TheSecondWar.pl
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
en
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
← Oś czasu
Grecja
Tag
(60)
1919
maj
15
Grecki desant w Smyrnie
15 maja 1919 wojska greckie za zgodą mocarstw wylądowały w Smyrnie. Strzelanina i zabójstwa Turków tego dnia rozpaliły turecki opór.
listopad
27
Traktat z Neuilly
27 listopada 1919 Bułgaria podpisała w Neuilly pokój z ententą. Straciła Trację Zachodnią i dostęp do Morza Egejskiego, a jej armię zmniejszono do 20 tysięcy.
1920
sierpień
10
Traktat z Sèvres
10 sierpnia 1920 rząd sułtana podpisał w Sèvres pokój dzielący Imperium Osmańskie. Ruch Mustafy Kemala go odrzucił i obalił zbrojnie.
1922
październik
11
Rozejm w Mudanii
11 października 1922 w Mudanii nad Morzem Marmara Ankara zawarła rozejm z mocarstwami. Grecy oddali Trację Wschodnią, a wojna z Turcją się skończyła.
1923
lipiec
24
Traktat z Lozanny
24 lipca 1923 w Lozannie Turcja zawarła pokój z mocarstwami i Grecją. Traktat zastąpił pokój z Sèvres i uznał suwerenność nowego państwa tureckiego.
sierpień
31
Incydent na Korfu
31 sierpnia 1923 włoska flota ostrzelała Korfu i wysadziła desant. Mussolini zemścił się za zabójstwo generała Telliniego i rzucił wyzwanie Lidze Narodów.
wrzesień
27
Koniec incydentu na Korfu
27 września 1923 Włosi opuścili Korfu. Dzień wcześniej Rada Ambasadorów przyznała im 50 mln lirów od Grecji, choć jej winy nie dowiedziono.
1926
styczeń
03
Dyktatura Pangalosa
3 stycznia 1926 generał Teodoros Pangalos, od zamachu z czerwca 1925 premier Grecji, ogłosił się dyktatorem. W kwietniu kazał się wybrać na prezydenta.
1934
luty
09
Pakt bałkański
9 lutego 1934 w Atenach Grecja, Jugosławia, Rumunia i Turcja wzajemnie zagwarantowały sobie granice bałkańskie. Bułgaria i Albania zostały poza Ententą.
1940
sierpień
15
Zatopienie krążownika „Elli”
15 sierpnia 1940 włoski okręt podwodny „Delfino” zatopił na redzie Tinos grecki krążownik „Elli”. Ateny, choć znały sprawcę, mówiły o „nieznanym” okręcie.
październik
15
Mussolini postanawia zaatakować Grecję
15 października 1940 w Pałacu Weneckim Mussolini ustalił z dowódcami plan napaści na Grecję. Termin wyznaczył na 26 października, zbywając obawy generałów.
28
Kluczowe wydarzenie
Włochy atakują Grecję
28 października 1940 o trzeciej nad ranem Metaksas odrzucił włoskie ultimatum. O świcie wojska Mussoliniego ruszyły z Albanii na Grecję.
listopad
01
Turcja wobec wojny grecko-włoskiej
1 listopada 1940 İnönü zapewnił parlament, że Turcja pozostaje poza wojną, a sytuację po ataku Włoch na Grecję bada wspólnie z Wielką Brytanią.
08
Bitwa nad rzeką Kalamas
Od 2 do 8 listopada 1940 Włosi szturmowali greckie pozycje pod Kalpaki i nad Kalamasem. 8 listopada przerwali natarcie i przeszli do obrony.
13
Bitwa w górach Pindos
13 listopada 1940 Grecy oczyścili Pindos z Włochów. Dywizja alpejska „Julia”, która 2 listopada zajęła Wowusę, została okrążona i z ciężkimi stratami odparta.
14
Greckie kontrnatarcie
14 listopada 1940 armia grecka przeszła do kontrofensywy pod Korczą i w Epirze. W ciągu dziesięciu dni wyparła Włochów z Grecji i wkroczyła do Albanii.
16
Brytyjska pomoc dla Grecji
16 listopada 1940 do Pireusu dotarł konwój z ok. 4 tys. lotników i żołnierzy. Churchill posłał Grekom lotnictwo z Egiptu mimo obaw Wavella i Longmore’a.
22
Grecy zdobywają Korczę
22 listopada 1940 roku grecka 9 Dywizja wkroczyła do Korczy w Albanii. Było to pierwsze większe miasto odebrane państwom Osi od początku wojny.
grudzień
08
Grecy zdobywają Gjirokastër
8 grudnia 1940 Grecy weszli do Gjirokastër, głównego miasta południowej Albanii. Wcześniej zajęli Delvinë i port Sarandę, a Włosi cofali się na całym froncie.
28
Włochy proszą Niemcy o pomoc
Pod koniec grudnia 1940 Grecy trzymali około ćwierci Albanii, a Włosi, pobici też w Egipcie, coraz natarczywiej prosili Niemców o pomoc wojskową.
1941
styczeń
10
Grecy zdobywają przełęcz Klisura
10 stycznia 1941 grecki II Korpus zdobył w Albanii przełęcz Klisura nad Wjosą, otwierającą drogę na Berat. Rzucona na ratunek włoska dywizja rozsypała się.
29
Śmierć Joanisa Metaksasa
29 stycznia 1941 zmarł w Kifisii Joanis Metaksas, dyktator Grecji od 1936 roku. Król Jerzy II powołał na premiera bankiera Aleksandrosa Korizisa.
luty
21
Niemcy nad Dunajem
W lutym 1941 niemiecka 12 Armia czekała w Rumunii na wejście do Bułgarii. Most na Dunaju miał powstać 28 lutego, a Brytyjczycy szykowali pomoc dla Grecji.
marzec
07
Brytyjczycy lądują w Grecji
7 marca 1941 w Pireusie zeszli na ląd pierwsi żołnierze korpusu gen. Wilsona. Na wyprawę do Grecji Wavell oddał najlepsze oddziały z Cyrenajki.
09
Włoska ofensywa wiosenna w Albanii
9 marca 1941 Włosi w obecności Mussoliniego uderzyli na Greków w Albanii, by odzyskać Klisurę. Po dwóch tygodniach i 12 tys. strat natarcie upadło.
26
Atak na zatokę Suda
26 marca 1941 włoskie motorówki wybuchowe X Flotylli MAS wdarły się do zatoki Suda na Krecie i unieruchomiły krążownik HMS „York” oraz tankowiec „Pericles”.
kwiecień
06
Kluczowe wydarzenie
Niemcy atakują Grecję
6 kwietnia 1941 12 Armia uderzyła z Bułgarii na Grecję. Forty Linii Metaksasa odparły pierwsze ataki, a nocą wybuch statku z amunicją zniszczył Pireus.
12
Bitwa pod Vevi
12 kwietnia 1941 SS-mani z Leibstandarte zdobyli przełęcz Klidi pod Vevi, bronioną przez Mackay Force. Trzy dni wcześniej Niemcy weszli do Salonik.
18
Samobójstwo Aleksandrosa Korizisa
18 kwietnia 1941, gdy grecki front się rozpadał, premier Aleksandros Korizis odebrał sobie życie. Brytyjczycy szykowali już ewakuację swoich wojsk.
21
Kapitulacja armii Epiru
20–23 kwietnia 1941 odcięta przez Niemców grecka armia z frontu albańskiego skapitulowała. Gen. Tsolakoglu poddał ją bez zgody rządu i naczelnego wodza.
24
Ewakuacja z Grecji
W nocy z 24 na 25 kwietnia 1941 Royal Navy zaczęła zabierać z greckich plaż brytyjski korpus. Do 1 maja wywieziono około 50 tys. ludzi, bez ciężkiego sprzętu.
25
Bitwa pod Termopilami (1941)
24 kwietnia 1941 Nowozelandczycy pod Molos i Australijczycy na przełęczy Brallos cały dzień powstrzymywali Niemców, a nocą odeszli do portów ewakuacji.
27
Kluczowe wydarzenie
Niemcy zajmują Ateny
27 kwietnia 1941 Niemcy weszli do Aten i zawiesili swoją flagę na Akropolu. Armia grecka już skapitulowała, ale król i rząd walczyli dalej z Krety.
maj
20
Kluczowe wydarzenie
Desant na Kretę
20 maja 1941 Niemcy uderzyli na Kretę z powietrza. Spadochroniarze ponieśli ogromne straty, ale nocą Nowozelandczycy oddali wzgórze nad lotniskiem Maleme.
28
Ewakuacja z Krety
28 maja 1941 Royal Navy zaczęła zabierać z Krety pokonany garnizon. Do 1 czerwca wywiozła około 17 tys. ludzi, tracąc okręty i blisko 2 tys. marynarzy.
czerwiec
02
Masakry w Kondomari i Kandanos
Dzień po kapitulacji Krety Niemcy zaczęli mścić się na jej mieszkańcach. 2 czerwca 1941 rozstrzelali mężczyzn z Kondomari, 3 czerwca zrównali z ziemią Kandanos.
wrzesień
27
Powstanie EAM
27 września 1941 w Atenach komuniści i trzy małe partie lewicy założyli Front Wyzwolenia Narodowego (EAM), który stał się trzonem greckiego ruchu oporu.
28
Powstanie w Dramie
W nocy z 28 na 29 września 1941 Grecy z okolic Dramy chwycili za broń przeciw okupacji bułgarskiej. Bułgarzy stłumili zryw i rozstrzelali tysiące cywilów.
1942
czerwiec
07
Pierwsze wystąpienie ELAS
7 czerwca 1942 we wsi Domnista w Ewrytanii Aris Weluchiotis z kilkunastoma partyzantami ogłosił mieszkańcom początek walki ELAS z okupantami Grecji.
lipiec
11
Łapanka na placu Wolności w Salonikach
11 lipca 1942 Niemcy spędzili na plac Wolności w Salonikach 9 tysięcy żydowskich mężczyzn, godzinami ich upokarzali i zarejestrowali do pracy przymusowej.
wrzesień
20
Zamach PEAN w Atenach
20 września 1942 ruch oporu PEAN wysadził w Atenach siedzibę ESPO – kolaboracyjnej partii, która werbowała Greków do walki u boku Niemiec na wschodzie.
listopad
25
Wysadzenie mostu w Gorgopotamos
W nocy z 25 na 26 listopada 1942 brytyjscy saperzy z SOE i partyzanci ELAS i EDES wysadzili wiadukt Gorgopotamos na kolei Saloniki–Ateny.
1943
marzec
12
Wyzwolenie Karditsy
12 marca 1943 włoski garnizon opuścił Karditsę w Tesalii, a do miasta wkroczyli partyzanci ELAS. Grecy nazywają ją pierwszym wolnym miastem Europy.
lipiec
05
Porozumienie o oddziałach narodowych w Grecji
5 lipca 1943 ELAS przystąpił do zawartego z brytyjską misją wojskową porozumienia, które podporządkowało greckich partyzantów wspólnemu sztabowi.
wrzesień
14
Zbrodnia w Viannos
14 września 1943 Niemcy zaczęli pacyfikację okolic Viannos na Krecie. W trzy dni zabili ponad 460 cywilów i spalili około dwudziestu wsi.
16
Początek kampanii dodekaneskiej
Po kapitulacji Włoch Brytyjczycy przegrali wyścig o Rodos, ale w połowie września 1943 obsadzili Kos, Leros i Samos. Zaczęła się kampania dodekaneska.
21
Kluczowe wydarzenie
Zbrodnia na Kefalinii
21 IX 1943 na Kefalinii Niemcy zaczęli rozstrzeliwać poddających się żołnierzy włoskiej dywizji „Acqui”. Zginęły tysiące, wśród nich gen. Antonio Gandin.
26
Niemieckie naloty na Leros
26 września 1943 Luftwaffe rozpoczęła ofensywę powietrzną przeciw Leros. W porcie Lakki zatonęły niszczyciele „Vasilissa Olga” i HMS „Intrepid”.
27
Niemcy zajmują Korfu
Po dwóch tygodniach oporu włoski garnizon Korfu skapitulował. 27 września 1943 Niemcy rozstrzelali jego dowódcę płk. Lusignaniego i kilkudziesięciu oficerów.
grudzień
13
Kluczowe wydarzenie
Zbrodnia w Kalawricie
13 grudnia 1943 żołnierze niemieckiej 117 Dywizji Strzelców rozstrzelali prawie wszystkich mężczyzn z Kalawryty na Peloponezie i spalili miasteczko.
1944
marzec
10
Komitet Wyzwolenia Narodowego w Grecji
10 marca 1944 EAM powołał w górskiej wsi Winiani Polityczny Komitet Wyzwolenia Narodowego (PEEA) – „rząd gór” dla Wolnej Grecji, rywala gabinetu w Kairze.
czerwiec
10
Masakra w Distomo
10 czerwca 1944 żołnierze 4 Dywizji Grenadierów Pancernych SS „Polizei” zamordowali w greckiej wsi Distomo 218 mieszkańców i spalili wieś.
wrzesień
26
Układ w Casercie
26 września 1944 w Casercie rząd Papandreu, ELAS i EDES uzgodnili podporządkowanie partyzantów rządowi i brytyjskiemu gen. Scobiemu przed wyzwoleniem Grecji.
październik
02
Alianci na Krecie i Peloponezie
Jesienią 1944 Brytyjczycy weszli do Patras i Koryntu, a Niemcy na Krecie skupili się wokół Chanii, gdzie wytrwali do maja 1945.
09
Kluczowe wydarzenie
Konferencja moskiewska 1944
9 października 1944 Churchill przyleciał do Moskwy. Rozmowy ze Stalinem przyniosły umowę procentową o Bałkanach, spór o Polskę i zapowiedź wojny ZSRR z Japonią.
12
Wyzwolenie Aten
12 października 1944 Niemcy opuścili Ateny, ulice przejęły EAM i ELAS, 14 października weszli Brytyjczycy, a 18 października wrócił rząd Papandreu.
listopad
01
Brytyjczycy w Salonikach
Po odejściu Niemców 30 X Saloniki zajęła ELAS, a z nią mały oddział brytyjski. Do 2 XI Grupa Armii E opuściła kontynent; na wyspach Niemcy trwali do 1945.
grudzień
03
Kluczowe wydarzenie
Początek Dekemwriany
3 grudnia 1944 policja otworzyła ogień do demonstracji EAM na placu Syntagma w Atenach. Zginęło co najmniej 28 osób, a w mieście wybuchły walki – Dekemwriana.
28
Churchill w Atenach
25–28 grudnia 1944 Churchill i Eden byli w ogarniętych walkami Atenach. Konferencja greckich stronnictw nie dała rozejmu, ale przyniosła zgodę na regencję.
1945
styczeń
15
Rozejm w Atenach
15 stycznia 1945 wszedł w życie rozejm między ELAS a Brytyjczykami, kończący Dekemwrianę – walki o Ateny przegrane przez grecką lewicę.