TheSecondWar.pl
en
← Wszystkie serie

Seria

Polskie Państwo Podziemne i Armia Krajowa

1939–1945 · 17 tekstów · ok. 135 min czytania

W nocy przed kapitulacją Warszawy, 27 września 1939 roku, powstała Służba Zwycięstwu Polski. Z niej wyrósł Związek Walki Zbrojnej, a w lutym 1942 roku Armia Krajowa, podporządkowana rządowi na uchodźstwie. Obok wojska działała cywilna Delegatura Rządu na Kraj z podziemną administracją i sądami. Seria pokazuje to państwo w działaniu: misje Pileckiego i Karskiego, „Żegotę”, akcje Szarych Szeregów i Kedywu, aresztowanie generała Roweckiego, akcję „Burza” i Powstanie Warszawskie, a na koniec rozwiązanie AK i proces jej przywódców w Moskwie.

1939

  1. 0127 września 1939WydarzenieKluczowe6 minPowstanie Służby Zwycięstwu PolskiPoczątek wątku: konspiracja rodzi się jeszcze w oblężonej Warszawie, w nocy przed kapitulacją – z SZP wyrosną ZWZ i Armia Krajowa.W nocy z 26 na 27 września 1939 w oblężonej Warszawie gen. Tokarzewski-Karaszewicz założył Służbę Zwycięstwu Polski, zalążek przyszłej Armii Krajowej.
  2. 0213 listopada 1939Wydarzenie6 minUtworzenie Związku Walki ZbrojnejRząd na uchodźstwie bierze podziemne wojsko pod swoją komendę i oddziela je od polityki – zasada ta stanie się osią państwa podziemnego.13 listopada 1939 w Paryżu gen. Sikorski powołał Związek Walki Zbrojnej pod komendą gen. Sosnkowskiego. Zastąpił on Służbę Zwycięstwu Polski.

1940

  1. 0319 września 1940Wydarzenie7 minWitold Pilecki trafia do AuschwitzPodziemie wysyła człowieka do wnętrza Auschwitz – jego obozowa konspiracja przekazuje meldunki, które docierają do Roweckiego i do Londynu.19 września 1940 ppor. Witold Pilecki dał się złapać w łapance na Żoliborzu, by trafić do Auschwitz. Jako więzień nr 4859 zbudował w obozie konspirację.
  2. 043 grudnia 1940Wydarzenie8 minPierwszy Delegat Rządu na KrajObok konspiracyjnego wojska powstaje jego cywilny odpowiednik – tajna administracja z sądami i policją, podległa legalnemu rządowi.3 grudnia 1940 gen. Sikorski mianował Cyryla Ratajskiego Delegatem Rządu. W okupowanej Polsce zaczęła powstawać tajna administracja cywilna państwa.

1942

  1. 0514 lutego 1942WydarzenieKluczowe7 minZwiązek Walki Zbrojnej zostaje Armią KrajowąZWZ staje się armią – częścią Polskich Sił Zbrojnych podległą Londynowi – i zaczyna scalać inne organizacje konspiracyjne.14 lutego 1942 gen. Sikorski przemianował ZWZ na Armię Krajową. Wszyscy żołnierze podziemia w kraju weszli w skład AK, dowodzonej przez gen. Roweckiego.
  2. 064 grudnia 1942Wydarzenie7 minPowstanie Rady Pomocy Żydom „Żegota”Państwo podziemne bierze na siebie ratowanie Żydów – Rada przy Delegaturze ma budżet, wydziały i pieniądze od rządu w Londynie.4 grudnia 1942 w Warszawie powstała przy Delegaturze Rządu Rada Pomocy Żydom „Żegota”. Dawała ukrywającym się Żydom pieniądze, dokumenty i kryjówki.

1943

  1. 0726 marca 1943Wydarzenie6 minAkcja pod ArsenałemSzare Szeregi w akcji Kedywu – podziemie odbija swoich ludzi z rąk gestapo w biały dzień, lecz Niemcy przerzucają koszt na zakładników.26 marca 1943 harcerze z Grup Szturmowych Szarych Szeregów odbili w Warszawie z rąk gestapo Jana Bytnara „Rudego” i 20 innych więźniów.
  2. 0830 czerwca 1943Wydarzenie6 minAresztowanie generała RoweckiegoGestapo zatrzymuje komendanta głównego AK, a jego następca gen. Komorowski wyda później rozkazy do „Burzy” i do walki o Warszawę.30 czerwca 1943 gestapo aresztowało w Warszawie przy ul. Spiskiej 14 komendanta głównego AK gen. Stefana Roweckiego „Grota”. Dowództwo przejął gen. Komorowski.
  3. 0928 lipca 1943Wydarzenie7 minJan Karski u RooseveltaKurier Delegatury niesie na Zachód wieść o okupacji, państwie podziemnym i zagładzie Żydów, lecz w Białym Domu nie zyskuje obietnicy pomocy.28 lipca 1943 kurier Polskiego Państwa Podziemnego Jan Karski opowiedział w Białym Domu prezydentowi Rooseveltowi o okupacji i zagładzie Żydów.

1944

  1. 1015 stycznia – 26 października 1944BitwaKluczowe13 minAkcja „Burza”Największa operacja AK i jej zakład polityczny – wojskowo w dużej części udana, politycznie przegrana, bo po wspólnych bojach NKWD rozbrajało oddziały.Od stycznia do października 1944 AK uderzała na cofających się Niemców i witała Armię Czerwoną jako gospodarz. Sowieci rozbrajali jej oddziały.
  2. 111 lutego 1944Wydarzenie6 minZamach na Franza KutscheręPodziemie odpowiada na uliczny terror w stolicy – Kedyw wykonuje wyrok na Kutscherze, a miasto płaci krwawym odwetem.1 lutego 1944 żołnierze oddziału „Pegaz” z Kedywu AK zastrzelili w Alejach Ujazdowskich dowódcę SS i policji dystryktu warszawskiego Franza Kutscherę.
  3. 127 lipca 1944Wydarzenie9 minOperacja „Ostra Brama”„Burza” w praktyce – AK próbuje własnymi siłami zdobyć Wilno, lecz miasto zajmuje Armia Czerwona, a partyzanci walczą jako jej pomocnicy.7 lipca 1944 oddziały AK uderzyły na Wilno, by opanować je przed Armią Czerwoną. Tego samego dnia pod miasto dotarły czołówki 3 Frontu Białoruskiego.
  4. 1325 lipca 1944Wydarzenie6 minOperacja Most IIIWywiad AK, który śledził poligon w Bliźnie, przekazuje Brytyjczykom części V-2 i raport – tym samym lotem wylatują Arciszewski i Retinger.W nocy z 25 na 26 lipca 1944 brytyjska Dakota wylądowała pod Tarnowem i zabrała części rakiety V-2, zdobyte przez AK nad Bugiem, oraz polskich polityków.
  5. 141 sierpnia 1944WydarzenieKluczowe13 minWybuch Powstania WarszawskiegoDowództwo AK za zgodą Delegata Rządu rozpoczyna walkę o stolicę, by przyjąć Armię Czerwoną jako gospodarz w imieniu rządu w Londynie.1 sierpnia 1944 o 17:00 oddziały Armii Krajowej uderzyły na Niemców w Warszawie, by wyzwolić stolicę, zanim wkroczy do niej Armia Czerwona.
  6. 152 października 1944WydarzenieKluczowe10 minKapitulacja Powstania WarszawskiegoUkład z Niemcami daje AK prawa kombatanckie, a struktury Państwa Podziemnego przetrwają upadek stolicy, choć tracą w niej główne zaplecze.2 października 1944 w Ożarowie podpisano układ kończący powstanie warszawskie. AK otrzymała prawa kombatanckie, a ludność stolicy wypędzono.

1945

  1. 1619 stycznia 1945WydarzenieKluczowe6 minRozwiązanie Armii KrajowejFormalny koniec AK: gen. Okulicki zwalnia żołnierzy z przysięgi, lecz tajnym rozkazem każe zachować małe sztaby i sieć radiową.19 stycznia 1945 gen. Okulicki rozwiązał AK i zwolnił żołnierzy z przysięgi. Tajnym rozkazem zachował sztaby, broń i łączność dla organizacji „NIE”.
  2. 1718 czerwca 1945Wydarzenie11 minProces szesnastuEpilog serii – wywabieni podstępem przywódcy Państwa Podziemnego stają przed sądem w Moskwie, a proces rozbija ich kierownictwo.18–21 czerwca 1945 w Moskwie sąd wojskowy ZSRR sądził porwanych podstępem przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, w tym gen. Okulickiego i Jankowskiego.