1944

Rok w skrócie

W nocy z 3 na 4 stycznia 1944 roku Armia Czerwona przekroczyła na Wołyniu przedwojenną granicę Polski, 27 stycznia skończyła się trwająca 872 dni blokada Leningradu, a wiosną wojska radzieckie odbiły Krym. We Włoszech alianci czterokrotnie szturmowali linię Gustawa; 18 maja ruiny klasztoru na Monte Cassino zajął 2 Korpus Polski, a 4 czerwca 5 Armia weszła do Rzymu. 6 czerwca alianci wylądowali w Normandii i odtąd Niemcy walczyli na trzech frontach. 22 czerwca ruszyła operacja „Bagration”, która rozbiła na Białorusi Grupę Armii „Środek” i doprowadziła Armię Czerwoną nad Wisłę. 20 lipca Hitler przeżył zamach w Wilczym Szańcu. W sierpniu wyzwolono Paryż, a przewrót w Bukareszcie wyrwał Rumunię z Osi; we wrześniu operacja „Market Garden” zakończyła się klęską pod Arnhem. Na Pacyfiku Amerykanie zdobyli Mariany i rozbili lotnictwo japońskiej floty na Morzu Filipińskim, a w październiku wylądowali na Leyte.

Dla Polski był to rok walki i rozczarowań. W akcji „Burza” oddziały AK uderzały na cofających się Niemców i występowały wobec Armii Czerwonej jako gospodarze, ale po wspólnych walkach o Wilno i Lwów NKWD aresztowało ich dowódców. W Lublinie, pod którym wojska radzieckie zajęły obóz na Majdanku, siedzibę miał zależny od Moskwy PKWN. 1 sierpnia AK rozpoczęła powstanie w Warszawie, by wyzwolić stolicę przed wkroczeniem Armii Czerwonej. Na Woli Niemcy wymordowali w ciągu trzech dni od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy cywilów, a Armia Czerwona stała nad Wisłą i przez sześć tygodni nie wznowiła natarcia. Po 63 dniach walk, 2 października, powstanie skapitulowało; ludność wypędzono, a miasto zburzono.

Rok zakończył się niemieckim kontruderzeniem. 16 grudnia trzy armie uderzyły w Ardenach, by odbić Antwerpię, ale nie zdobyły Bastogne, do której 26 grudnia przebiły się czołgi Pattona. Na Węgrzech Armia Czerwona przystąpiła do szturmu okrążonego Budapesztu.