TheSecondWar.pl
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
en
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
← Oś czasu
Józef Stalin
Strona postaci: Józef Stalin →
Tag
(42)
1924
styczeń
21
Śmierć Lenina
21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą zmarł Lenin. Jego ciało złożono w mauzoleum, a w partii zaczęła się walka o władzę, którą wygrał Stalin.
1927
listopad
12
Trocki wykluczony z partii
W listopadzie 1927, po pochodach opozycji w 10. rocznicę rewolucji, Trockiego i Zinowjewa wykluczono z partii. Stalin wygrał walkę o schedę po Leninie.
1928
październik
01
Pierwsza pięciolatka
1 października 1928 ruszyła pierwsza pięciolatka. Stalin budował przemysł ciężki i zbrojeniowy kosztem wsi, a kolektywizacja doprowadziła do głodu.
1934
grudzień
01
Zabójstwo Kirowa
1 grudnia 1934 w Smolnym Leonid Nikołajew zastrzelił Siergieja Kirowa, szefa partii w Leningradzie. Stalin wykorzystał zbrodnię, by rozpętać falę represji.
1936
sierpień
19
Pierwszy proces moskiewski
19–24 sierpnia 1936 w Moskwie sądzono Zinowjewa, Kamieniewa i 14 innych oskarżonych o spisek z Trockim i zabójstwo Kirowa. Wszystkich rozstrzelano.
październik
01
Kluczowe wydarzenie
Wielka czystka
1 października 1936 Nikołaj Jeżow objął NKWD. W latach 1937–1938 jego ludzie aresztowali 1,5 mln osób i rozstrzelali ok. 680 tys., w tym wielu dowódców armii.
1939
wrzesień
28
Radziecko-estoński pakt o wzajemnej pomocy
28 września 1939 Estonia pod groźbą wojny podpisała w Moskwie pakt o wzajemnej pomocy. ZSRR dostał bazy na wyspach i w Paldiski oraz prawo do 25 tys. żołnierzy.
październik
05
Radziecko-łotewski pakt o wzajemnej pomocy
5 października 1939 Łotwa pod groźbą siły podpisała w Moskwie pakt o wzajemnej pomocy. ZSRR dostał bazy w Lipawie i Windawie i prawo do 25 tys. żołnierzy.
10
Radziecko-litewski pakt o wzajemnej pomocy
10 października 1939 Litwa podpisała w Moskwie pakt o wzajemnej pomocy. Dostała zagarnięte Polsce Wilno, ale musiała przyjąć 20 tys. żołnierzy radzieckich.
12
Radzieckie żądania wobec Finlandii
12 października 1939 Stalin i Mołotow przedstawili Paasikiviemu żądania bazy w Hanko, wysp i części Przesmyku Karelskiego w zamian za ziemie w Karelii.
listopad
01
ZSRR anektuje wschodnie ziemie Polski
1 i 2 listopada 1939 Rada Najwyższa ZSRR wcieliła zajęte Kresy do Ukraińskiej i Białoruskiej SRR. Podstawą były sfingowane „wybory” z 22 października.
1940
luty
11
Niemiecko-radziecka umowa gospodarcza
11 lutego 1940 Niemcy i ZSRR podpisały w Moskwie umowę gospodarczą. Radzieckie zboże, ropa i rudy miały płynąć do Rzeszy w zamian za maszyny i broń.
marzec
05
Decyzja o rozstrzelaniu polskich jeńców
5 marca 1940 Biuro Polityczne przyjęło wniosek Berii, by bez sądu rozstrzelać 14,7 tys. polskich jeńców i 11 tys. więźniów. Podpisał go m.in. Stalin.
1941
kwiecień
13
Kluczowe wydarzenie
Radziecko-japoński pakt o neutralności
13 kwietnia 1941 Mołotow i Matsuoka podpisali na Kremlu pięcioletni pakt o neutralności. ZSRR zabezpieczył wschód, Japonia tyły przed marszem na południe.
maj
12
ZSRR uznaje rząd Raszida Alego
12 maja 1941 Związek Radziecki uznał rząd Raszida Alego al-Kilaniego, który od dziesięciu dni walczył z Brytyjczykami. Był to ukłon Stalina wobec Berlina.
lipiec
03
Przemówienie Stalina z 3 lipca
3 lipca 1941 Stalin po raz pierwszy od napaści Niemiec przemówił przez radio. Wezwał do wojny ojczyźnianej, partyzantki i niszczenia wszystkiego przed wrogiem.
12
Układ brytyjsko-radziecki
12 lipca 1941 Cripps i Mołotow podpisali na Kremlu układ o wspólnym działaniu. Wielka Brytania i ZSRR przyrzekły sobie pomoc i wykluczyły odrębny pokój.
wrzesień
08
Deportacja Niemców nadwołżańskich
Dekret z 28 sierpnia 1941 skazał Niemców znad Wołgi na wysiedlenie. Od 3 do 20 września NKWD wywiozło ok. 440 tys. ludzi na Syberię i do Kazachstanu.
10
Okrążenie pod Kijowem
10 września 1941 czołgi Guderiana weszły do Romnów, a Kleist szykował uderzenie spod Krzemieńczuka. 15 września kleszcze zwarły się pod Łochwicą.
październik
16
Panika w Moskwie
16 października 1941 po decyzji o ewakuacji rządu do Kujbyszewa Moskwę ogarnęła panika. Stalin został, a 19 października GKO ogłosił w mieście stan oblężenia.
18
Aresztowanie Richarda Sorgego
18 października 1941 japońska policja aresztowała w Tokio Richarda Sorgego, radzieckiego szpiega, który od miesiąca meldował, że Japonia nie uderzy na ZSRR.
30
Lend-Lease dla ZSRR
30 października 1941 Roosevelt zatwierdził dostawy ustalone w Moskwie i zaoferował Stalinowi miliard dolarów na nieoprocentowany kredyt w ramach Lend-Lease.
listopad
06
Przemówienie Stalina z 6 listopada
6 listopada 1941 Stalin przemawiał w stacji metra Majakowskaja, a 7 listopada przyjął defiladę na placu Czerwonym, z której wojska szły na front.
grudzień
04
Deklaracja Sikorski–Stalin
4 grudnia 1941 na Kremlu gen. Sikorski i Stalin podpisali deklarację o przyjaźni i wzajemnej pomocy. Armia Andersa miała urosnąć i przenieść się na południe.
05
Kluczowe wydarzenie
Kontrofensywa pod Moskwą
5 grudnia 1941 Front Kaliniński, a 6 grudnia Front Zachodni uderzyły na wyczerpaną Grupę Armii „Środek”. Niemcy po raz pierwszy cofali się na całym froncie.
1942
styczeń
05
Stalin rozkazuje ofensywę ogólną
5 stycznia 1942 Stalin wbrew Żukowowi nakazał natarcie na wszystkich frontach. 7 stycznia skończyła się kontrofensywa pod Moskwą, ale Niemcy trzymali front.
maj
12
Ofensywa pod Charkowem
12 maja 1942 wojska marsz. Timoszenki uderzyły z dwóch stron na Charków. Po kilku dniach natarcie ugrzęzło, a od południa nadciągał już kontratak Kleista.
lipiec
12
Utworzenie Frontu Stalingradzkiego
12 lipca 1942 Stawka utworzyła Front Stalingradzki z dowództwa rozbitego Frontu Południowo-Zachodniego i trzech armii odwodowych, by osłonić Wołgę.
sierpień
12
Churchill w Moskwie
12 sierpnia 1942 Churchill przyleciał do Moskwy i na Kremlu oznajmił Stalinowi, że w 1942 roku nie będzie drugiego frontu we Francji.
27
Żukow zastępcą Naczelnego Wodza
Pod koniec sierpnia 1942 Stalin mianował gen. armii Gieorgija Żukowa swoim zastępcą i wysłał go pod Stalingrad, by koordynował obronę miasta.
1943
styczeń
19
Żukow marszałkiem Związku Radzieckiego
W styczniu 1943 Gieorgij Żukow jako pierwszy dowódca wojny otrzymał stopień marszałka ZSRR, a 28 stycznia – Order Suworowa I klasy z numerem 1.
marzec
16
Stalin żąda drugiego frontu
W marcu 1943 Kongres przedłużył Lend-Lease, a 15–16 marca Stalin ostrzegł Churchilla i Roosevelta przed dalszym odwlekaniem inwazji we Francji.
sierpień
05
Wyzwolenie Orła i Biełgorodu
5 sierpnia 1943 Armia Czerwona odbiła Orzeł i Biełgorod, zajęte przez Niemców jesienią 1941. O północy Moskwa po raz pierwszy oddała salut zwycięzcom.
wrzesień
25
Kluczowe wydarzenie
Wyzwolenie Smoleńska
25 września 1943 Front Zachodni wyparł Niemców ze zrujnowanego Smoleńska. W radzieckie ręce wrócił też pobliski Katyń, gdzie NKWD zaczęło zacierać ślady.
listopad
06
Kluczowe wydarzenie
Wyzwolenie Kijowa
Rankiem 6 listopada 1943 wojska 1 Frontu Ukraińskiego gen. Watutina zajęły zrujnowany Kijów — w przeddzień rocznicy rewolucji październikowej.
28
Kluczowe wydarzenie
Konferencja teherańska
28 listopada 1943 w Teheranie spotkali się Stalin, Roosevelt i Churchill. Zapadła decyzja o inwazji na Francję w maju 1944, o Polsce mówiono bez jej rządu.
1944
czerwiec
22
Kluczowe wydarzenie
Początek operacji „Bagration”
22 czerwca 1944, w trzecią rocznicę ataku Niemiec na ZSRR, cztery fronty radzieckie rozpoczęły na Białorusi ofensywę przeciw Grupie Armii „Środek”.
wrzesień
08
Armia Czerwona w Bułgarii
8 września 1944 Armia Czerwona bez walki weszła do Bułgarii, której ZSRR trzy dni wcześniej wypowiedział wojnę. Wieczorem Sofia wypowiedziała wojnę Niemcom.
1945
marzec
27
Eisenhower rezygnuje z Berlina
Pod koniec marca 1945 Eisenhower uznał, że głównym celem aliantów nie jest Berlin, lecz Lipsk i Drezno. Zdobycie stolicy Rzeszy zostawił Armii Czerwonej.
maj
09
Dzień Zwycięstwa w ZSRR
Dekretem z 8 maja 1945 ZSRR ustanowił 9 maja Dniem Zwycięstwa. Wieczorem Stalin ogłosił koniec wojny z Niemcami, a Moskwa oddała salut 30 salw.
czerwiec
18
Proces szesnastu
18–21 czerwca 1945 w Moskwie sąd wojskowy ZSRR sądził porwanych podstępem przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, w tym gen. Okulickiego i Jankowskiego.
sierpień
08
Kluczowe wydarzenie
ZSRR wypowiada wojnę Japonii
8 sierpnia 1945 Mołotow wręczył ambasadorowi Japonii wypowiedzenie wojny. Kilka godzin później, 9 sierpnia czasu lokalnego, Armia Czerwona weszła do Mandżurii.