Polityka
Traktat wersalski
Traktat pokojowy z Niemcami, podpisany 28 czerwca 1919 w Wersalu. Odebrał Niemcom część ziem i kolonie, ograniczył armię do 100 tys. żołnierzy, nałożył reparacje i potwierdził niepodległość Polski.
Traktat, wynegocjowany na paryskiej konferencji pokojowej, wszedł w życie 10 stycznia 1920 roku. Niemcy oddały Francji Alzację i Lotaryngię, a Polsce większość Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego; Gdańsk stał się wolnym miastem, a o Górnym Śląsku, Warmii i Mazurach miały zdecydować plebiscyty. Kolonie przeszły pod mandat Ligi Narodów, której statut był częścią traktatu. Nadrenię zdemilitaryzowano, armię ograniczono do 100 tysięcy żołnierzy bez czołgów i lotnictwa, a artykuł 231 obarczył Niemcy odpowiedzialnością za wojnę i szkody. Polskę reprezentowali Ignacy Paderewski i Roman Dmowski.
W Niemczech traktat nazywano „dyktatem”, a jego rewizja stała się hasłem nacjonalistów i Hitlera. Stany Zjednoczone go nie ratyfikowały. W latach trzydziestych Niemcy łamały kolejne postanowienia, od remilitaryzacji Nadrenii po żądania wobec Gdańska i Pomorza.
Źródła
W kronice
(115)115 tekstów używa tego pojęcia.
1918
1919
- 18 styczniaOtwarcie konferencji pokojowej w Paryżu
- 13 lutegoJapońska propozycja równości rasowej
- 12 marcaAustria żąda przyłączenia do Niemiec
- 15 majaWojna grecko-turecka
- 21 czerwcaSamozatopienie floty niemieckiej w Scapa Flow
- 28 czerwcaTraktat wersalski
- 10 wrześniaTraktat z Saint-Germain
- 12 wrześniaHitler na zebraniu Niemieckiej Partii Robotników
- 27 listopadaTraktat z Neuilly
1920
- 21 styczniaKoniec konferencji pokojowej w Paryżu
- 24 lutegoPowstanie NSDAP
- 13 marcaPucz Kappa
- 15 marcaPowstanie w Zagłębiu Ruhry
- 4 czerwcaTraktat z Trianon
- 10 sierpniaTraktat z Sèvres
- 9 październikaBunt Żeligowskiego
- 2 listopadaRoosevelt przegrywa wybory na wiceprezydenta
- 15 listopadaUtworzenie Wolnego Miasta Gdańska
1922
1923
1926
1932
1934
1935
1936
1939
- 27 styczniaPlan Z
- 15 marcaNiemcy zajmują Czechy
- 20 marcaNiemieckie ultimatum wobec Litwy
- 23 marcaNiemcy zajmują Kłajpedę
- 14 kwietniaApel Roosevelta do Hitlera i Mussoliniego
- 28 kwietniaHitler wypowiada układ morski i deklarację z Polską
- 17 majaKraje skandynawskie odrzucają pakty z Niemcami
- 31 majaNiemiecko-duński pakt o nieagresji
- 10 lipcaChamberlain o Gdańsku
- 1 wrześniaNiemcy anektują Wolne Miasto Gdańsk
- 1 wrześniaObrona Poczty Polskiej w Gdańsku
- 1 wrześniaWłochy i państwa neutralne
- 1 wrześniaWielka Brytania i Francja żądają wycofania wojsk z Polski
- 2 wrześniaMobilizacja we Francji
- 3 wrześniaKrwawa niedziela w Bydgoszczy
- 3 wrześniaBitwa o Atlantyk
- 6 wrześniaZwiązek Południowej Afryki wypowiada wojnę Niemcom
- 14 wrześniaZatopienie U-39
- 28 wrześniaNiemiecko-radziecki traktat o granicach i przyjaźni
- 30 wrześniaGraf Spee zatapia pierwszy statek
- 6 październikaKapitulacja pod Kockiem
- 6 październikaHitler proponuje pokój
- 20 październikaEncyklika Summi Pontificatus
- 1 listopadaZSRR anektuje wschodnie ziemie Polski
1940
1942
1944