Seria
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
1939–1945 · 13 tekstów · ok. 170 min czytania
Po wrześniu 1939 roku dziesiątki tysięcy polskich żołnierzy przedostały się przez Rumunię i Węgry do Francji, a po jej upadku do Wielkiej Brytanii. Rząd generała Sikorskiego odbudował na emigracji armię, flotę i lotnictwo. Polacy walczyli pod Narwikiem, w bitwie o Anglię i w Tobruku, a armia wyprowadzona z ZSRR przez generała Andersa zdobyła Monte Cassino. Seria śledzi ich szlak aż do ostatniej ofensywy we Włoszech wiosną 1945 roku.
1939
- 0114 października 1939Wydarzenie5 minOrzeł dociera do Wielkiej BrytaniiPoczątek szlaku: polskie okręty, od „Orła” po niszczyciele, przedzierają się do Wielkiej Brytanii, gdzie marynarka odtwarza dowództwo i zachowuje banderę.14 października 1939 ORP „Orzeł” po sześciu tygodniach rejsu, bez map i z uszkodzoną radiostacją, dotarł do Szkocji. Brytyjczycy uważali go za stracony.
- 0222 listopada 1939Wydarzenie5 minRząd RP przenosi się do AngersPaństwo na uchodźstwie dostaje siedzibę, a w Angers rusza odbudowa armii – we Francji powstaje wojsko, które wiosną 1940 roku liczy ponad 80 tysięcy żołnierzy.W listopadzie 1939 rząd Sikorskiego przeniósł się z Paryża do Angers nad Loarą, gdzie dostał eksterytorialną siedzibę. Do Londynu trafił dopiero w czerwcu 1940.
1940
- 039 kwietnia – 8 czerwca 1940Bitwa17 minBitwa o NarwikBrygada Podhalańska, sformowana we Francji, staje po wrześniu 1939 roku do pierwszej walki z Niemcami – i bierze udział w pierwszym lądowym zwycięstwie aliantów.Od 9 kwietnia do 8 czerwca 1940 o port rudy żelaza walczyli Niemcy Dietla z Brytyjczykami, Norwegami, Francuzami i Polakami. Alianci odbili Narwik 28 maja.
- 0410 lipca – 31 października 1940BitwaKluczowe16 minBitwa o AnglięPo klęsce Francji ciężar walki przechodzi na Wielką Brytanię, a polscy lotnicy z Dywizjonem 303 stają się jednym z symboli emigracyjnej walki.Od 10 lipca do 31 października 1940 Luftwaffe próbowała zniszczyć RAF przed inwazją na Wielką Brytanię. Przegrała, a Hitler odłożył desant.
- 0515 września 1940WydarzenieKluczowe11 minDzień Bitwy o AnglięNajsłynniejszy dzień kampanii z poprzedniego kroku, widziany od strony polskich lotników – Dywizjon 303 zgłasza tego dnia 15 zestrzeleń.15 września 1940 RAF odparł dwa wielkie dzienne naloty Luftwaffe na Londyn. Ten dzień stał się symbolem brytyjskiego zwycięstwa w bitwie o Anglię.
1941
- 0610 kwietnia – 27 listopada 1941BitwaKluczowe18 minOblężenie TobrukuPierwszy wielki bój lądowy Polskich Sił Zbrojnych po klęsce Francji – Brygada Karpacka broni twierdzy, a z niej wyrośnie 3 Dywizja Strzelców Karpackich.Od 10 kwietnia do 27 listopada 1941 Australijczycy, Brytyjczycy, Polacy i Czechosłowacy bronili Tobruku przed Rommlem. Twierdza zaopatrywana z morza nie padła.
- 074 grudnia 1941Wydarzenie11 minDeklaracja Sikorski–StalinStalin zgadza się na rozbudowę armii Andersa i jej przeniesienie na południe – to ta armia, wyprowadzona z ZSRR, walczy później pod Monte Cassino jako 2 Korpus Polski.4 grudnia 1941 na Kremlu gen. Sikorski i Stalin podpisali deklarację o przyjaźni i wzajemnej pomocy. Armia Andersa miała urosnąć i przenieść się na południe.
1943
1944
- 0917 stycznia – 18 maja 1944BitwaKluczowe21 minBitwa o Monte CassinoKulminacja szlaku – korpus z łagrów i Bliskiego Wschodu, z weteranami Tobruku w 3 Dywizji Strzelców Karpackich, zdobywa 18 maja 1944 roku ruiny klasztoru.Od 17 stycznia do 18 maja 1944 alianci czterokrotnie szturmowali linię Gustawa pod Cassino. Ruiny klasztoru zajął 18 maja 2 Korpus Polski.
- 1018 maja 1944WydarzenieKluczowe10 minZdobycie Monte CassinoOstatnie godziny bitwy z bliska i jej cena – ponad 900 poległych – a „Czerwone maki” utrwalają pamięć o zwycięstwie, które nie dało wolnej ojczyzny.18 maja 1944 patrol 12 Pułku Ułanów Podolskich wszedł do ruin opactwa, opuszczonych nocą przez Niemców. Bitwa o Monte Cassino dobiegła końca.
- 1114 sierpnia 1944WydarzenieKluczowe11 minKocioł pod FalaiseNa froncie zachodnim 1 Dywizja Pancerna gen. Maczka pomaga zamknąć kocioł, a obrona Maczugi staje się jednym z głównych miejsc pamięci Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.14 sierpnia 1944 Kanadyjczycy i Polacy ruszyli na Falaise w operacji „Tractable”. Kocioł zamknięto 19–21 sierpnia pod Chambois i na Maczudze.
- 1217–25 września 1944BitwaKluczowe17 minOperacja „Market Garden”Polska Brygada Spadochronowa Sosabowskiego walczy pod Arnhem; Brytyjczycy obarczają ją częścią winy za klęskę, a oficjalnie uhonorowana zostaje dopiero w 2006 roku.Od 17 do 25 IX 1944 alianci próbowali desantem i natarciem XXX Korpusu zdobyć mosty w Holandii aż po Ren. Wzięli Nijmegen, lecz pod Arnhem ponieśli klęskę.