Żegota

Rada powstała 4 grudnia 1942 roku w Warszawie z Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom, założonego we wrześniu 1942 roku z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej i Wandy Krahelskiej-Filipowiczowej. Kryptonim „Żegota” wziął się od nazwy komitetu. W skład Rady weszli przedstawiciele polskich stronnictw i organizacji żydowskich, a przewodniczyli jej kolejno Julian Grobelny, Roman Jabłonowski i Leon Feiner z Bundu. Była to jedyna w okupowanej Europie organizacja pomocy Żydom finansowana przez rząd na uchodźstwie; pieniądze przekazywała jej Delegatura.

Rada wydawała fałszywe dokumenty – liczone w dziesiątkach tysięcy – szukała mieszkań i kryjówek, wypłacała zapomogi i organizowała pomoc lekarską. Referatem dziecięcym w Warszawie kierowała Irena Sendlerowa. Oddziały działały m.in. w Krakowie i Lwowie. Skali pomocy nie da się dokładnie ustalić; mówi się o kilku tysiącach osób objętych stałą opieką. Po wojnie Yad Vashem uhonorował organizację i wielu jej członków.