TheSecondWar.pl
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
en
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
← Oś czasu
Rumunia
Tag
(45)
1918
listopad
13
Początek wojny węgiersko-rumuńskiej
13 listopada 1918 w Belgradzie Węgry podpisały konwencję wojskową z aliantami, a rumuńskie patrole przechodziły Karpaty. Zaczynała się walka o Siedmiogród.
1919
sierpień
01
Upadek Węgierskiej Republiki Rad
1 sierpnia 1919, gdy Rumuni szli na Budapeszt, rząd Béli Kuna ustąpił, a on sam uciekł do Austrii. Władzę objął socjaldemokrata Gyula Peidl.
03
Rumuni wkraczają do Budapesztu
Wieczorem 3 sierpnia 1919 do Budapesztu wjechała rumuńska kawaleria generała Rusescu, a 4 sierpnia główne siły. Wojna węgiersko-rumuńska dobiegła końca.
1929
luty
09
Protokół Litwinowa
9 lutego 1929 w Moskwie ZSRR, Polska, Rumunia, Łotwa i Estonia podpisały protokół Litwinowa, wprowadzając między sobą pakt Brianda-Kellogga przed czasem.
1934
luty
09
Pakt bałkański
9 lutego 1934 w Atenach Grecja, Jugosławia, Rumunia i Turcja wzajemnie zagwarantowały sobie granice bałkańskie. Bułgaria i Albania zostały poza Ententą.
1939
marzec
23
Niemiecko-rumuński układ gospodarczy
23 marca 1939 w Bukareszcie Niemcy i Rumunia podpisały traktat o rozwoju stosunków gospodarczych. Otwierał Rzeszy drogę do rumuńskiej ropy, zboża i drewna.
wrzesień
06
Rumunia ogłasza neutralność
6 września 1939 Rada Koronna opowiedziała się za neutralnością Rumunii. Sojusznik Polski nie przystąpił do wojny, ale zgodził się na tranzyt pomocy dla niej.
14
Niemiecka presja na Rumunię
14 września 1939 rząd rumuński pod naciskiem Berlina postanowił internować polskie władze, gdyby weszły do Rumunii, i ograniczył tranzyt broni do Polski.
18
Polskie władze przekraczają granicę rumuńską
W nocy z 17 na 18 września 1939 prezydent, rząd i Naczelny Wódz przeszli do Rumunii, licząc na przejazd do Francji. Rumuni ich internowali.
21
Zabójstwo Armanda Călinescu
21 września 1939 legioniści Żelaznej Gwardii zastrzelili w Bukareszcie premiera Rumunii Armanda Călinescu. Odwetem były egzekucje setek legionistów bez sądu.
październik
20
Niemieckie naciski na Rumunię
W październiku 1939 Berlin nie zgodził się na wyjazd Mościckiego z Rumunii do Szwajcarii, a poseł Fabricius naciskał w sprawie gwarancji brytyjskiej.
grudzień
24
Mościcki opuszcza Rumunię
24 grudnia 1939 Rumunia wbrew Niemcom zgodziła się na wyjazd byłego prezydenta Mościckiego do Szwajcarii. Wyjechał z rodziną w Boże Narodzenie.
1940
marzec
29
Mołotow o Besarabii
29 marca 1940 Mołotow przedstawił Radzie Najwyższej ZSRR bilans wojny zimowej i przypomniał Rumunii o „nierozstrzygniętej kwestii spornej”, czyli Besarabii.
czerwiec
26
Ultimatum ZSRR wobec Rumunii
26 czerwca 1940 Mołotow zażądał od Rumunii Besarabii i północnej Bukowiny. Bukareszt, bez wsparcia Berlina, ustąpił i 28 czerwca Armia Czerwona weszła nad Prut.
sierpień
30
Kluczowe wydarzenie
Drugi arbitraż wiedeński
30 sierpnia 1940 Ribbentrop i Ciano ogłosili w wiedeńskim Belwederze werdykt, który odebrał Rumunii północny Siedmiogród i przyznał go Węgrom.
wrzesień
06
Abdykacja Karola II
6 września 1940 Karol II oddał tron osiemnastoletniemu Michałowi i uciekł z kraju. Władzę w Rumunii przejął gen. Ion Antonescu w sojuszu z Żelazną Gwardią.
październik
07
Niemiecka misja wojskowa w Rumunii
W październiku 1940 do Rumunii przybyła niemiecka misja wojskowa. Oficjalnie miała szkolić armię, naprawdę strzegła ropy Ploeszti i szykowała wojnę z ZSRR.
listopad
20
Węgry, Rumunia i Słowacja przystępują do paktu trzech
Między 20 a 24 listopada 1940 do paktu trzech przystąpiły Węgry, Rumunia i Słowacja. Hitler związał z Osią państwa, które potrzebował do wojny na wschodzie.
1941
styczeń
21
Bunt legionistów i pogrom w Bukareszcie
21–23 stycznia 1941 Żelazna Gwardia zbuntowała się przeciw Antonescu i urządziła w Bukareszcie pogrom, w którym zginęło około 125 Żydów. Armia stłumiła bunt.
październik
22
Masakra w Odessie
22 października 1941 wybuch miny zniszczył rumuńskie dowództwo w Odessie. W odwecie wojska rumuńskie zamordowały w ciągu kilku dni 25–34 tysiące Żydów.
27
Manstein na Krymie
Pod koniec października 1941 11 Armia Mansteina przełamała radziecką obronę pod Iszuniem i wdarła się na Krym. 30 października stanęła pod Sewastopolem.
grudzień
06
Wielka Brytania wypowiada wojnę Finlandii
6 grudnia 1941 Londyn ogłosił, że od pierwszej minuty 7 grudnia jest w stanie wojny z Finlandią, Węgrami i Rumunią. Wkrótce dołączyły brytyjskie dominia.
17
Drugi szturm Sewastopola
17 grudnia 1941 11 Armia Mansteina ruszyła do drugiego szturmu na Sewastopol. Po dwóch tygodniach walk, wobec desantów pod Kerczem i Teodozją, natarcie stanęło.
21
Masakra w Bogdanowce
21 grudnia 1941 w rumuńskim obozie w Bogdanowce nad Bohem zaczęła się masakra Żydów z Odessy i Besarabii. Do 31 grudnia zabito tam ponad 40 tysięcy ludzi.
25
Desant kerczeński
W nocy na 26 grudnia 1941 Armia Czerwona zaczęła desant pod Kerczem, a 29 grudnia wylądowała w Teodozji. Manstein musiał przerwać szturm Sewastopola.
1942
marzec
01
Ofensywa Frontu Krymskiego
Od 27 lutego 1942 Front Krymski atakował Niemców i Rumunów na przesmyku Ak-Monaj, by odblokować Sewastopol. Do kwietnia ofensywa utknęła w błocie i ogniu.
czerwiec
05
USA wypowiadają wojnę Bułgarii, Węgrom i Rumunii
5 czerwca 1942 Roosevelt podpisał rezolucje Kongresu o stanie wojny z Bułgarią, Węgrami i Rumunią. Były to ostatnie formalne wypowiedzenia wojny przez USA.
lipiec
01
Kluczowe wydarzenie
Upadek Sewastopola
1 lipca 1942 wojska Mansteina weszły do zrujnowanego Sewastopola. Dowódców obrony ewakuowano, a dziesiątki tysięcy żołnierzy zostały na przylądku Chersones.
wrzesień
06
Niemcy zdobywają Noworosyjsk
6 września 1942 Niemcy i Rumuni wdarli się do Noworosyjska, bazy Floty Czarnomorskiej. Zajęli większość miasta, ale nie wschodni brzeg zatoki.
listopad
05
Niemcy pod Ordżonikidze
Na początku listopada 1942 Niemcy zajęli Alagir i stanęli pod Ordżonikidze. Kontratak radziecki pod Gizelem zakończył ich marsz ku ropie Groznego.
19
Kluczowe wydarzenie
Początek operacji „Uran”
19 listopada 1942 Armia Czerwona uderzyła na rumuńskie armie na skrzydłach 6 Armii. W trzy dni front pękł, a kleszcze zamykały się na zachód od Stalingradu.
1943
sierpień
01
Kluczowe wydarzenie
Operacja Tidal Wave
1 sierpnia 1943 roku 177 amerykańskich Liberatorów z Libii zaatakowało z niskiego pułapu rafinerie Ploeszti. Stracono 53 maszyny, a szkody szybko naprawiono.
1944
marzec
20
Armia Czerwona u granic Rumunii
W dniach 17–20 marca 1944 wojska Koniewa przeszły Dniestr i weszły do Besarabii, a wojska Żukowa zajęły Winnicę. Niemiecki front na Ukrainie rozpadał się.
kwiecień
03
Naloty na Budapeszt i Bukareszt
3 kwietnia 1944 bombowce 15 Armii Lotniczej USA po raz pierwszy uderzyły na Budapeszt, a dzień później na Bukareszt. Zginęło kilka tysięcy cywilów.
05
Pierwsze naloty na Ploeszti z Włoch
5 kwietnia 1944 roku amerykańska 15 Armia Lotnicza zbombardowała z Włoch węzeł kolejowy Ploeszti, trafiając też rafinerie. Zaczęła się wojna z rumuńską ropą.
08
Kluczowe wydarzenie
Początek ofensywy krymskiej
8 kwietnia 1944 4 Front Ukraiński uderzył na Krym przez Perekop i Sywasz. Front 17 Armii pękł, 13 kwietnia padł Symferopol, a Niemcy cofnęli się do Sewastopola.
10
Armia Czerwona w Odessie
10 kwietnia 1944 wojska 3 Frontu Ukraińskiego Malinowskiego zajęły Odessę. Skończyło się dwa i pół roku okupacji stolicy rumuńskiej Transnistrii.
16
Wyzwolenie Jałty i Kerczu
11 kwietnia 1944 Armia Nadmorska odbiła Kercz, 13 kwietnia Teodozję, a 16 kwietnia Jałtę. Niemcy i Rumuni bronili już na Krymie tylko Sewastopola.
maj
09
Kluczowe wydarzenie
Wyzwolenie Sewastopola
9 maja 1944 wojska 4 Frontu Ukraińskiego zdobyły Sewastopol, dwa dni po szturmie Sapun-gory. Resztki niemieckiej 17 Armii cofnęły się na Chersonez.
12
Koniec walk na Krymie
12 maja 1944 skapitulowały ostatnie oddziały 17 Armii na Chersonezie. Cały Krym był w rękach radzieckich; wielu Niemców i Rumunów ewakuowano, tysiące utonęły.
sierpień
20
Kluczowe wydarzenie
Początek operacji jasko-kiszyniowskiej
20 sierpnia 1944 wojska 2 i 3 Frontu Ukraińskiego uderzyły pod Jassami i Benderami. W kilka dni okrążyły niemiecką 6 Armię, a Rumunia wypadła z obozu Osi.
23
Kluczowe wydarzenie
Przewrót w Rumunii
23 sierpnia 1944 król Michał I kazał aresztować marszałka Antonescu. Nowy rząd przerwał walkę z aliantami, a Niemcy stracili rumuńską ropę i front nad Prutem.
31
Armia Czerwona w Bukareszcie
31 sierpnia 1944 do Bukaresztu weszły wojska 2 Frontu Ukraińskiego. Miasto było już wolne od Niemców, a Rumunia wciąż czekała na rozejm z ZSRR.
październik
06
Początek bitwy pod Debreczynem
6 października 1944 2 Front Ukraiński ruszył na Debreczyn. Grupa Plijewa przełamała węgierską 3 Armię, ale Niemcy utrzymali Oradeę.
25
Wyzwolenie Rumunii
25 października 1944 Rumuni i Armia Czerwona zajęli Carei i Satu Mare. Północny Siedmiogród, oddany Węgrom w 1940 roku, wrócił w ręce Rumunii.