III Rzesza

Lebensraum

„Przestrzeń życiowa”: nazistowska idea zdobycia dla Niemców ziem na wschodzie Europy, kosztem Polski i ZSRR, przez podbój, wysiedlenie lub wyniszczenie mieszkańców i niemieckie osadnictwo.

Pojęcie spopularyzował na początku XX wieku geograf Friedrich Ratzel, według którego narody, jak organizmy, potrzebują terytorium, by przetrwać. Hitler zrobił z niego jeden z filarów swojego programu: w „Mein Kampf” zapowiadał zdobycie ziemi na wschodzie, kosztem Rosji i państw z nią graniczących, zamiast zabiegania o kolonie zamorskie.

Idea przestrzeni życiowej łączyła się z rasizmem nazistów: Słowianie mieli zostać wysiedleni, zepchnięci do roli niewolniczej siły roboczej lub wyniszczeni, a Żydzi usunięci. Jej pierwszymi ofiarami byli Polacy, wysiedlani z ziem wcielonych do Rzeszy już w 1939 roku. Planowanie najazdu na ZSRR zakładało śmierć głodową dziesiątków milionów ludzi, a plany osadnicze miały na stałe zmienić oblicze Europy Wschodniej.