Kresy

W XVII wieku kresami nazywano pas pogranicza na południowym wschodzie Rzeczypospolitej. Szerokie znaczenie nadał słowu Wincenty Pol w poemacie „Mohort” z 1854 roku, a w II Rzeczypospolitej objęło ono województwa wileńskie, nowogródzkie, poleskie, wołyńskie, lwowskie, tarnopolskie i stanisławowskie oraz wschodnią część białostockiego. Mieszkali tu Polacy, Ukraińcy, Białorusini, Żydzi, Litwini i inni; w wielu powiatach Polacy byli mniejszością.

17 września 1939 roku Kresy zajęła Armia Czerwona, a ZSRR je anektował i deportował w głąb kraju setki tysięcy ich mieszkańców. W latach 1941–1944 znalazły się pod okupacją niemiecką; tu dokonała się Zagłada miejscowych Żydów i rzeź wołyńska. Na konferencjach w Teheranie i Jałcie mocarstwa przyjęły granicę na linii Curzona i ziemie te weszły w skład republik radzieckich, a większość Polaków przesiedlono na zachód. Słowo pozostało w Polsce nacechowane emocjonalnie; Litwini, Białorusini i Ukraińcy uważają je za wyraz wyłącznie polskiego punktu widzenia.