Amerykańskie lotnictwo w Wielkiej Brytanii

W lutym 1942 roku do Wielkiej Brytanii przybyło amerykańskie lotnictwo wojskowe, które w kolejnych latach miało razem z RAF zrzucać bomby na Rzeszę. Na razie było go bardzo niewiele. 20 lutego wylądował w Anglii gen. bryg. Ira Eaker z sześcioma oficerami sztabu, a 22 lutego dowódca wojsk amerykańskich na Wyspach Brytyjskich gen. dyw. James E. Chaney wydał rozkaz o utworzeniu pod jego dowództwem Amerykańskiego Dowództwa Bombowego. Była to pierwsza amerykańska kwatera lotnicza w Europie. Nie miała jeszcze ani jednego samolotu.

W niektórych kalendariach można przeczytać, że 21 lutego amerykański Korpus Lotniczy był już mocno usadowiony w bazach w Wielkiej Brytanii. To wymaga dwóch sprostowań. Po pierwsze, od czerwca 1941 roku lotnictwo armii nosiło nazwę Sił Powietrznych Armii Stanów Zjednoczonych, a Korpus Lotniczy był już tylko ich częścią. Po drugie, w lutym 1942 roku w Anglii nie było żadnych amerykańskich baz ani jednostek bojowych lotnictwa, tylko siedmiu oficerów, którzy mieli je przygotować. Pierwsze eskadry przybyły latem, a pierwszy samodzielny nalot ciężkich bombowców odbył się w sierpniu 1942 roku.

Bombowce dla Europy

Decyzja zapadła na konferencji Arcadia, gdzie Amerykanie i Brytyjczycy potwierdzili, że głównym wrogiem są Niemcy. Szef Sił Powietrznych Armii gen. Henry Arnold zapowiedział tam wysłanie do Anglii amerykańskich bombowców, które miały się włączyć w ofensywę powietrzną przeciwko Rzeszy. Wraz z lotnikami miały przypłynąć wojska lądowe. Pierwsze z nich, żołnierze 34 Dywizji Piechoty, zeszli na ląd w Belfaście 26 stycznia 1942 roku. Dwa dni później w Stanach Zjednoczonych powstała jednostka, która miała się stać trzonem amerykańskiej wojny powietrznej w Europie. 28 stycznia w Savannah w stanie Georgia aktywowano dowództwo 8 Armii Lotniczej. Pierwotnie przeznaczano ją do planowanej inwazji na francuską Afrykę Północną, ale gdy ten zamiar odłożono, skierowano ją do Wielkiej Brytanii.

O tym, ile samolotów pójdzie do Europy, a ile na Pacyfik, decydowało od 9 lutego Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, w którym Arnold zasiadał na równi z szefami armii i floty. Spór był ostry, bo w lutym 1942 roku Japończycy zdobywali Malaje i Holenderskie Indie Wschodnie, a dowódcy na Pacyfiku i w Australii domagali się każdego bombowca. Arnold i Marshall bronili jednak zasady, że rozstrzygające uderzenie powietrzne trzeba wymierzyć w Niemcy, i to z baz w Wielkiej Brytanii, skąd bombowce mogły dosięgnąć zagłębia przemysłowego Rzeszy.

31 stycznia Arnold polecił Eakerowi przygotować w Anglii przyjęcie, zakwaterowanie, szkolenie i działania amerykańskiego dowództwa bombowego. Wybór był nieoczywisty: Eaker był lotnikiem myśliwskim, nie bombowym, i nigdy nie dowodził jednostką bombową. Był za to bliskim współpracownikiem Arnolda, z którym napisał kilka książek o lotnictwie, sprawnym organizatorem i zręcznym dyplomatą, a tego właśnie wymagała praca u boku Brytyjczyków. Wśród oficerów, którzy z nim polecieli, był por. Beirne Lay, później współautor powieści i scenariusza filmu „Twelve O’Clock High” o amerykańskich bombowcach w Anglii, oraz kpt. Frederick Castle, który jako generał zginął w Wigilię 1944 roku, prowadząc największą wyprawę bombową 8 Armii Lotniczej.

U boku Bomber Command

Eaker zamieszkał początkowo w kwaterze głównej RAF Bomber Command pod High Wycombe w hrabstwie Buckinghamshire. Trafił tam w przełomowym momencie. 14 lutego Ministerstwo Lotnictwa wydało dowództwu bombowemu nową dyrektywę: celem nocnych nalotów miało być przede wszystkim złamanie morale ludności cywilnej Niemiec, zwłaszcza robotników przemysłowych, przez bombardowanie całych obszarów miast. 22 lutego, tego samego dnia, w którym powstała amerykańska kwatera, dowództwo RAF Bomber Command objął marsz. lotnictwa Arthur Harris. Brytyjskie lotnictwo bombowe przechodziło wtedy kryzys. Jesienią 1941 roku okazało się, że większość jego bomb spada daleko od celów, a ciężkie straty, takie jak w nocy z 7 na 8 listopada, zmusiły dowództwo do ograniczenia nalotów. 12 lutego bombowce nie zdołały powstrzymać niemieckich okrętów, które w operacji Cerberus przeszły przez kanał La Manche.

Harris i Eaker szybko się zaprzyjaźnili. Według relacji z tamtych miesięcy Amerykanin przez pewien czas mieszkał w domu Harrisa, a Brytyjczycy pomagali mu we wszystkim: od szkolenia w łączności i obronie przeciwlotniczej po poszukiwanie lotnisk. Różniła ich jednak doktryna. Brytyjczycy, nauczeni własnymi stratami z lat 1939–1941, bombardowali nocą i uważali, że dzienne naloty nad Niemcami skończą się rzezią załóg. Amerykanie wierzyli w precyzyjne bombardowania za dnia: silnie uzbrojone bombowce B-17, lecące w zwartych formacjach, miały same obronić się przed myśliwcami i trafiać w konkretne fabryki dzięki celownikowi Norden. Brytyjczycy, z premierem Winstonem Churchillem i szefem sztabu RAF głównym marsz. lotnictwa Charlesem Portalem na czele, długo próbowali przekonać Amerykanów do przyłączenia się do nocnej ofensywy. Eaker, Arnold i ich przełożony w Europie, gen. Carl Spaatz, nie ustąpili.

Od siedmiu oficerów do armii lotniczej

15 kwietnia Eaker przeniósł swoje dowództwo do pospiesznie opróżnionej szkoły dla dziewcząt w High Wycombe, tuż obok kwatery Harrisa. Kwatera otrzymała kryptonim „Pinetree”. W kwietniu ruszył też plan „Bolero”, czyli gromadzenie w Wielkiej Brytanii wojsk amerykańskich do przyszłej inwazji na kontynent. 11 maja do Liverpoolu przypłynęło na transportowcu „Andes” około 1800 oficerów i żołnierzy, wysunięty rzut 8 Armii Lotniczej. 18 czerwca Spaatz otworzył jej kwaterę główną w Bushy Park na przedmieściach Londynu, pod kryptonimem „Widewing”, a dowództwo Eakera stało się VIII Dowództwem Bombowym tej armii. 1 lipca w Prestwick w Szkocji wylądował pierwszy B-17, który przeleciał Atlantyk.

Pierwsze amerykańskie załogi poleciały nad okupowaną Europę 4 lipca 1942 roku, w Dzień Niepodległości. Sześć załóg 15 Eskadry Bombowej, na brytyjskich lekkich bombowcach Boston i razem z brytyjskimi załogami, zaatakowało niemieckie lotniska w Holandii. Dwie amerykańskie maszyny nie wróciły. Pierwszy samodzielny nalot ciężkich bombowców odbył się 17 sierpnia 1942 roku: dwanaście B-17 z 97 Grupy Bombowej zbombardowało za dnia węzeł kolejowy w Sotteville-lès-Rouen pod Rouen. Eaker leciał w jednej z maszyn. Wszystkie samoloty wróciły.

Znaczenie

Luty 1942 roku był początkiem drogi, która dla wielu amerykańskich lotników skończyła się śmiercią nad Niemcami. 8 Armia Lotnicza rozrosła się w ciągu dwóch lat do jednej z największych formacji lotniczych w dziejach. W szczytowym okresie, w 1944 roku, liczyła około 200 tysięcy ludzi i mogła wysłać nad Rzeszę ponad dwa tysiące ciężkich bombowców w ramach jednej wyprawy. Doktryna dziennych nalotów została wystawiona na ciężką próbę: w 1943 roku, podczas wypraw na Schweinfurt i Ratyzbonę, 8 Armia traciła po kilkadziesiąt bombowców jednego dnia, a obronę formacji zapewniły dopiero myśliwce eskortowe dalekiego zasięgu wiosną 1944 roku. Według amerykańskich danych w wojnie zginęło ponad 26 tysięcy jej żołnierzy.

Spór z Brytyjczykami rozstrzygnęła w styczniu 1943 roku konferencja w Casablance. Eaker przekonał tam Churchilla, że nocne naloty RAF i dzienne naloty amerykańskie mogą się uzupełniać, i tak narodziła się zasada bombardowania „przez całą dobę”. Połączona ofensywa bombowa obu lotnictw, prowadzona od czerwca 1943 roku, osłabiła niemiecki przemysł, zmusiła Luftwaffe do skupienia myśliwców nad Rzeszą i przyczyniła się do zdobycia przez aliantów panowania w powietrzu przed lądowaniem w Normandii. Pochłonęła też dziesiątki tysięcy ofiar wśród ludności cywilnej Niemiec, a jej moralna ocena pozostaje przedmiotem sporu historyków.