Łagier

Słowo „łagier” pochodzi od rosyjskiego „łagier´” – obóz – i oznacza pojedynczy obóz; Gułag to skrót nazwy instytucji, która nimi zarządzała, od 1934 roku w ramach NKWD. Więźniowie, skazani za przestępstwa pospolite i polityczne, pracowali przy wyrębie lasu, w kopalniach i na wielkich budowach, często w skrajnym klimacie, przy głodowych racjach. Według szacunków historyków w latach 1930–1953 przez obozy i kolonie przeszło blisko 20 milionów ludzi, a co najmniej półtora miliona z nich zmarło.

W latach 1939–1941 do łagrów trafiały dziesiątki tysięcy obywateli polskich aresztowanych na ziemiach wschodnich; część z nich odzyskała wolność dzięki „amnestii” z sierpnia 1941 roku i dotarła do armii gen. Andersa. Od 1944 roku do łagrów wywożono żołnierzy Armii Krajowej. Po śmierci Stalina system stopniowo ograniczano, a w 1960 roku zlikwidowano Gułag jako instytucję.