1942

Rok w skrócie

Rok 1942 zaczął się od klęsk aliantów. Japonia zdobyła Malaje, Filipiny, Holenderskie Indie Wschodnie i Birmę, a 15 lutego gen. Percival poddał Singapur; była to największa kapitulacja w dziejach brytyjskiego wojska. Latem państwa Osi osiągnęły największy zasięg w całej wojnie. Na Pacyfiku zwrot przyniosły jednak lotniskowce: po bitwie na Morzu Koralowym Japonia odwołała desant na Port Moresby, a w czerwcu pod Midway amerykańskie lotnictwo zatopiło cztery lotniskowce Nagumo. 7 sierpnia piechota morska wylądowała na Guadalcanalu.

Na wschodzie Armia Czerwona straciła w maju trzy armie w kotle pod Barwienkowem, a 28 czerwca Niemcy uderzyli na południu ZSRR po ropę Kaukazu. 1 lipca padł Sewastopol, a 23 sierpnia zaczęła się bitwa o Stalingrad. W Afryce Rommel zdobył w czerwcu Tobruk i stanął pod El Alamein. Jesienią inicjatywa zaczęła przechodzić w ręce aliantów: 8 Armia Montgomery’ego przełamała pozycję Rommla pod El Alamein, 8 listopada Amerykanie i Brytyjczycy wylądowali w Maroku i Algierii, a 19 listopada Armia Czerwona uderzyła nad Donem i okrążyła 6 Armię Paulusa.

W styczniu Heydrich zebrał nad Wannsee urzędników, by skoordynować trwające już mordowanie Żydów Europy. W marcu do Bełżca przybyły pierwsze transporty, a od 22 lipca Niemcy wywozili Żydów z getta warszawskiego do Treblinki; do 21 września zamordowali tam co najmniej 254 tysiące ludzi. Raport Bundu o 700 tysiącach Żydów zamordowanych w Polsce dotarł do Londynu, ale Zachód nie dowierzał. 14 lutego Sikorski przemianował ZWZ na Armię Krajową, a 4 grudnia w Warszawie powstała Rada Pomocy Żydom „Żegota”. 17 grudnia Eden odczytał w Izbie Gmin deklarację potępiającą zagładę Żydów. Rok skończył się z 6 Armią w kotle pod Stalingradem; próba odsieczy się nie powiodła.