Polskie Państwo Podziemne

Za początek Państwa Podziemnego uznaje się powstanie Służby Zwycięstwu Polski 27 września 1939 roku. Pion wojskowy tworzyły kolejno SZP, Związek Walki Zbrojnej i Armia Krajowa, pion cywilny – Delegatura Rządu na Kraj z departamentami i reprezentacja stronnictw politycznych, od 1944 roku Rada Jedności Narodowej. Państwo Podziemne miało własne sądy, których wyroki wykonywano, tajne szkolnictwo, od kompletów po uniwersytety, prasę konspiracyjną liczoną w setkach tytułów i łączność kurierską z Londynem, którą docierały na Zachód m.in. wiadomości o Zagładzie.

Jego struktury przetrwały upadek powstania warszawskiego, ale nie przetrwały wkroczenia Armii Czerwonej: w marcu 1945 roku NKWD aresztowało jego przywódców, osądzonych w Moskwie w procesie szesnastu. 1 lipca 1945 roku, po wycofaniu przez mocarstwa uznania dla rządu w Londynie, Rada Jedności Narodowej i Delegatura rozwiązały się.