Wolne Miasto Gdańsk

Traktat wersalski oderwał Gdańsk od Niemiec, ale nie oddał go Polsce. Wolne Miasto, ogłoszone 15 listopada 1920 roku, liczyło około 1900 kilometrów kwadratowych i kilkaset tysięcy mieszkańców, w ogromnej większości Niemców. Miało własny parlament (Volkstag) i senat, a nad przestrzeganiem jego statusu czuwał Wysoki Komisarz Ligi Narodów. Konwencja paryska z listopada 1920 roku dała Polsce prowadzenie spraw zagranicznych Gdańska, włączyła miasto do polskiego obszaru celnego i przyznała jej prawa w porcie, na kolei i w poczcie; od 1924 roku na Westerplatte działała polska Wojskowa Składnica Tranzytowa.

Kompromis nie zadowolił żadnej ze stron. Od 1933 roku miastem rządzili narodowi socjaliści, a w latach 1938–1939 Hitler zażądał przyłączenia Gdańska do Rzeszy i eksterytorialnej drogi przez Pomorze. 1 września 1939 roku gauleiter Albert Forster ogłosił aneksję, zatwierdzoną tego samego dnia przez Reichstag. Konferencja poczdamska w 1945 roku oddała obszar byłego Wolnego Miasta pod administrację polską.