TheSecondWar.pl
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
en
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
← Oś czasu
Atlantyk
Front
(68)
1939
wrzesień
03
Zatopienie Athenii
Wieczorem 3 września 1939 U-30 storpedował bez ostrzeżenia brytyjski liniowiec „Athenia” z ponad 1400 osobami na pokładzie. Zginęło od 112 do 117 ludzi.
04
Pierwsze naloty RAF
4 września 1939 brytyjskie bombowce zaatakowały okręty pod Wilhelmshaven i Brunsbüttel. Bomby w „Scheera” nie wybuchły, a RAF stracił 7 samolotów.
06
Admiralicja wprowadza konwoje
6 września 1939 ruszyły pierwsze brytyjskie konwoje i Northern Patrol. Dzień wcześniej U-47 zatopił frachtowiec „Bosnia”, pierwszy taki statek w tej wojnie.
08
Niemcy minują wody brytyjskie
We wrześniu 1939 U-Booty zaczęły potajemnie minować brytyjskie wybrzeża, m.in. pod Portland. Na nowe miny magnetyczne trałowce były bezradne.
14
Zatopienie U-39
14 września 1939 U-39 zaatakował lotniskowiec „Ark Royal”, ale torpedy wybuchły przedwcześnie. Niszczyciele zatopiły go jako pierwszy U-Boot tej wojny.
16
Pierwszy konwój HX
16 września 1939 z Halifaksu wypłynął do Liverpoolu konwój HX 1, osłaniany przez kanadyjskie niszczyciele. Tak zaczęła się najdłuższa seria konwojów tej wojny.
17
Zatopienie HMS Courageous
17 września 1939 U-29 zatopił na zachód od Irlandii lotniskowiec HMS Courageous. Zginęło 518 lub 519 ludzi. To pierwszy okręt Royal Navy zatopiony przez wroga.
24
Dönitz zaostrza wojnę podwodną
24 września 1939, na wniosek Dönitza, U-Booty dostały prawo zatapiać statki używające radia i atakować francuskie. Był to pierwszy krok od reguł pryzowych.
26
Pierwszy niemiecki samolot zestrzelony przez Brytyjczyków
26 września 1939 Skua z „Ark Royal” zestrzelił nad Morzem Północnym łódź latającą Do 18. Niemcy ogłosili potem fałszywie, że lotniskowiec zatonął.
30
Graf Spee zatapia pierwszy statek
30 września 1939 „pancernik kieszonkowy” Admiral Graf Spee zatopił u wybrzeży Brazylii brytyjski frachtowiec Clement. Jego załoga ocalała.
październik
05
Grupy myśliwskie przeciw rajderom
5 października 1939 Admiralicja w porozumieniu z Francuzami utworzyła osiem grup myśliwskich z lotniskowcami i ciężkimi okrętami do tropienia rajderów.
09
Zajęcie City of Flint
9 października 1939 „Deutschland” zajął amerykański frachtowiec City of Flint. Niemiecka załoga pryzowa wiodła go przez Tromsø i Murmańsk, a USA protestowały.
14
Zatopienie HMS Royal Oak
W nocy z 13 na 14 października 1939 U-47 Günthera Priena wdarł się do Scapa Flow i zatopił pancernik „Royal Oak”. Zginęło 833 lub 835 marynarzy.
16
Pierwsze naloty Luftwaffe na Wielką Brytanię
16 października 1939 Ju 88 zaatakowały okręty w Firth of Forth, a 17 października Scapa Flow. Spitfire'y zestrzeliły dwa bombowce, w tym dowódcy wyprawy.
listopad
04
Koniec sprawy City of Flint
3 listopada 1939 Niemcy wprowadzili zajęty „City of Flint” do norweskiego Haugesund. W nocy Norwegowie oddali statek Amerykanom, a załogę pryzową internowali.
16
Niemcy rozszerzają nieograniczoną wojnę podwodną
W połowie listopada 1939 U-Booty od miesiąca mogły zatapiać bez ostrzeżenia statki wroga. Hitler zgodził się na kolejny krok, ale bez oficjalnej deklaracji.
21
Mina magnetyczna uszkadza HMS Belfast
21 listopada 1939 nowy krążownik HMS Belfast wszedł w zatoce Firth of Forth na minę magnetyczną z U-21. Na trzy lata wypadł ze służby.
22
Mina z Shoeburyness
W nocy z 22 na 23 listopada 1939 Niemcy zrzucili minę magnetyczną na mieliznę pod Shoeburyness. Rozbrojona, zdradziła Brytyjczykom tajemnicę zapalnika.
23
Zatopienie HMS Rawalpindi
23 listopada 1939 pancerniki Scharnhorst i Gneisenau zatopiły między Islandią a Wyspami Owczymi krążownik pomocniczy Rawalpindi. Zginęło ok. 265 ludzi.
grudzień
04
Mina uszkadza HMS Nelson
4 grudnia 1939 pancernik HMS Nelson, okręt flagowy Home Fleet, wszedł na minę magnetyczną z U-31 w wejściu do Loch Ewe. Remont trwał ponad pół roku.
13
Kluczowe wydarzenie
Bitwa u ujścia La Platy
13 grudnia 1939 trzy brytyjskie krążowniki zaatakowały u ujścia La Platy „pancernik kieszonkowy” Admiral Graf Spee i zmusiły go do zawinięcia do Montevideo.
17
Samozatopienie Admirala Graf Spee
17 grudnia 1939 Langsdorff kazał wysadzić uszkodzony „Admiral Graf Spee” pod Montevideo. Załogę internowała Argentyna, a 20 grudnia dowódca się zastrzelił.
18
Bitwa powietrzna nad Zatoką Helgolandzką
18 grudnia 1939 niemieckie myśliwce, zaalarmowane przez radar Freya, zestrzeliły 12 z 22 Wellingtonów RAF. Bomber Command przeszedł potem do nalotów nocnych.
28
U-30 trafia HMS Barham
28 grudnia 1939 U-30 Fritza-Juliusa Lempa storpedował pancernik HMS Barham u Hebrydów. Dwa tygodnie wcześniej Barham zatopił we mgle własny niszczyciel Duchess.
1940
styczeń
21
Zatopienie HMS Exmouth
21 stycznia 1940 U-22 zatopił w Moray Firth niszczyciel HMS Exmouth. Zginęła cała załoga, 190 ludzi. Dzień wcześniej U-44 zatopił u Portugalii grecki statek.
luty
15
Niemcy rozszerzają wojnę podwodną
Wbrew popularnym kalendariom 15 lutego 1940 nie zapadł nowy rozkaz. Strefy, w których U-Booty topiły bez ostrzeżenia także statki neutralne, rosły od stycznia.
marzec
16
Nalot na Scapa Flow i pierwsza ofiara cywilna
16 marca 1940 Luftwaffe zaatakowała flotę w Scapa Flow i uszkodziła krążownik „Norfolk”. Bomby na Orkadach zabiły Jamesa Isbistera, pierwszego cywila.
kwiecień
12
Brytyjczycy zajmują Wyspy Owcze
12 kwietnia 1940 brytyjskie niszczyciele weszły do Thorshavn, a nazajutrz z krążownika „Suffolk” zeszli Royal Marines. Okupacja trwała do 1945.
maj
10
Brytyjczycy zajmują Islandię
10 maja 1940 około 750 brytyjskich żołnierzy piechoty morskiej bez walki zajęło Reykjavík. 17 maja przypłynęła brygada armii, a marines wkrótce odpłynęli.
sierpień
01
Włoska baza okrętów podwodnych w Bordeaux
Latem 1940 Regia Marina tworzyła w Bordeaux bazę BETASOM. Włoskie okręty podwodne weszły do bitwy o Atlantyk pod operacyjnym kierownictwem Dönitza.
17
Niemiecka blokada Wysp Brytyjskich
17 sierpnia 1940 Niemcy ogłosili totalną blokadę Wysp Brytyjskich. W strefie wokół Anglii każdy statek mógł zostać zatopiony. 20 sierpnia dołączyły Włochy.
wrzesień
22
Atak na konwój HX 72
W dniach 20–22 września 1940 U-Booty Kretschmera, Priena i Schepkego zatopiły 11 statków konwoju HX 72 z Halifaksu, nie tracąc ani jednego okrętu.
październik
19
Pogrom konwojów SC 7 i HX 79
W dniach 16–20 października 1940 U-Booty zatopiły 20 z 35 statków wolnego konwoju SC 7 i 12 z 49 statków konwoju HX 79, nie tracąc ani jednego okrętu.
listopad
05
Zatopienie HMS Jervis Bay
5 listopada 1940 krążownik pomocniczy Jervis Bay stanął do walki z „Admiralem Scheerem”, by osłonić konwój HX 84. Zatonął, ale większość statków ocalała.
1941
luty
24
Ataki na konwoje OB 288 i OB 290
W ostatnim tygodniu lutego 1941 U-Booty i samoloty Fw 200 Condor rozbiły trzy konwoje płynące z Liverpoolu do Ameryki, zatapiając ponad 20 statków.
marzec
17
Koniec asów U-Bootów
W nocy z 16 na 17 marca 1941 przy konwoju HX 112 zginął Joachim Schepke, a Otto Kretschmer trafił do niewoli. Dziesięć dni wcześniej zaginął Prien.
kwiecień
04
Atak na konwój SC 26
Od 2 do 5 kwietnia 1941 wilcze stado zatopiło na południe od Islandii 10 z 22–23 statków konwoju SC 26 i storpedowało jego jedyną osłonę. Zginęło ok. 150 ludzi.
10
Stany Zjednoczone biorą w opiekę Grenlandię
10 kwietnia 1941 USA ogłosiły umowę z posłem Danii Kauffmannem, podpisaną bez zgody Kopenhagi. Grenlandia weszła w amerykański system obrony Atlantyku.
maj
09
Zdobycie U-110
9 maja 1941 eskorta konwoju OB 318 zmusiła U-110 do wynurzenia. Brytyjczycy weszli na pokład i wynieśli maszynę Enigma oraz tajne dokumenty szyfrowe.
21
Zatopienie „Robin Moor”
21 maja 1941 U-69 zatrzymał i zatopił daleko od wojennych szlaków amerykański frachtowiec „Robin Moor”. Rozbitkowie spędzili w szalupach blisko trzy tygodnie.
24
Zatopienie HMS Hood
24 maja 1941 w Cieśninie Duńskiej pocisk z pancernika „Bismarck” rozerwał brytyjski krążownik liniowy „Hood”. Z 1418 ludzi załogi przeżyło trzech.
27
Kluczowe wydarzenie
Zatopienie Bismarcka
27 maja 1941 brytyjskie pancerniki rozbiły na Atlantyku „Bismarcka”, unieruchomionego dzień wcześniej torpedą Swordfisha. Zginęło ponad 2000 Niemców.
lipiec
07
Amerykanie na Islandii
7 lipca 1941 do Reykjavíku przypłynęła brygada amerykańskiej piechoty morskiej. Formalnie neutralne USA przejęły obronę Islandii u boku Brytyjczyków.
sierpień
27
Zdobycie U-570
27 sierpnia 1941 brytyjski Hudson zaatakował na południe od Islandii U-570. Załoga wywiesiła białą flagę, a okręt odholowano i włączono do Royal Navy.
wrzesień
04
Incydent z USS Greer
4 września 1941 U-652 wystrzelił torpedy w amerykański niszczyciel „Greer”, który od kilku godzin go śledził. Chybił, a Roosevelt nazwał to piractwem.
11
Rozkaz strzelania bez ostrzeżenia
11 września 1941 Roosevelt ogłosił, że okręty USA nie będą czekać, aż U-Booty uderzą pierwsze. Kilka dni później flota zaczęła eskortować brytyjskie konwoje.
październik
17
Storpedowanie USS Kearny
17 października 1941 U-568 storpedował przy konwoju SC 48 amerykański niszczyciel „Kearny”. Zginęło jedenastu marynarzy, a okręt dowlókł się na Islandię.
31
Zatopienie USS Reuben James
31 października 1941 U-552 Ericha Toppa zatopił przy konwoju HX 156 amerykański niszczyciel „Reuben James”. Zginęło około stu ludzi, w tym wszyscy oficerowie.
1942
styczeń
13
Operacja Paukenschlag
13 stycznia 1942 niemieckie U-Booty zaczęły atakować statki u wschodniego wybrzeża USA. Nieprzygotowana Ameryka dała im „drugie szczęśliwe czasy”.
kwiecień
01
Bucket Brigade
Od 1 kwietnia 1942 statki u wschodniego wybrzeża USA płynęły tylko za dnia, od kotwicowiska do kotwicowiska. Dönitz przeniósł wtedy U-Booty dalej na południe.
14
Zatopienie U-85
W nocy z 13 na 14 kwietnia 1942 niszczyciel „Roper” zatopił pod Nags Head U-85. Cztery dni później nakazano przyciemnić wschodnie wybrzeże USA.
maj
12
Początek bitwy o Zatokę Świętego Wawrzyńca
W nocy z 11 na 12 maja 1942 U-553 zatopił u wybrzeży półwyspu Gaspé statki „Nicoya” i „Leto”. Wojna podwodna dotarła na wody wewnętrzne Kanady.
czerwiec
27
Konwój PQ 17 wypływa z Islandii
27 czerwca 1942 z Islandii wyszedł do ZSRR konwój PQ 17 – 35 statków ze sprzętem dla Armii Czerwonej, osłanianych przez okręty brytyjskie i amerykańskie.
lipiec
19
Wycofanie U-Bootów spod wybrzeży USA
19 lipca 1942 Dönitz odwołał spod przylądka Hatteras dwa ostatnie U-Booty. Konwoje i lotnictwo zakończyły „drugie szczęśliwe czasy” u wybrzeży USA.
wrzesień
12
Kluczowe wydarzenie
Zatopienie Laconii
12 września 1942 U-156 zatopił na Atlantyku transportowiec „Laconia” z 1800 włoskimi jeńcami. Akcja ratunkowa skończyła się rozkazem „Laconii” Dönitza.
14
Konwoje PQ 18 i ON 127
13–14 września 1942 samoloty i U-Booty zatopiły 12 statków konwoju PQ 18 do ZSRR, a wilcze stado na środku Atlantyku rozbiło konwój ON 127.
październik
14
Zatopienie Caribou
14 października 1942 U-69 zatopił w Cieśninie Cabota prom „Caribou”, płynący z Sydney na Nową Fundlandię. Zginęło 136 lub 137 osób, wśród nich dzieci.
grudzień
31
Bitwa na Morzu Barentsa
31 grudnia 1942 brytyjskie niszczyciele i dwa krążowniki odparły atak „Admirala Hippera” i „Lützowa” na konwój JW 51B. Wszystkie statki dotarły do ZSRR.
1943
marzec
17
Kluczowe wydarzenie
Bitwa o konwoje HX 229 i SC 122
16–20 marca 1943 około 40 U-Bootów zaatakowało konwoje HX 229 i SC 122 w luce powietrznej nad Atlantykiem i zatopiło 22 statki, tracąc jeden okręt.
kwiecień
28
Zamykanie luki nad Atlantykiem
Wiosną 1943 alianci posłali nad środek Atlantyku Liberatory dalekiego zasięgu, lotniskowce eskortowe i grupy wsparcia. 28 kwietnia U-Booty wykryły ONS 5.
maj
24
Kluczowe wydarzenie
Czarny maj
W maju 1943 roku U-Booty straciły 41–43 okręty przy skromnych sukcesach. 24 maja Dönitz wycofał je z północnego Atlantyku. Był to przełom bitwy o Atlantyk.
wrzesień
22
Operacja Source
22 września 1943 brytyjskie miniaturowe okręty podwodne podłożyły ładunki pod „Tirpitza” w Kåfjordzie. Pancernik na pół roku wypadł z gry.
październik
23
Zatopienie HMS Charybdis
23 października 1943 niemieckie torpedowce zatopiły u brzegów Bretanii krążownik HMS Charybdis i niszczyciel Limbourne. Zginęło ponad 500 Brytyjczyków.
grudzień
26
Kluczowe wydarzenie
Zatopienie „Scharnhorsta”
26 grudnia 1943 okręty Home Fleet admirała Frasera zatopiły „Scharnhorsta” na Morzu Barentsa. Z prawie dwóch tysięcy ludzi załogi ocalało tylko 36.
1944
styczeń
12
Wodowanie „United Victory”
12 stycznia 1944 w Portland zwodowano „United Victory”, pierwszy statek typu Victory, szybszy następca liberty shipów. Zbudowano 534 takie frachtowce.
czerwiec
04
Zdobycie U-505
4 czerwca 1944 amerykańska grupa z lotniskowcem „Guadalcanal” zmusiła U-505 do wynurzenia u brzegów Afryki. Abordażyści zdobyli okręt, Enigmę i szyfry.
grudzień
24
Zatonięcie „Leopoldville”
24 grudnia 1944 U-486 storpedował pod Cherbourgiem belgijski transportowiec „Leopoldville”. Zginęło 763 żołnierzy amerykańskiej 66 Dywizji Piechoty.
1945
maj
04
Koniec wojny podwodnej
4 maja 1945 Dönitz nakazał U-Bootom przerwać walkę. Dzień wcześniej w Kilonii zatopiono „Admirala Hippera”, a ponad 200 U-Bootów zatopiły ich załogi.