TheSecondWar.pl
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
en
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
← Oś czasu
Jugosławia
Tag
(26)
1920
grudzień
24
Krwawe Boże Narodzenie w Fiume
W Wigilię 1920 roku wojsko włoskie uderzyło na legionistów D'Annunzia, którzy odrzucili traktat z Rapallo. Po pięciu dniach walk Komendant złożył władzę.
1921
kwiecień
24
Wybory w Wolnym Państwie Fiume
24 kwietnia 1921 mieszkańcy Fiume wybrali Zgromadzenie Konstytucyjne. Wygrali autonomiści Riccarda Zanelli, przeciwnicy aneksji, a faszyści spalili urny.
1924
marzec
16
Włochy anektują Fiume
16 marca 1924 król Wiktor Emanuel III uroczyście ogłosił w Fiume jego przyłączenie do Włoch. Mussolini wymusił na Jugosławii podział Wolnego Państwa.
1934
luty
09
Pakt bałkański
9 lutego 1934 w Atenach Grecja, Jugosławia, Rumunia i Turcja wzajemnie zagwarantowały sobie granice bałkańskie. Bułgaria i Albania zostały poza Ententą.
październik
09
Zamach w Marsylii
9 października 1934 w Marsylii macedoński zamachowiec współpracujący z ustaszami zastrzelił króla Jugosławii Aleksandra I. Zginął też minister Louis Barthou.
1941
marzec
25
Jugosławia przystępuje do paktu trzech
25 marca 1941 w Wiedniu premier Cvetković podpisał przystąpienie Jugosławii do paktu trzech. Tajne noty zwalniały kraj z przemarszu wojsk i pomocy wojskowej.
27
Kluczowe wydarzenie
Zamach stanu w Jugosławii
27 marca 1941 oficerowie lotnictwa obalili w Belgradzie regencję księcia Pawła i rząd, który podpisał pakt trzech. Hitler postanowił zniszczyć Jugosławię.
kwiecień
03
Samobójstwo Pála Telekiego
W nocy z 2 na 3 kwietnia 1941 premier Węgier Pál Teleki zastrzelił się w Budapeszcie, gdy jego kraj stawał u boku Niemiec przeciw zaprzyjaźnionej Jugosławii.
06
Kluczowe wydarzenie
Niemcy atakują Jugosławię
6 kwietnia 1941 Niemcy bez wypowiedzenia wojny najechały Jugosławię, a Luftwaffe zbombardowała Belgrad. Nie w pełni zmobilizowana armia szybko się rozpadła.
10
Proklamacja Niepodległego Państwa Chorwackiego
10 kwietnia 1941 Slavko Kvaternik ogłosił w Zagrzebiu, w imieniu Ante Pavelicia, Niepodległe Państwo Chorwackie. Władzę objęli ustasze, sojusznicy Osi.
17
Kapitulacja Jugosławii
17 kwietnia 1941 w Belgradzie podpisano bezwarunkową kapitulację armii jugosłowiańskiej. Król i rząd uciekli wcześniej do Grecji, by walczyć dalej z emigracji.
maj
13
Mihailović na Ravnej Gorze
13 maja 1941 płk Dragoljub Mihailović z garstką żołnierzy, którzy nie uznali kapitulacji, dotarł na Ravną Gorę w Serbii. Tak narodził się ruch czetników.
lipiec
08
Rozbiór Jugosławii
8 lipca 1941 Niemcy i Włochy podpisały w Berlinie traktat o granicy na ziemiach słoweńskich. Był to jeden z ostatnich aktów podziału Jugosławii przez Oś.
13
Powstanie w Czarnogórze
13 lipca 1941, dzień po proklamowaniu przez Włochów marionetkowego Królestwa Czarnogóry, wybuchło tam powstanie. W kilka dni objęło większość kraju.
wrzesień
01
Rząd Milana Nedicia
1 września 1941 gen. Milan Nedić wygłosił w radiu orędzie jako premier powołanego 29 sierpnia przez Niemców Rządu Ocalenia Narodowego w okupowanej Serbii.
listopad
02
Rozłam partyzantów i czetników
2 listopada 1941 czetnicy Mihailovicia uderzyli na partyzantów Tity w Užicach. Spór dwóch ruchów oporu w Serbii przerodził się w otwartą wojnę domową.
1943
maj
15
Operacja „Schwarz”
15 maja 1943 Niemcy i ich sojusznicy rozpoczęli operację „Schwarz” – piątą ofensywę przeciw partyzantom Tity w Czarnogórze, wymierzoną także w czetników.
listopad
29
Drugie posiedzenie AVNOJ w Jajcach
29 listopada 1943 w bośniackim Jajcach partyzancka rada AVNOJ ogłosiła się najwyższą władzą Jugosławii, powołała rząd Tity i zakazała powrotu królowi.
grudzień
03
Operacja „Kugelblitz”
W grudniu 1943 Niemcy próbowali okrążyć i zniszczyć dwa korpusy partyzantów Tity we wschodniej Bośni i Sandżaku. Zadali ciężkie straty, ale nie rozbili ich.
04
Tito ogłasza tymczasowy rząd
Na początku grudnia 1943 świat dowiedział się o rządzie Tity powołanym w Jajcach. Rząd królewski protestował, a Brytyjczycy odchodzili od Mihailovicia.
1944
marzec
19
Partyzanci jugosłowiańscy pod Triestem
Wiosną 1944 słoweńscy partyzanci walczyli na Krasie u bram Triestu, ale atak na samo miasto 19 marca 1944 nie jest potwierdzony – Niemcy trzymali je do 1945.
październik
01
Armia Czerwona w Jugosławii
Na przełomie września i października 1944 Armia Czerwona przekroczyła Dunaj i weszła do wschodniej Serbii. Tito uzgodnił to wcześniej ze Stalinem.
20
Kluczowe wydarzenie
Wyzwolenie Belgradu
20 października 1944 Armia Czerwona i partyzanci Tity po tygodniu walk ulicznych wyparli Niemców z Belgradu. Stolica Jugosławii była wolna po 3,5 roku okupacji.
23
Wyzwolenie Nowego Sadu
23 października 1944 jugosłowiańscy partyzanci, a za nimi żołnierze Armii Czerwonej weszli do Nowego Sadu, stolicy Baczki zajętej w 1941 roku przez Węgry.
1945
maj
01
Tito w Trieście
1 maja 1945 do Triestu weszły jugosłowiańska 4 Armia i IX Korpus, a 2 maja Nowozelandczycy. Czterdzieści dni rządów Jugosłowian przyniosło aresztowania i mordy.
25
Ostatnie walki w Jugosławii
25 maja 1945 armia jugosłowiańska złamała opór ustaszy pod Odžakiem. Dziesięć dni wcześniej pod Bleiburgiem skończył się odwrót wojsk NDH; jeńców mordowano.