TheSecondWar.pl
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
en
Oś czasu
Bitwy
Postacie
Miejsca
Serie
Słownik
← Oś czasu
Winston Churchill
Strona postaci: Winston Churchill →
Tag
(78)
1939
wrzesień
03
Gabinet wojenny Chamberlaina
3 września 1939 Chamberlain utworzył dziewięcioosobowy gabinet wojenny z Churchillem w Admiralicji, wprowadzono pobór 18–41 lat, a Gort objął BEF.
1940
kwiecień
03
Churchill na czele Komitetu Koordynacji Wojskowej
3 kwietnia 1940 Chamberlain przyjął dymisję lorda Chatfielda i zniósł urząd ministra koordynacji obrony. Komitetowi Koordynacji Wojskowej przewodził Churchill.
12
Brytyjczycy zajmują Wyspy Owcze
12 kwietnia 1940 brytyjskie niszczyciele weszły do Thorshavn, a nazajutrz z krążownika „Suffolk” zeszli Royal Marines. Okupacja trwała do 1945.
15
Brytyjczycy lądują w Harstad
15 kwietnia 1940 brytyjska brygada gwardii zeszła na ląd w Harstad koło Narwiku. Spór lorda Corka z gen. Mackesym o szturm na miasto odsunął jego odbicie.
maj
08
Kluczowe wydarzenie
Debata norweska
7–8 maja 1940 Izba Gmin rozliczała rząd z klęski w Norwegii. Chamberlain wygrał głosowanie 281 do 200, ale bunt konserwatystów przesądził o jego upadku.
10
Kluczowe wydarzenie
Churchill premierem
10 maja 1940, w dniu niemieckiej ofensywy na zachodzie, Chamberlain podał się do dymisji, a król powierzył Churchillowi utworzenie rządu koalicyjnego.
13
Krew, znój, łzy i pot
13 maja 1940 Churchill w pierwszym przemówieniu jako premier zaoferował Izbie Gmin „krew, znój, łzy i pot”. Izba poparła nowy rząd 381 głosami.
14
Ochotnicza Obrona Lokalna
14 maja 1940 Anthony Eden wezwał przez radio mężczyzn w wieku 17–65 lat do Ochotniczej Obrony Lokalnej. Pięć dni wcześniej pobór objął mężczyzn do 36 lat.
16
Churchill w Paryżu
16 maja 1940 Churchill przyleciał do Paryża. Gamelin przyznał, że nie ma odwodu, w ogrodzie MSZ płonęły archiwa, a Londyn zgodził się dać więcej myśliwców.
23
Internowanie Oswalda Mosleya
23 maja 1940 policja zatrzymała Oswalda Mosleya i czołowych działaczy Brytyjskiej Unii Faszystów. Rząd Churchilla rozszerzył prawo internowania bez sądu.
24
Alianci postanawiają opuścić Norwegię
24 maja 1940 Londyn postanowił w tajemnicy przed Norwegami wycofać wojska z północnej Norwegii. Klęska we Francji odebrała sens walce o Narwik.
28
Kryzys w gabinecie wojennym
25–28 maja 1940 Halifax chciał sondować przez Mussoliniego warunki pokoju. Churchill, poparty przez Chamberlaina i laburzystów, przekonał rząd do dalszej walki.
czerwiec
04
„Będziemy walczyć na plażach”
4 czerwca 1940 Churchill zdał Izbie Gmin sprawę z Dunkierki i zapowiedział, że Brytyjczycy będą walczyć na plażach i nigdy się nie poddadzą.
10
Rząd francuski opuszcza Paryż
10 czerwca 1940 rząd Francji opuścił Paryż i rozjechał się po zamkach nad Loarą. Po naradach z Churchillem w Briare i Tours 14 czerwca dotarł do Bordeaux.
17
Zatonięcie „Lancastrii”
17 czerwca 1940 Luftwaffe zatopiła pod Saint-Nazaire przepełniony liniowiec „Lancastria”. Zginęło kilka tysięcy ludzi, a Churchill zakazał o tym pisać.
18
Kluczowe wydarzenie
Apel generała de Gaulle’a
18 czerwca 1940 gen. de Gaulle wezwał w radiu BBC Francuzów do dalszej walki. 28 czerwca Londyn uznał go za przywódcę Wolnych Francuzów.
lipiec
04
Książę Windsoru gubernatorem Bahamów
4 lipca 1940 książę Windsoru, który po klęsce Francji utknął w Lizbonie, dowiedział się o nominacji na gubernatora Bahamów. Niemcy chcieli go zatrzymać.
21
Czechosłowacki rząd na uchodźstwie
21 lipca 1940 Londyn uznał Tymczasowy Rząd Czechosłowacki. Beneš został prezydentem, ks. Jan Šrámek premierem, a Jan Masaryk szefem dyplomacji.
23
Ochotnicza Obrona Lokalna staje się Home Guard
23 lipca 1940 Eden ogłosił w Izbie Gmin, że Ochotnicza Obrona Lokalna przyjmie nazwę Home Guard. Wybrzeże Anglii zamieniało się wtedy w zaporę z min i drutu.
sierpień
02
De Gaulle skazany na śmierć
2 sierpnia 1940 sąd wojskowy w Clermont-Ferrand zaocznie skazał gen. de Gaulle’a na śmierć za zdradę. Miesiąc wcześniej dostał w Tuluzie cztery lata więzienia.
19
Włosi zajmują Berberę
19 sierpnia 1940 Włosi weszli do opuszczonej Berbery. Okręty brytyjskie wywiozły wcześniej do Adenu około 7 tysięcy żołnierzy i cywilów.
20
„Nigdy tak wielu nie zawdzięczało tak wiele tak nielicznym”
20 sierpnia 1940 Churchill podsumował w Izbie Gmin rok wojny i oddał hołd lotnikom RAF, którym tak wielu zawdzięczało tak wiele.
22
Niemiecka artyleria ostrzeliwuje Dover
22 sierpnia 1940 działa spod Cap Gris-Nez ostrzelały brytyjski konwój w Cieśninie Kaletańskiej, a wieczorem Dover. Tak zaczęła się czteroletnia wojna dział.
październik
09
Churchill przywódcą Partii Konserwatywnej
9 października 1940 konserwatyści wybrali Churchilla na przywódcę partii po ustąpieniu ciężko chorego Chamberlaina, który 3 października odszedł z rządu.
listopad
09
Śmierć Neville'a Chamberlaina
9 listopada 1940 w Heckfield zmarł na raka Neville Chamberlain. Churchill pożegnał go w Izbie Gmin, a spór o appeasement przetrwał jego śmierć.
14
Kluczowe wydarzenie
Nalot na Coventry
W nocy z 14 na 15 listopada 1940 setki niemieckich bombowców zrównały z ziemią centrum Coventry i katedrę św. Michała. Zginęło około 568 osób.
16
Brytyjska pomoc dla Grecji
16 listopada 1940 do Pireusu dotarł konwój z ok. 4 tys. lotników i żołnierzy. Churchill posłał Grekom lotnictwo z Egiptu mimo obaw Wavella i Longmore’a.
29
Naloty na Liverpool i Southampton
W nocy z 28 na 29 listopada 1940 mina spadochronowa zabiła 166 osób w schronie przy Durning Road w Liverpoolu. Dzień później płonęło Southampton.
grudzień
29
Kluczowe wydarzenie
Drugi wielki pożar Londynu
W nocy z 29 na 30 grudnia 1940 bomby zapalające Luftwaffe wznieciły w londyńskim City około 1500 pożarów. Zginęło około 160 osób, katedrę św. Pawła ocalono.
1941
styczeń
11
Katastrofa na stacji Bank
11 stycznia 1941 bomba spadła przed Royal Exchange i wybuchła w hallu stacji metra Bank. Zginęło 56 osób, a lej miał około 37 na 30 metrów.
14
Kampania „V”
14 stycznia 1941 Victor de Laveleye wezwał w Radio Belgique, by na murach malować literę „V”. Znak zwycięstwa szybko objął całą okupowaną Europę.
luty
08
Izba Reprezentantów uchwala Lend-Lease
8 lutego 1941 Izba Reprezentantów przyjęła ustawę Lend-Lease 260 głosami przeciw 165. Nazajutrz Churchill apelował w radiu: „Dajcie nam narzędzia”.
kwiecień
19
Nalot na Londyn 19 kwietnia
W nocy z 19 na 20 kwietnia 1941 ponad 700 bombowców Luftwaffe zaatakowało Londyn. Wraz z nalotem z 16 kwietnia był to dotąd najcięższy atak na stolicę.
maj
01
Majowy Blitz w Liverpoolu
Od 1 do 7 maja 1941 Luftwaffe co noc bombardowała Liverpool i Merseyside. Zginęło około 1700–1900 osób, a w doku Huskisson wybuchł statek z amunicją.
10
Kluczowe wydarzenie
Ostatnia noc Blitzu
W nocy z 10 na 11 maja 1941 bomby zabiły w Londynie 1436 osób i zniszczyły salę Izby Gmin. Był to ostatni wielki nalot Blitzu przed odlotem Luftwaffe na wschód.
czerwiec
01
Racjonowanie odzieży w Wielkiej Brytanii
1 czerwca 1941 Brytyjczycy dowiedzieli się, że odzież i obuwie są na kartki. Każdy dostał 66 kuponów na rok, na początek wycinanych z kart na margarynę.
22
Auchinleck zastępuje Wavella
Po klęsce operacji Battleaxe Churchill zamienił dowódców. Wavell miał objąć dowództwo w Indiach, a gen. Claude Auchinleck – na Bliskim Wschodzie.
lipiec
12
Układ brytyjsko-radziecki
12 lipca 1941 Cripps i Mołotow podpisali na Kremlu układ o wspólnym działaniu. Wielka Brytania i ZSRR przyrzekły sobie pomoc i wykluczyły odrębny pokój.
19
V jak Victory
O północy z 19 na 20 lipca 1941 BBC odczytała orędzie Churchilla o znaku „V”. Litera, rytm z V symfonii Beethovena i gest premiera stały się symbolem aliantów.
sierpień
09
Kluczowe wydarzenie
Karta atlantycka
9–12 sierpnia 1941 Roosevelt i Churchill naradzali się na okrętach w zatoce Placentia. 14 sierpnia ogłosili osiem wspólnych zasad, nazwanych Kartą atlantycką.
październik
03
Gandhi i indywidualna satjagraha
Jesienią 1941 Gandhi nadal prowadził indywidualną satjagrahę przeciw udziałowi Indii w wojnie. Trwała od 17 X 1940, a tysiące uczestników trafiły do więzień.
listopad
22
Brytyjskie ultimatum wobec Finlandii
22 listopada 1941 Stalin otrzymał od Churchilla zapowiedź wojny z Finlandią, jeśli ta nie przerwie walk. 28 listopada Londyn wysłał Helsinkom ultimatum.
grudzień
03
Pobór kobiet w Wielkiej Brytanii
Na początku grudnia 1941 Churchill zapowiedział pobór niezamężnych kobiet w wieku 20–30 lat i mężczyzn do 51 lat. Ustawę uchwalono 18 grudnia.
10
Zatopienie Prince of Wales i Repulse
10 grudnia 1941 japońskie bombowce z Indochin zatopiły u wybrzeży Malajów pancernik „Prince of Wales” i krążownik liniowy „Repulse”. Zginęło 840 marynarzy.
22
Konferencja Arcadia
22 grudnia 1941 Churchill przybył do Waszyngtonu na konferencję z Rooseveltem. Uzgodniono zasadę „najpierw Niemcy” i powołano wspólne dowództwo aliantów.
25
Kapitulacja Hongkongu
25 grudnia 1941 gubernator Mark Young poddał Hongkong Japończykom. Walki na wyspie trwały tydzień i przyniosły masakry jeńców, rannych i personelu szpitali.
1942
styczeń
31
Odwrót na Singapur
31 stycznia 1942 ostatnie oddziały Wspólnoty Brytyjskiej przeszły z Johoru na wyspę Singapur, a saperzy wysadzili groblę. Bitwa o Malaje dobiegła końca.
luty
01
Front pod Ajn al-Ghazala
Na początku lutego 1942 8 Armia stanęła na linii Gazala–Bir Hakeim, 60 km na zachód od Tobruku. Rommel bez paliwa zatrzymał się pod At-Tamimi i Mechili.
marzec
05
Wielka Brytania rozszerza pobór
5 marca 1942 Izba Gmin debatowała o mobilizacji kobiet. Rejestracja objęła roczniki do 41 lat, a pierwsze powołane miały trafić do ATS w ciągu kilku dni.
17
Racjonowanie paliwa w Wielkiej Brytanii
17 marca 1942 Hugh Dalton zapowiedział racjonowanie węgla, gazu i prądu oraz zmniejszył przydział kuponów na odzież. Planu paliwowego nigdy nie wprowadzono.
20
Operacja Outward
20 marca 1942 z wybrzeża Suffolk wypuszczono pierwsze balony operacji Outward. Miały zrywać niemieckie linie wysokiego napięcia i wzniecać pożary lasów.
kwiecień
14
Churchill ponagla Auchinlecka
14 kwietnia 1942 Churchill depeszował do Crippsa w Kairze, że 8 Armia zbyt długo stoi pod Gazalą, a Rommel dzięki obezwładnieniu Malty rośnie w siłę.
maj
10
Ultimatum Churchilla dla Auchinlecka
10 maja 1942 Churchill w imieniu gabinetu wojennego nakazał Auchinleckowi bić się w Libii najpóźniej w czasie czerwcowego konwoju na Maltę.
30
Kluczowe wydarzenie
Nalot tysiąca bombowców na Kolonię
W nocy z 30 na 31 maja 1942 RAF wysłał nad Kolonię 1047 bombowców. W 90 minut wznieciły tysiące pożarów, zginęło około 470 osób, 45 tysięcy straciło dom.
czerwiec
03
Państwowa kontrola nad górnictwem węglowym
3 czerwca 1942 rząd Churchilla ogłosił białą księgę o węglu. Państwo przejęło kierowanie kopalniami, ale ich właścicielami pozostały prywatne spółki.
14
Odwrót z linii Gazali
14 czerwca 1942 8 Armia zaczęła opuszczać linię Gazali. Churchill zakładał, że Tobruk nie zostanie oddany; Auchinleck zapewnił, że nie ma takiego zamiaru.
18
Churchill w Waszyngtonie
18 czerwca 1942 Churchill przyleciał do Waszyngtonu na rozmowy z Rooseveltem. Przed podróżą wskazał królowi Anthony’ego Edena jako swego następcę.
lipiec
02
Wotum nieufności wobec Churchilla
2 lipca 1942 Izba Gmin odrzuciła stosunkiem głosów 475 do 25 wniosek o wotum nieufności wobec kierowania wojną, złożony po upadku Tobruku.
sierpień
09
Aresztowanie Gandhiego
9 sierpnia 1942 władze aresztowały Gandhiego i przywódców Kongresu dzień po uchwale „Quit India”. Indie ogarnęły zamieszki, strajki i sabotaż.
12
Churchill w Moskwie
12 sierpnia 1942 Churchill przyleciał do Moskwy i na Kremlu oznajmił Stalinowi, że w 1942 roku nie będzie drugiego frontu we Francji.
13
Montgomery dowódcą 8 Armii
13 sierpnia 1942 gen. por. Bernard Montgomery objął dowództwo 8 Armii pod El Alamein, po odwołaniu Auchinlecka i śmierci wyznaczonego wcześniej gen. Gotta.
październik
22
Wielka Brytania obniża wiek poboru
22 października 1942 Ernest Bevin ogłosił w Izbie Gmin, że do wojska będą powoływani osiemnastolatkowie. Dotąd w praktyce wzywano dopiero od 18 i pół roku.
29
Protest w Albert Hall
29 października 1942 w Royal Albert Hall arcybiskup Canterbury, gen. Sikorski i Jan Masaryk potępili mordowanie Żydów. Churchill przysłał orędzie.
listopad
10
„Koniec początku”
10 listopada 1942 Churchill nazwał w Londynie zwycięstwo pod El Alamein „końcem początku”. Montgomery został rycerzem i generałem, a 15 XI zabiły dzwony.
grudzień
01
Raport Beveridge’a
1 grudnia 1942 ukazał się raport Beveridge’a o ubezpieczeniach społecznych. Plan walki z „pięcioma olbrzymami” stał się fundamentem państwa opiekuńczego.
1943
styczeń
14
Kluczowe wydarzenie
Konferencja w Casablance
14 stycznia 1943 w Anfie pod Casablancą Churchill, Roosevelt i ich szefowie sztabów zaczęli obrady. Wybrali Sycylię i nasilenie bombardowań Niemiec.
24
Żądanie bezwarunkowej kapitulacji
24 stycznia 1943 na zakończenie konferencji w Casablance Roosevelt ogłosił, że alianci zażądają od Niemiec, Włoch i Japonii bezwarunkowej kapitulacji.
marzec
16
Stalin żąda drugiego frontu
W marcu 1943 Kongres przedłużył Lend-Lease, a 15–16 marca Stalin ostrzegł Churchilla i Roosevelta przed dalszym odwlekaniem inwazji we Francji.
maj
12
Konferencja Trident
12 maja 1943 Churchill i Roosevelt zaczęli w Waszyngtonie konferencję Trident. Wyznaczono na niej 1 maja 1944 jako datę inwazji przez kanał La Manche.
wrzesień
16
Początek kampanii dodekaneskiej
Po kapitulacji Włoch Brytyjczycy przegrali wyścig o Rodos, ale w połowie września 1943 obsadzili Kos, Leros i Samos. Zaczęła się kampania dodekaneska.
listopad
22
Konferencja kairska
22–26 listopada 1943 Roosevelt, Churchill i Czang Kaj-szek obradowali w Kairze o wojnie z Japonią. Uzgodnili deklarację o zwrocie Chinom Mandżurii i Tajwanu.
28
Kluczowe wydarzenie
Konferencja teherańska
28 listopada 1943 w Teheranie spotkali się Stalin, Roosevelt i Churchill. Zapadła decyzja o inwazji na Francję w maju 1944, o Polsce mówiono bez jej rządu.
1944
listopad
04
Śmierć Johna Dilla
4 listopada 1944 w Waszyngtonie zmarł marszałek polny John Dill, szef brytyjskiej misji wojskowej w USA, którego pochowano na cmentarzu w Arlington.
10
V-2 nad Anglią
10 listopada 1944 Churchill przyznał w Izbie Gmin, że od tygodni na Anglię spadają niemieckie rakiety. Wcześniej wybuchy tłumaczono awariami gazociągów.
grudzień
03
Rozwiązanie Home Guard
3 grudnia 1944 Jerzy VI przyjął w Hyde Parku pożegnalną defiladę Home Guard. Ochotnicza obrona Wysp przeszła w stan spoczynku, a rozwiązano ją w 1945.
1945
marzec
27
Eisenhower rezygnuje z Berlina
Pod koniec marca 1945 Eisenhower uznał, że głównym celem aliantów nie jest Berlin, lecz Lipsk i Drezno. Zdobycie stolicy Rzeszy zostawił Armii Czerwonej.
czerwiec
19
Demobilizacja w Wielkiej Brytanii
W czerwcu 1945 Wielka Brytania zaczęła zwalniać żołnierzy według wieku i stażu służby (plan Bevina, start 18 VI). Wojna z Japonią wciąż trwała.
lipiec
26
Laburzyści wygrywają wybory
26 lipca 1945 ogłoszono wyniki wyborów z 5 lipca. Partia Pracy zdobyła 393 mandaty, Churchill podał się do dymisji, a premierem został Clement Attlee.