha Stilwella i amerykański oddział dalekiego zasięgu znany jako Maruderzy Merrilla po marszu przez góry Kumon zdobyły z zaskoczenia główne lotnisko, lecz nie zdołały z marszu opanować miasta. Japoński garnizon, wzmacniany nocami przez luki w okrążeniu i przez rzekę, bronił się przez prawie trzy miesiące w okopach i ziemiankach wśród zalanych monsunem pól ryżowych.

Nazwa i daty

Za początek oblężenia uznaje się 17 maja 1944 roku, gdy około godziny 10.00 chińsko-amerykańska grupa bojowa płk. Charlesa Huntera uderzyła na główne lotnisko na zachód od miasta i jeszcze tego samego dnia przyjęła pierwsze samoloty transportowe. Za koniec – 3 sierpnia, gdy o godzinie 15.45 dowództwo grupy zadaniowej uznało Myitkyinę za zdobytą. Daty te podaje amerykańska historia oficjalna (Charles F. Romanus i Riley Sunderland, Stilwell’s Command Problems). Według źródeł japońskich zorganizowany opór resztek garnizonu na przedmieściach wygasł dopiero kilka dni później, około 7 sierpnia.

Lotnisko północne, mniejsze, pozostawało w rękach japońskich aż do 26–27 lipca. Datę śmierci dowódcy obrony, gen. mjr. Genzō Mizukamiego, amerykańska historia oficjalna podaje na 1 sierpnia; inne źródła, także japońskie, wskazują 2, 3, a nawet 4 sierpnia. Grupę uderzeniową, która ruszyła na Myitkyinę, Stilwell nazwał END RUN – to futbolowe określenie obejścia skrzydłem, jakie lubił przywoływać z czasów studenckich.

Tło

Po japońskim podboju Birmy wiosną 1942 roku i zamknięciu Drogi Birmańskiej Chiny Czang Kaj-szeka zaopatrywano niemal wyłącznie drogą powietrzną – transportowce startujące z Asamu przelatywały nad wysokimi grzbietami wschodnich Himalajów, nazywanymi przez lotników „Garbem” (ang. the Hump). Stilwell, który sam wyszedł z Birmy pieszo w maju 1942 roku, od początku uważał, że Chinom trzeba przywrócić połączenie lądowe. Plan zakładał budowę Drogi Ledo z Asamu przez północną Birmę do dawnej Drogi Birmańskiej, a kluczem do niego była Myitkyina – węzeł kolejowy i rzeczny z dwoma lotniskami, położony u wylotu doliny Mogaung. Japońskie myśliwce startujące z Myitkyiny zmuszały transportowce lecące nad Garbem do wybierania dalszej, wyższej i bardziej niebezpiecznej trasy na północ.

Pod koniec 1943 roku Stilwell, wówczas zarazem szef sztabu Czanga i zastępca admirała Louisa Mountbattena w Dowództwie Azji Południowo-Wschodniej, ruszył z Indii na południe z dwiema chińskimi dywizjami wyszkolonymi przez Amerykanów w Ramgarhu. Grudniowe walki w dolinie Hukawng otworzyły kampanię, w której Chińczycy po raz pierwszy od lat systematycznie wypierali Japończyków. W lutym 1944 roku dołączył do nich jedyny amerykański oddział piechoty na tym teatrze: 5307 Oddział Wydzielony (Prowizoryczny) o kryptonimie Galahad, dowodzony przez gen. bryg. Franka Merrilla. Spośród jego 2997 żołnierzy – ochotników zebranych w odpowiedzi na apel prezydenta Roosevelta, w tym weteranów Guadalcanalu i Nowej Gwinei – do Birmy wkroczyło około 2750. Maruderzy obchodzili japońską 18 Dywizję przez dżunglę i stawiali blokady na jej tyłach: pod Walawbum na początku marca, pod Shaduzup i Inkangahtawng w drugiej połowie miesiąca, wreszcie w okrążonym Nhpum Ga, gdzie bronili się do 9 kwietnia. Pod koniec marca Merrill przeszedł pierwszy zawał serca.

W tym samym czasie brytyjskie wojska specjalne gen. Orde Wingate’a – Czindici – wylądowały na szybowcach i samolotach w środkowej Birmie w ramach operacji Thursday, by przecinać linie zaopatrzenia Japończyków walczących ze Stilwellem. Po śmierci Wingate’a 24 marca ich brygady podporządkowano Stilwellowi. Na zachodzie japońska 15 Armia gen. Renyi Mutaguchiego od marca nacierała na Imphal i Kohimę, co pochłonęło większość brytyjskich rezerw i część lotnictwa transportowego. W połowie maja za Saluinem do natarcia w zachodnim Junnanie ruszyły wreszcie chińskie Wojska Ekspedycyjne, na co Stilwell nalegał od miesięcy.

Myitkyina leżała w strefie japońskiej 33 Armii gen. por. Masakiego Hondy. Miasta bronił 114 Pułk Piechoty płk. Fusayasu Maruyamy z 18 Dywizji, ale większość jego batalionów rozesłano na inne odcinki. Według amerykańskiej historii oficjalnej w chwili ataku w Myitkyinie i na przedmieściu Sitapur były dwa niepełne bataliony, około stu żołnierzy batalionu lotniskowego, 318 ludzi z oddziałów roboczych i służb oraz 320 chorych w szpitalu wojskowym – razem około 700 zdolnych do walki. Japońskie zestawienia mówią o podobnej liczbie piechurów pułku, do których dochodziło ponad tysiąc żołnierzy łączności, saperów, kolejarzy i żandarmów.

Przebieg: marsz przez góry Kumon i zdobycie lotniska

Pod koniec kwietnia Stilwell uznał, że czas na uderzenie. 21 kwietnia utworzył grupę END RUN. Galahad miał już tylko około 1400 ludzi, więc połączono go z Chińczykami w trzy zgrupowania: H (płk Charles Hunter – 1 Batalion Galahadu i chiński 150 Pułk z 50 Dywizji z baterią artylerii), K (płk Henry Kinnison – 3 Batalion i 88 Pułk z 30 Dywizji) oraz M (ppłk George McGee – 2 Batalion i około 300 partyzantów z ludu Kaczinów, czyli Jingpo). Dowództwo objął ponownie Merrill, choć wciąż nie wrócił do pełni sił. Stilwell przyznał, że żąda od oddziału więcej, niż można uczciwie oczekiwać, i pozwolił Merrillowi rozpocząć ewakuację Galahadu, gdy tylko zadanie zostanie wykonane. Żołnierze zrozumieli to jako obietnicę odpoczynku po zdobyciu Myitkyiny.

Zgrupowanie K wyruszyło 28 kwietnia, H – 30 kwietnia. Szlak wiódł przez przełęcz Naura Hkyet na wysokości około 1860 metrów; był raczej ścieżką Kaczinów niż drogą i w wielu miejscach trzeba go było wycinać. W ulewach muły i konie spadały w przepaście – w zgrupowaniu M padła połowa zwierząt. Pod wsią Ritpong zgrupowanie K natknęło się 5 maja na Japończyków; zdobyto ją dopiero 9 maja, co pozwoliło zgrupowaniu H wyprzedzić K. Pod Tingkrukawng zgrupowanie K zostało zatrzymane i na rozkaz Merrilla wycofało się na szlak H. Kinnison zachorował na tyfus zaroślowy (gorączkę tsutsugamushi), przenoszoną przez larwy roztoczy, i zmarł w ciągu kilku dni; według historii oficjalnej zachorowało na nią w czasie marszu i oblężenia 149 żołnierzy Galahadu.

Wieczorem 16 maja zgrupowanie H stanęło nad rzeką koło wsi Namkwi, około trzech kilometrów od głównego lotniska. Ludzie Huntera zatrzymali okolicznych mieszkańców, by nikt nie ostrzegł Japończyków. 17 maja o godzinie 10.00 chiński 150 Pułk uderzył na pas startowy, a Amerykanie zajęli przystań promu na Irawadi w Pamati. Atak – jak napisała historia oficjalna – przebiegł „jak pokaz w szkole wojskowej”. Gdy Hunter uznał, że pas jest pewnie w jego rękach, nadał umówiony sygnał MERCHANT OF VENICE (Kupiec wenecki), oznaczający, że lotnisko jest w rękach aliantów i nadaje się do lądowania. Po południu przyleciały szybowce z kompanią 879 Lotniczego Batalionu Inżynieryjnego, bateria przeciwlotnicza i batalion chińskiego 89 Pułku. Następnego dnia, wbrew ustaleniom Merrilla i Huntera, dowódca lotnictwa gen. George Stratemeyer skierował najpierw na lotnisko brytyjską artylerię przeciwlotniczą zamiast piechoty i zaopatrzenia.

Stilwell triumfował. „To dopiero rozwścieczy Angoli!” (Will this burn up the Limeys!) – zanotował w dzienniku. Mountbatten dowiedział się o planie ataku tylko przypadkiem, a Winston Churchill pytał admirała depeszą, czy spodziewał się ataku na Myitkyinę. Amerykańska historia oficjalna nazwała zdobycie lotniska szczytem kariery Stilwella i kulminacją kampanii w północnej Birmie. Pod jego wrażeniem anglo-amerykańscy szefowie sztabów (Combined Chiefs of Staff) w dyrektywie dla Mountbattena z 2 czerwca 1944 roku uznali utrzymanie Myitkyiny i wspieranie mostu powietrznego do Chin za priorytet.

Przebieg: nieudane szturmy na miasto

Szansę na szybkie zajęcie miasta zmarnowano w pierwszych dniach. Po południu 17 maja dwa bataliony 150 Pułku ruszyły na Myitkyinę, ale pomyliły drogę, skręciły ku Sitapurowi, a ostrzelane straciły orientację i zaczęły walczyć między sobą. 18 maja około południa pułk ponowił próbę i znów, w zamieszaniu i bratobójczej strzelaninie, wycofał się z miasta. 20 maja dotarł do stacji i bocznic kolejowych, lecz zatrzymany silnym ogniem musiał zostać wycofany – od początku kampanii stracił 671 ludzi. Według źródeł japońskich już pierwszego dnia zginął chiński pułkownik i dwóch dowódców batalionów. Wywiad grupy zadaniowej szacował 18 maja garnizon na 300 żołnierzy, a jeszcze w połowie czerwca na 500 – co amerykańska historia oficjalna nazywa rażącym niedoszacowaniem.

Japończycy wygrali tymczasem wyścig o posiłki. Już wieczorem 17 maja Maruyama ściągnął przez Irawadi główne siły batalionu 148 Pułku z 56 Dywizji, a kolejni żołnierze przenikali nocami przez luki w alianckim pierścieniu. Pod koniec maja przybył z frontu nad Saluinem dowódca piechoty 56 Dywizji gen. mjr Genzō Mizukami, który objął dowództwo i nakazał utrzymać Myitkyinę co najmniej trzy miesiące, by zatrzymać aliantów przed wejściem do środkowej Birmy. Do 31 maja w mieście było około 2500 Japończyków i kilkuset chorych i rannych. Według historii oficjalnej przez cały czas oblężenia walczyło w Myitkyinie co najmniej 4600 Japończyków, a w szczytowym momencie około 3500 jednocześnie. Mizukami utrzymywał regularną przeprawę promową przez Irawadi, którą nocami dowożono zaopatrzenie i uzupełnienia, a ewakuowano rannych.

Po stronie alianckiej rozpadał się Galahad. Ludzie Merrilla po trzech miesiącach marszów na racjach K cierpieli na czerwonkę, malarię, tyfus zaroślowy i owrzodzenia skóry; w jednym plutonie żołnierze z biegunką powycinali tylne części spodni, by móc walczyć. 19 maja Merrill przeszedł drugi zawał serca i został ewakuowany. 22 maja dowództwo nowo utworzonej Grupy Zadaniowej Myitkyina objął płk John McCammon. Do Chińczyków z 30 i 50 Dywizji dołączył jeszcze 42 Pułk z 14 Dywizji – trzy dywizje w jednym zgrupowaniu jeszcze bardziej utrudniały dowodzenie. Szturm 25 maja niczego nie dał. 27 maja pod Charpate żołnierze McGee zasypiali w czasie walki, a sam McGee trzykrotnie zemdlał, dowodząc z punktu opatrunkowego. 30 maja Stilwell zastąpił chorego McCammona gen. bryg. Haydonem Boatnerem, jednym z najbliższych współpracowników Stilwella w dowództwie wojsk chińskich w Indiach i północnej Birmie.

Pod koniec maja w 2 Batalionie Galahadu zostało dwunastu zdolnych do walki ludzi, a chiński 150 Pułk liczył 600 żołnierzy. Między 26 maja a 1 czerwca Amerykanie przerzucili samolotami do Myitkyiny wszystkich, którzy mogli utrzymać karabin: dwa bataliony saperów (209 i 236), budujące dotąd Drogę Ledo, świeżo przybyłe uzupełnienia nazwane „Nowym Galahadem” i ozdrowieńców z galahadowych szpitali. Stilwell polecił odsyłać na front każdego Marudera zdolnego do służby. Na lekarzy wywierano – jak ujęła to historia oficjalna – „bardzo silną presję moralną, tuż poniżej formalnego rozkazu”. Z jednej grupy 200 ludzi dziesięciu trzeba było natychmiast odesłać z powrotem do szpitala. Inspektor generalny armii stwierdził potem, że niespełnione obietnice odpoczynku i fizyczne wyczerpanie doprowadziły około 1 czerwca do „niemal całkowitego załamania morale” większości oddziału. Hunter jeszcze 27 maja wręczył Stilwellowi pismo, w którym zarzucał dowództwu, a zwłaszcza Boatnerowi, faworyzowanie Chińczyków kosztem Amerykanów.

Saperzy i Nowy Galahad, rzuceni do walki bez przygotowania, ponosili ciężkie straty w zasadzkach. 1 czerwca kompania 236 Batalionu zajęła wieś Namkwi, ale zamiast się okopać, zrobiła przerwę i została z niej wyparta kontratakiem. Szturmy chińskich pułków 31 maja i 3 czerwca – w tym ostatnim dwa chińskie pułki straciły 320 ludzi – przyniosły zyski liczone w jardach. Wyżej położone groble dróg nad zalanymi polami ryżowymi tworzyły gotowe wały obronne, a monsun zamienił półkole bagien na północ od miasta w przeszkodę nie do przebycia. Od 2 czerwca Chińczycy zaczęli podkopywać się pod japońskie pozycje „na sposób osiemnastowieczny”. Natarcie podjęte 10 czerwca dało do 17 czerwca jedynie przecięcie drogi do promu w Maingna, zdobycie tartaku nad rzeką z użyciem miotaczy ognia i kilkaset metrów terenu. Stilwell nakazał wstrzymać szturmy piechoty, a od 18 czerwca podstawową metodą stały się podkopy i patrole.

Przebieg: Mogaung i lipcowe walki

Z czasem amerykańscy dowódcy zaczęli się obawiać, że to Japończycy przejmą inicjatywę. Lotnisko, jedyne źródło zaopatrzenia, leżało około 1400 metrów od japońskich linii, a kwatera Boatnera – półtora kilometra. Grupa zadaniowa żyła wyłącznie z transportu lotniczego; 20 maja miała żywność na trzy dni, a pod koniec maja zabrakło amerykańskich racji. Na pasie startowym stało kilkanaście uszkodzonych transportowców. Według historii oficjalnej zdecydowany atak garnizonu albo japońskiej 53 Dywizji, której pułk miał w pewnym momencie przyjść oblężonym z odsieczą, mógłby wtedy zmieść obrońców lotniska. Myitkyina była, jak napisali Romanus i Sunderland, „Cassino za grosze”: aliancka piechota miała forsować karabiny maszynowe i ziemne umocnienia przypominające front zachodni z lat 1914–1918, bez czołgów, z najwyżej czternastoma działami i dwunastoma myśliwcami P-40 z 88 Eskadry Myśliwskiej.

Przełom przyszedł z zachodu. Po porzuceniu przez czindyckie 111 Brygadę blokady „Blackpool” na linii kolejowej Stilwell skierował 77 Brygadę bryg. Michaela Calverta na Mogaung, węzeł kolejowy na zachód od Myitkyiny. Między 22 a 26 czerwca czindici, wspierani przez chiński 114 Pułk z 38 Dywizji, zdobyli miasto; obie strony przypisywały sobie zwycięstwo. Upadek Mogaung uwolnił oblegających od groźby uderzenia od zachodu, otworzył drogę dla chińskich posiłków idących wzdłuż kolei i odciął Japończykom jedną z dwóch baz, z których trafiało do Myitkyiny zaopatrzenie – drugą pozostało Bhamo nad Irawadi. Wyniszczone brygady czindickie wkrótce potem wycofano do Indii, wśród wzajemnych oskarżeń o złą wolę między ich dowódcami a Stilwellem.

25 czerwca Boatner zachorował na nawrót malarii i 26 czerwca dowództwo pod Myitkyiną objął gen. bryg. Theodore Wessels, dotąd oficer sztabu Mountbattena i wcześniej wykładowca szkoły piechoty w Fort Benning. 29 czerwca Hunter przejął dowodzenie wszystkimi wojskami amerykańskimi pod Myitkyiną. Wessels objeżdżał oddziały, by odbudować morale, a od 7 lipca wprowadził codzienne szkolenie – osiem godzin w odwodzie, cztery na pierwszej linii. Mimo to Nowy Galahad wciąż płacił za brak doświadczenia: pod koniec czerwca jedna z jego kompanii, idąca na pomoc chińskiemu batalionowi wbitemu w japońskie pozycje, wpadła w zasadzkę i już się nie odrodziła.

Pierwszy wielki szturm Wesselsa, 12 lipca, poprzedziło bombardowanie 39 bombowców B-25 10 Armii Lotniczej. Współdziałanie z lotnictwem zawiodło – według historii oficjalnej około 40 procent bomb spadło na pozycje amerykańskie na północ od Sitapuru – i natarcie znów przyniosło tylko kilkaset metrów. Mimo to pierścień się zaciskał. Do połowy lipca garnizon stracił według amerykańskich szacunków 790 zabitych i 1180 rannych; wielu rannych wracało na stanowiska. W drugiej połowie lipca przybyły świeże chińskie pułki, a 15 lipca na lotnisku zaczęła lądować brytyjska 36 Dywizja, którą Stilwell skierował jednak nie pod Myitkyinę, lecz na południe, wzdłuż linii kolejowej od Mogaung.

W tym czasie dowództwo 33 Armii wysłało do Myitkyiny rozkaz: „Generał Mizukami ma bronić Myitkyiny do śmierci”. Według relacji jednego z oficerów sztabu armii, przytaczanej w literaturze japońskiej, sformułował go płk Masanobu Tsuji, który nie pozwolił zamienić słów „generał Mizukami” na „oddział Mizukamiego” – rozkaz wiązał więc osobiście dowódcę, a nie jego żołnierzy. 23 lipca partyzanci kaczińscy z amerykańskiego Oddziału 101 OSS zaatakowali na Irawadi tratwy z japońskimi rannymi, których garnizon spuszczał z nurtem rzeki. Był to pierwszy wyraźny znak, że obrona słabnie. 26 i 27 lipca 3 Batalion Nowego Galahadu przebrnął przez bagna na północ od miasta i zajął lotnisko północne, bronione przez Japończyków od początku oblężenia.

Przebieg: ostatnie dni

Pod koniec lipca płk Maruyama poprosił o wycofanie resztek swojego pułku. Mizukami, który zamierzał walczyć do końca, zgodził się. Według źródeł japońskich zataił przed podwładnymi osobisty rozkaz „obrony do śmierci” i polecił Maruyamie przebić się z ocalałymi za Irawadi, w stronę Bhamo. Przeprawa ruszyła w księżycowe noce na początku sierpnia. Sam Mizukami, gdy ostatnie łodzie odbiły od brzegu, zastrzelił się; amerykańska historia oficjalna podaje datę 1 sierpnia, inne źródła – kilka dni późniejsze. Pośmiertnie awansowano go na generała porucznika. Japońska tradycja przedstawia jego samobójstwo jako dosłowne wykonanie rozkazu, który pozwolił ocalić pozostałych żołnierzy.

Alianci o śmierci Mizukamiego nie wiedzieli, ale coraz wyraźniej widzieli słabnięcie obrony. 29–31 lipca ich oddziały wbijały się coraz głębiej w japońskie pozycje. Wessels przygotował ostateczny szturm według pomysłu dowódcy chińskiej 50 Dywizji gen. Pan Yukuna: piętnaście silnie uzbrojonych sekcji miało nocą przeniknąć przez linie japońskie i uderzyć od tyłu w chwili głównego ataku. 3 sierpnia o godzinie 3.00, gdy zaszedł księżyc i rozpętała się burza, oddział szturmowy wyruszył; nad ranem 50 Dywizja ruszyła do natarcia, a za nią kolejne pułki. Opór japońskich straży tylnych szybko złamano i o 15.45 Myitkyinę ogłoszono zdobytą.

Do niewoli trafiło 187 Japończyków, w większości chorych i rannych. Byli wśród nich także cywile, w tym koreańskie kobiety zmuszane do prostytucji w wojskowych domach publicznych – tzw. kobiety pocieszycielki. Raport amerykańskiego Biura Informacji Wojennej z przesłuchania dwudziestu z nich, zatrzymanych w okolicach Myitkyiny w sierpniu 1944 roku, jest dziś jednym z często cytowanych dokumentów o tym systemie. Maruyama z około 600 ludźmi przedarł się na wschodni brzeg Irawadi i według źródeł japońskich do połowy września dotarł do Bhamo.

Straty

Amerykańska historia oficjalna podaje bezpośrednie straty aliantów pod Myitkyiną: Chińczycy – 972 zabitych, 3184 rannych i 188 chorych; Amerykanie – 272 zabitych, 955 rannych i 980 ewakuowanych z powodu chorób (w tym 570 z Galahadu). Dane amerykańskie obejmują wszystkie oddziały USA walczące pod Myitkyiną, a nie tylko Maruderów. Romanus i Sunderland zastrzegają, że część Chińczyków liczonych jako zabici mogła zdezerterować, a część zginęła w bratobójczych walkach pierwszych dni. Niewielka liczba chorych wśród Chińczyków wynikała według nich z nawyku picia wyłącznie przegotowanej wody i jedzenia gotowanych potraw. Bataliony saperów poniosły straty wyjątkowo wysokie – 209 Batalion stracił 41 procent stanu.

Straty japońskie znane są mniej dokładnie. Amerykańskie szacunki z 9 sierpnia mówiły o około 4000 zabitych; źródła japońskie podają około 2100 poległych łącznie z Mizukamim. 187 żołnierzy dostało się do niewoli, a około 600 uciekło z Maruyamą.

Bilans Galahadu był druzgocący. Do 4 czerwca oddział miał 93 zabitych w walce, 30 zmarłych z innych przyczyn, 293 rannych i 8 zaginionych, ale znacznie więcej ludzi wyeliminowały choroby: 503 przypadki czerwonki pełzakowej, 149 tyfusu zaroślowego, 296 malarii, 72 załamań nerwowych i 950 innych. 10 sierpnia 1944 roku, tydzień po upadku miasta, 5307 Oddział Wydzielony rozwiązano; zdolnych do walki pozostało w nim 130 żołnierzy z pierwotnych 2997. Z około 2750, którzy wkroczyli do Birmy, tylko dwóch nigdy nie trafiło do szpitala z powodu ran lub poważnej choroby.

Znaczenie

Zdobycie Myitkyiny zamknęło kampanię Stilwella w północnej Birmie, prowadzoną od jesieni 1943 roku. W pół roku jego chińskie dywizje przeszły około 800 kilometrów i pokonały siedem japońskich pułków, w tym oddziały 18 Dywizji, która w 1942 roku zdobywała Singapur. Dla armii chińskiej, przez lata przegrywającej z Japończykami, był to dowód, że wyszkolona, wyposażona i regularnie zaopatrywana chińska piechota może ich pokonać. Japończycy natomiast utrzymali Myitkyinę tak długo, że 18 Dywizja zdążyła wycofać się z doliny Mogaung, a front w środkowej Birmie zyskał czas.

Najszybciej odczuł zwycięstwo most powietrzny do Chin. Już od zajęcia lotniska 17 maja transportowce mogły latać nad Garbem niższą i bezpieczniejszą trasą południową, bez groźby japońskich myśliwców. Według historii oficjalnej tonaż przewieziony do Chin wzrósł z 13 686 ton w maju do 18 235 w czerwcu i 25 454 w lipcu, a od maja do października 1944 roku na lotniskach Myitkyiny wylądowało około 14 tysięcy samolotów transportowych z ponad 40 tysiącami ton ładunku. Miasto stało się bazą zaopatrzeniową dla budowniczych Drogi Ledo i rurociągu do Chin.

Oblężenie miało też wysoką cenę polityczną i ludzką. Długie walki o miasto, którego garnizon niedoszacowano, i los Galahadu – jedynej amerykańskiej jednostki piechoty na teatrze Chiny–Birma–Indie – wywołały dochodzenie inspektora generalnego armii i ostre oskarżenia pod adresem Stilwella, które płk Hunter powtarzał jeszcze po wojnie. Maruderzy otrzymali wyróżnienie jednostki (Distinguished Unit Citation), a ich resztki weszły w skład 475 Pułku Piechoty, który walczył w północnej Birmie w składzie zgrupowania Mars do lutego 1945 roku; od niego wywodzi swoją tradycję 75 Pułk Rangersów. Merrill po wyleczeniu wrócił do służby sztabowej, a Mizukami stał się w Japonii symbolem dowódcy, który oddał życie, by ratować podwładnych.

Dla Stilwella Myitkyina była szczytem kariery. W sierpniu 1944 roku otrzymał czwartą gwiazdkę generalską, ale jesienią, w sporze z Czang Kaj-szekiem o dowodzenie armią chińską, został odwołany z Chin. Ofensywa w Birmie trwała bez niego: w grudniu 1944 roku Chińczycy zdobyli Bhamo, a w styczniu 1945 roku wojska idące z Indii połączyły się z chińskimi Wojskami Ekspedycyjnymi nadciągającymi zza Saluinu. Na początku lutego 1945 roku pierwszy konwój ciężarówek przejechał nową drogą do Kunmingu – Czang nazwał ją Drogą Stilwella.