Październik 1944

październik

• 01

  • Węgierska delegacja w Moskwie1 października 1944 do Moskwy dotarła tajna delegacja regenta Horthy’ego z gen. Gáborem Faraghó na czele. Miała wynegocjować rozejm Węgier z ZSRR.
  • Armia Czerwona w JugosławiiNa przełomie września i października 1944 Armia Czerwona przekroczyła Dunaj i weszła do wschodniej Serbii. Tito uzgodnił to wcześniej ze Stalinem.
• 02

  • Kluczowe wydarzenieKapitulacja Powstania Warszawskiego2 października 1944 w Ożarowie podpisano układ kończący powstanie warszawskie. AK otrzymała prawa kombatanckie, a ludność stolicy wypędzono.
  • Natarcie na Akwizgran2 października 1944 amerykański XIX Korpus uderzył na Wał Zachodni nad rzeką Wurm na północ od Akwizgranu, zaczynając manewr okrążenia miasta.
  • Alianci na Krecie i PeloponezieJesienią 1944 Brytyjczycy weszli do Patras i Koryntu, a Niemcy na Krecie skupili się wokół Chanii, gdzie wytrwali do maja 1945.
• 03

  • Zajęcie Hiumy2 października 1944 Armia Czerwona wylądowała na estońskiej wyspie Hiumie. Niemcy ewakuowali się na Saremę i 3 października cała wyspa była zajęta.
• 05

  • Kanadyjczycy w Holandii5 października 1944 kanadyjska 2 Dywizja Piechoty zdobyła Putte i weszła do Holandii. Trwała bitwa o Skaldę – walka o otwarcie portu w Antwerpii.
• 06

  • Na przełęczy Dukielskiej6 października 1944 żołnierze I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego i 38 Armii przeszli Przełęcz Dukielską i weszli na Słowację po miesiącu krwawych walk.
  • Początek bitwy pod Debreczynem6 października 1944 2 Front Ukraiński ruszył na Debreczyn. Grupa Plijewa przełamała węgierską 3 Armię, ale Niemcy utrzymali Oradeę.
• 07

  • Kluczowe wydarzenieBunt Sonderkommando w Auschwitz7 października 1944 więźniowie Sonderkommando w Birkenau zbuntowali się przeciw SS i podpalili krematorium IV. Zginęło około 450 więźniów i trzech esesmanów.
• 09

  • Kluczowe wydarzenieKonferencja moskiewska 19449 października 1944 Churchill przyleciał do Moskwy. Rozmowy ze Stalinem przyniosły umowę procentową o Bałkanach, spór o Polskę i zapowiedź wojny ZSRR z Japonią.
• 10

  • Armia Czerwona nad Bałtykiem5 października 1944 1 Front Nadbałtycki uderzył spod Szawli na Kłajpedę. 10 października jego czołgi wyszły nad Bałtyk, odcinając Grupę Armii „Północ” od Prus.
• 12

  • Wyzwolenie Aten12 października 1944 Niemcy opuścili Ateny, ulice przejęły EAM i ELAS, 14 października weszli Brytyjczycy, a 18 października wrócił rząd Papandreu.
  • Naloty na Formozę12–16 października 1944 lotniskowce Halseya rozbiły lotnictwo japońskie nad Formozą. Tokio ogłosiło zatopienie 11 lotniskowców – w rzeczywistości żadnego.
  • XXIII Korpus w EuropieJesienią 1944 do Europy dotarł sztab amerykańskiego XXIII Korpusu, utworzonego w styczniu 1944. Walczyć nie zdążył – w 1945 roku okupował Nadrenię.
• 14

  • Samobójstwo Rommla14 października 1944 feldmarszałek Rommel, oskarżony o udział w spisku 20 lipca, został zmuszony do zażycia trucizny. Reżim ogłosił, że zmarł od ran.
• 15

  • Kluczowe wydarzenieZamach strzałokrzyżowców na Węgrzech15 października 1944 Horthy ogłosił przez radio prośbę o rozejm z ZSRR. Niemcy porwali jego syna, zmusili go do abdykacji i oddali władzę Szálasiemu.
• 16

  • Atak na Prusy Wschodnie16 października 1944 3 Front Białoruski rozpoczął operację gąbińsko-gołdapską – pierwszą próbę zdobycia Prus Wschodnich, zatrzymaną pod Gąbinem.
• 18

  • Volkssturm18 października 1944 Himmler ogłosił w Bartenstein w Prusach Wschodnich powołanie Volkssturmu – pospolitego ruszenia mężczyzn w wieku od 16 do 60 lat.
• 20

  • Kluczowe wydarzenieLądowanie na Leyte20 października 1944 6 Armia USA wylądowała na Leyte. Generał MacArthur zszedł na brzeg i ogłosił przez radio Filipińczykom: „Powróciłem”.
  • Kluczowe wydarzenieWyzwolenie Belgradu20 października 1944 Armia Czerwona i partyzanci Tity po tygodniu walk ulicznych wyparli Niemców z Belgradu. Stolica Jugosławii była wolna po 3,5 roku okupacji.
• 21

  • Kluczowe wydarzenieZdobycie Akwizgranu21 października 1944 po trzech tygodniach walk i ostrzału płk Gerhard Wilck poddał Akwizgran – pierwsze duże miasto niemieckie zdobyte przez aliantów.
• 23

  • Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy w zatoce Leyte23–24 października 1944 roku zaczęła się bitwa w zatoce Leyte. Okręty podwodne zatopiły dwa krążowniki Kurity, a lotnictwo Halseya – pancernik Musashi.
  • Uznanie rządu de Gaulle’a23 października 1944 USA, Wielka Brytania, ZSRR i Kanada formalnie uznały władze de Gaulle’a za Rząd Tymczasowy Republiki Francuskiej.
  • B-29 na MarianachJesienią 1944 na Saipan przylatywały bombowce B-29 do nalotów na Japonię. Pierwszy wylądował 12 X, pierwszy nalot na Tokio – 24 XI. Tinian ruszył w 1945.
  • Wyzwolenie Nowego Sadu23 października 1944 jugosłowiańscy partyzanci, a za nimi żołnierze Armii Czerwonej weszli do Nowego Sadu, stolicy Baczki zajętej w 1941 roku przez Węgry.
• 25

  • Bitwa koło Samar25 października 1944 roku w bitwie w zatoce Leyte stoczono trzy starcia: w Cieśninie Surigao, koło Samar i koło przylądka Engaño. Zaczęły się ataki kamikaze.
  • Wyzwolenie Rumunii25 października 1944 Rumuni i Armia Czerwona zajęli Carei i Satu Mare. Północny Siedmiogród, oddany Węgrom w 1940 roku, wrócił w ręce Rumunii.
• 27

  • Walki w lesie HürtgenPod koniec października 1944 trwały walki w lesie Hürtgen, rozpoczęte 19 września. W listopadzie i grudniu stały się jedną z najkrwawszych bitew armii USA.