Naloty bombowe w lutym 1943

Luty 1943 roku był dla alianckiego lotnictwa bombowego w Wielkiej Brytanii miesiącem przejściowym. RAF Bomber Command marszałka lotnictwa Arthura Harrisa większość sił skierowało nie na Niemcy, lecz na francuskie porty nad Zatoką Biskajską, w których stacjonowały U-Booty. Nad Niemcami testowano nowe pomoce nawigacyjne i radarowe, a amerykańskie bombowce dzienne ostrożnie rozszerzały działania nad północno-zachodnie wybrzeże Rzeszy.

Popularne kalendaria, oparte na anglojęzycznych zestawieniach, podają pod datą 9 lutego 1943 roku, że silnie zbombardowano Monachium i Wiedeń, a także Berlin. Zapisy operacyjne Bomber Command tego nie potwierdzają. W nocy z 9 na 10 lutego brytyjskie samoloty stawiały jedynie miny między Brestem a wyspą Texel, a dwa Mosquito zrzuciły bomby na Essen i Ruhrort. W lutym 1943 roku nie było żadnego nalotu ani na Monachium, ani na Berlin. Wiedeń znajdował się wtedy poza zasięgiem alianckich bombowców. Wydaje się, że w zestawieniu pomieszano wydarzenia z różnych miesięcy.

Dyrektywa z 14 stycznia

Zimą 1942/1943 roku wojna z U-Bootami na Atlantyku osiągnęła punkt krytyczny. Admiralicja domagała się, by lotnictwo zniszczyło bazy okrętów podwodnych na francuskim wybrzeżu. Ich betonowe schrony, budowane przez Organizację Todta, były jednak praktycznie odporne na ówczesne bomby. Mimo to 14 stycznia 1943 roku Ministerstwo Lotnictwa nakazało Bomber Command nalotami obszarowymi zniszczyć miasta, w których leżały bazy: Lorient, Saint-Nazaire, Brest i La Pallice. Skoro nie można było zburzyć schronów, miano zniszczyć wszystko wokół: mieszkania robotników, warsztaty, magazyny, linie kolejowe i komunikację. Kilka dni później konferencja w Casablance umieściła stocznie i bazy okrętów podwodnych na czele listy celów wspólnej ofensywy bombowej.

Harris był temu przeciwny. Uważał, że rozprasza to jego siły i odciąga je od niemieckich miast, a zniszczenie francuskich miast nie wyeliminuje schronów. Wykonał jednak rozkaz. Pierwszy nalot na Lorient przeprowadzono w nocy z 14 na 15 stycznia.

Zniszczenie Lorient

W lutym ataki na Lorient osiągnęły największą siłę. W nocy z 4 na 5 lutego 128 samolotów zrzuciło na miasto wyłącznie bomby zapalające, wywołując rozległe pożary. 7/8 lutego nad Lorient poleciały 323 bombowce. Najcięższy nalot nastąpił w nocy z 13 na 14 lutego, gdy wysłano 466 samolotów. Po raz pierwszy zwykłe dywizjony Bomber Command, bez wzmocnienia jednostkami szkolnymi jak w nalotach tysiąca bombowców, zrzuciły na jeden cel ponad 1000 ton bomb. Ostatni duży atak z tej serii przeprowadzono 16/17 lutego siłami 377 samolotów.

Według brytyjskich obliczeń w ośmiu nalotach na Lorient Bomber Command wykonało 1853 loty bojowe, zrzuciło blisko 4000 ton bomb i straciło 24 samoloty. Miasto zostało niemal całkowicie zrujnowane i opuszczone; według danych miejskich służb dziedzictwa Lorient w nalotach od 14 stycznia do 13 lutego zginęło 236 osób, zniszczono około 5000 budynków, a ewakuowano około 40 tysięcy mieszkańców. Liczba ofiar była stosunkowo niewielka tylko dlatego, że po pierwszych nalotach władze wywiozły większość ludności. Bazy U-Bootów w Keroman przetrwały bez poważnych uszkodzeń, a okręty nadal z nich wypływały.

W ostatnią noc lutego, z 28 lutego na 1 marca, Bomber Command przystąpiło do drugiego celu z listy, Saint-Nazaire. 437 samolotów zniszczyło według lokalnych relacji około 60 procent miasta, przy czym zginęło 29 osób, ponieważ i tutaj większość mieszkańców wcześniej wyjechała.

H2S i Wilhelmshaven

Nad Niemcami luty był miesiącem prób z nowym radarem pokładowym H2S, który pokazywał na ekranie zarys terenu pod samolotem: wodę, ląd i zabudowę. Miał on pozwolić Siłom Wskaźnikowym (Pathfinder Force) znaleźć cel przez chmury i poza zasięgiem stacji naziemnych. Pierwsze próby nie wypadły dobrze. W nocy z 2 na 3 lutego nad Kolonią zestrzelono Stirlinga z radarem H2S. Uszkodzone urządzenie trafiło w ręce Niemców, którzy w firmie Telefunken odtworzyli je i z czasem zbudowali odbiornik „Naxos”, pozwalający nocnym myśliwcom namierzać bombowce po emisji ich radaru. 3/4 lutego nalot 263 samolotów na Hamburg rozproszył się w oblodzeniu i chmurach, a straty sięgnęły 16 maszyn.

Pierwszy sukces przyszedł w nocy z 11 na 12 lutego. Nad Wilhelmshaven, główną bazą Kriegsmarine nad Morzem Północnym, zalegały całkowite chmury. Załogi wskaźnikowe zrzuciły flary na spadochronach, kierując się wyłącznie obrazem H2S, a 177 bombowców trafiło z zaskakującą dokładnością. Bomby wysadziły skład amunicji marynarki wojennej w Mariensiel na południe od miasta. Według brytyjskich danych eksplozja spustoszyła obszar blisko 50 hektarów i spowodowała duże zniszczenia w stoczni i w mieście. Był to pierwszy udany nalot w historii Bomber Command przeprowadzony całkowicie na ślepo z pomocą radaru. Kolejne ataki na Wilhelmshaven (18/19 i 19/20 lutego) nie powiodły się. Okazało się, że Pathfinderzy mieli przestarzałe mapy, na których brakowało nowej zabudowy miasta.

W drugiej połowie miesiąca Bomber Command atakowało coraz większymi siłami. 14/15 lutego 243 samoloty bombardowały Kolonię, gdzie według miejscowych akt zginęło 51 cywilów i 25 francuskich robotników przymusowych, których baraki w starym forcie na skraju miasta trafiły bomby. 25/26 lutego 337 bombowców zaatakowało Norymbergę, uszkadzając ponad 300 budynków, a 26/27 lutego 427 samolotów – największa siła tego miesiąca – ponownie Kolonię, choć większość bomb spadła na południowy zachód od miasta. Równolegle Lancastery kontynuowały naloty na Włochy: 4/5 lutego na Turyn, a 14/15 lutego na Mediolan.

Amerykanie nad Niemcami

Amerykańska 8 Armia Lotnicza gen. Iry Eakera, która 27 stycznia po raz pierwszy zbombardowała cel w Niemczech, w lutym prowadziła dzienne naloty małymi siłami. 4 lutego Latające Fortece, skierowane na węzeł kolejowy w Hamm, z powodu pogody zbombardowały Emden i stoczyły ciężkie walki z myśliwcami. 16 lutego zaatakowały bazę U-Bootów w Saint-Nazaire.

26 lutego wyprawa wysłana na Bremę z powodu zachmurzenia zbombardowała Wilhelmshaven. Na pokładach bombowców leciało sześciu korespondentów wojennych, którzy przeszli w tym celu szkolenie strzeleckie i których koledzy nazywali „Writing 69th”, m.in. Walter Cronkite. Liberator, na którego pokładzie był Robert Post z „New York Timesa”, eksplodował nad Niemcami. Zginął Post i ośmiu członków załogi. Po tej stracie praktycznie zaprzestano zabierania dziennikarzy na misje bojowe.

Miejsce w wojnie

Luty 1943 roku pokazał obie strony ofensywy bombowej. Naloty na Lorient i Saint-Nazaire były jednym z najbardziej jaskrawych przykładów bombardowania obszarowego, które nie osiągnęło celu wojskowego: miasta legły w gruzach, a betonowe schrony U-Bootów przetrwały wojnę. W bitwie o Atlantyk przełom przyniosły kilka miesięcy później konwoje z eskortą lotniczą, radar i łamanie szyfrów, a nie bomby na bazy Karla Dönitza. Harris uważał tę serię za zmarnowany wysiłek. Z kolei sukces H2S nad Wilhelmshaven zapowiadał zmianę: Bomber Command mogło odtąd bombardować przez chmury.

Wkrótce cele wymieniane w kalendariach rzeczywiście znalazły się pod bombami. Berlin, po styczniowych nalotach, zaatakowano ponownie 1/2 marca 1943 roku, a Monachium 9/10 marca. W nocy z 5 na 6 marca rozpoczęła się bitwa o Zagłębie Ruhry, pierwsza wielka kampania Bomber Command, a latem przyszła operacja „Gomorra” nad Hamburgiem. Wiedeń znalazł się w zasięgu dopiero wtedy, gdy alianci zajęli lotniska w Afryce Północnej i we Włoszech: 13 sierpnia 1943 roku amerykańskie bombowce z Libii zaatakowały zakłady lotnicze w Wiener Neustadt, a na sam Wiedeń bomby spadły w 1944 roku.