Łukasz
Autor
(1129)1939
marzec
- 15
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zajmują Czechy15 marca 1939 Wehrmacht wkroczył do Czech i na Morawy, a wieczorem Hitler nocował na Hradczanach. Złamanie układu monachijskiego zakończyło politykę ustępstw.
- Węgry zajmują Ukrainę Karpacką15 marca 1939, w dniu proklamacji niepodległości Karpato-Ukrainy, wojska węgierskie ruszyły na Chust. W trzy dni zajęły kraj i stanęły na granicy z Polską.
- 23
- Niemiecko-rumuński układ gospodarczy23 marca 1939 w Bukareszcie Niemcy i Rumunia podpisały traktat o rozwoju stosunków gospodarczych. Otwierał Rzeszy drogę do rumuńskiej ropy, zboża i drewna.
- Niemcy zajmują Kłajpedę23 marca 1939 Wehrmacht wkroczył do Kraju Kłajpedzkiego, a Hitler przypłynął do Kłajpedy pancernikiem „Deutschland”. Była to ostatnia bezkrwawa zdobycz Rzeszy.
- Początek małej wojny23 marca 1939 o świcie wojska węgierskie bez wypowiedzenia wojny wkroczyły do wschodniej Słowacji. Niemcy, gwarant nowego państwa, nie ruszyli mu z pomocą.
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
- 01
- Początek obrony Westerplatte1 września 1939 o 4.45 pancernik „Schleswig-Holstein” ostrzelał polską składnicę na Westerplatte. Załoga odparła tego dnia dwa szturmy niemieckiej piechoty.
- Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku1 września 1939 polscy pocztowcy bronili gmachu Poczty Polskiej w Gdańsku przez około 14 godzin. Po kapitulacji 38 z nich skazano na śmierć i rozstrzelano.
- Przemówienie Hitlera w Reichstagu1 września 1939 Hitler ogłosił w Operze Krolla, że od 5.45 Niemcy „odpowiadają ogniem”. Wojnę z Polską przedstawił jako obronę i wyznaczył następców.
- Włochy i państwa neutralne1 września 1939 Włochy ogłosiły, że nie podejmą działań wojennych. Neutralność ogłosiły też kraje nordyckie, Estonia, Łotwa i Portugalia, sojuszniczka Anglii.
- Apel Roosevelta o oszczędzanie ludności cywilnej1 września 1939 Roosevelt wezwał walczące państwa, by nie bombardowały ludności cywilnej. Hitler przyrzekł to tego samego dnia, gdy Luftwaffe zniszczyła Wieluń.
- Operacja Tannenberg1 września 1939 za Wehrmachtem weszły do Polski Einsatzgruppen policji bezpieczeństwa i SD. Z listami nazwisk miały „unieszkodliwić” polską warstwę przywódczą.
- 03
- Gabinet wojenny Chamberlaina3 września 1939 Chamberlain utworzył dziewięcioosobowy gabinet wojenny z Churchillem w Admiralicji, wprowadzono pobór 18–41 lat, a Gort objął BEF.
- Zatopienie AtheniiWieczorem 3 września 1939 U-30 storpedował bez ostrzeżenia brytyjski liniowiec „Athenia” z ponad 1400 osobami na pokładzie. Zginęło od 112 do 117 ludzi.
- Krwawa niedziela w Bydgoszczy3 września 1939 w Bydgoszczy wśród cofającego się wojska wybuchła strzelanina. Zginęło kilkuset Niemców, a propaganda zrobiła z tego „krwawą niedzielę”.
- Legion Czechów i Słowaków3 września 1939 prezydent Mościcki powołał dekretem Legion Czechów i Słowaków. Około tysiąca uchodźców z Czechosłowacji miało walczyć z Niemcami u boku Polaków.
- 04
- Pierwsze naloty RAF4 września 1939 brytyjskie bombowce zaatakowały okręty pod Wilhelmshaven i Brunsbüttel. Bomby w „Scheera” nie wybuchły, a RAF stracił 7 samolotów.
- Japonia pozostaje poza wojną w Europie4 września 1939 rząd Nobuyukiego Abe ogłosił, że Japonia nie będzie się mieszać do wojny w Europie i skupi się na zakończeniu „incydentu chińskiego”.
- Brytyjski Korpus Ekspedycyjny we Francji4 września 1939 z Portsmouth wypłynęły do Francji czołowe oddziały BEF. Na początku października cztery dywizje lorda Gorta zajęły odcinek frontu pod Lille.
- 05
- Stany Zjednoczone ogłaszają neutralność5 września 1939 Roosevelt ogłosił neutralność USA i embargo na broń dla walczących, także dla Polski. Powstał patrol neutralności, a 8 września stan wyjątkowy.
- Irak, Egipt i Arabia Saudyjska zrywają stosunki z NiemcamiWe wrześniu 1939 Irak, Egipt i Arabia Saudyjska zerwały stosunki z Niemcami. Spełniły zobowiązania wobec Londynu, ale wojny Rzeszy nie wypowiedziały.
- 06
- Związek Południowej Afryki wypowiada wojnę Niemcom6 września 1939 Związek Południowej Afryki wypowiedział wojnę Niemcom. Dwa dni wcześniej parlament odrzucił neutralność premiera Hertzoga, a rząd objął Smuts.
- Niemcy zajmują Kraków6 września 1939 do niebronionego Krakowa weszły wojska niemieckiej 14 Armii. Armia „Kraków” cofała się już nad Nidę i Dunajec, a skarby Wawelu były w drodze.
- Admiralicja wprowadza konwoje6 września 1939 ruszyły pierwsze brytyjskie konwoje i Northern Patrol. Dzień wcześniej U-47 zatopił frachtowiec „Bosnia”, pierwszy taki statek w tej wojnie.
- Rumunia ogłasza neutralność6 września 1939 Rada Koronna opowiedziała się za neutralnością Rumunii. Sojusznik Polski nie przystąpił do wojny, ale zgodził się na tranzyt pomocy dla niej.
- 14
- Początek bitwy o Changsha14 września 1939 japońska 11 Armia rozpoczęła w Jiangxi ofensywę, która miała rozbić chińską 9 Strefę Wojenną i dojść do Changsha, stolicy Hunanu.
- Zatopienie U-3914 września 1939 U-39 zaatakował lotniskowiec „Ark Royal”, ale torpedy wybuchły przedwcześnie. Niszczyciele zatopiły go jako pierwszy U-Boot tej wojny.
- 18
- Polskie władze przekraczają granicę rumuńskąW nocy z 17 na 18 września 1939 prezydent, rząd i Naczelny Wódz przeszli do Rumunii, licząc na przejazd do Francji. Rumuni ich internowali.
- Ucieczka Orła z TallinnaW nocy z 17 na 18 września 1939 internowany w Tallinnie ORP „Orzeł” uciekł z portu. Moskwa uznała, że Estonia nie umie strzec neutralności, i zaczęła naciski.
- 27
- Dziwna wojna27 września 1939, gdy Polska przegrywała, niemiecka artyleria ostrzelała francuskie wsie. Na zachodzie trwała dziwna wojna, prawie bez walk na lądzie.
- Kluczowe wydarzeniePowstanie Służby Zwycięstwu PolskiW nocy z 26 na 27 września 1939 w oblężonej Warszawie gen. Tokarzewski-Karaszewicz założył Służbę Zwycięstwu Polski, zalążek przyszłej Armii Krajowej.
- 28
- Niemiecko-radziecki traktat o granicach i przyjaźni28 września 1939 Ribbentrop i Mołotow podpisali w Moskwie traktat o granicach i przyjaźni. Linię podziału Polski przesunięto na Bug, a Litwę oddano ZSRR.
- Kapitulacja Warszawy28 września 1939 gen. Kutrzeba i gen. Blaskowitz podpisali na Rakowcu kapitulację Warszawy. Wcześniej miasto przetrwało najcięższy nalot i generalny szturm.
- Radziecko-estoński pakt o wzajemnej pomocy28 września 1939 Estonia pod groźbą wojny podpisała w Moskwie pakt o wzajemnej pomocy. ZSRR dostał bazy na wyspach i w Paldiski oraz prawo do 25 tys. żołnierzy.
październik
- 05
- Radziecko-łotewski pakt o wzajemnej pomocy5 października 1939 Łotwa pod groźbą siły podpisała w Moskwie pakt o wzajemnej pomocy. ZSRR dostał bazy w Lipawie i Windawie i prawo do 25 tys. żołnierzy.
- Grupy myśliwskie przeciw rajderom5 października 1939 Admiralicja w porozumieniu z Francuzami utworzyła osiem grup myśliwskich z lotniskowcami i ciężkimi okrętami do tropienia rajderów.
- 18
- Armia Czerwona wkracza do Estonii18 października 1939 Armia Czerwona weszła do Estonii, by zająć bazy z paktu. Tego dnia z Tallinna wypłynął pierwszy statek z Niemcami bałtyckimi.
- Plan Nisko18 października 1939 z Morawskiej Ostrawy wyruszył pierwszy transport Żydów do Niska nad Sanem. Akcja Eichmanna była pierwszą wojenną deportacją Żydów z Rzeszy.
listopad
- 22
- Mina z ShoeburynessW nocy z 22 na 23 listopada 1939 Niemcy zrzucili minę magnetyczną na mieliznę pod Shoeburyness. Rozbrojona, zdradziła Brytyjczykom tajemnicę zapalnika.
- Słowacka Rada Narodowa Hodży22 listopada 1939 Milan Hodža założył w Paryżu Słowacką Radę Narodową, konkurencję dla Komitetu Beneša, uznanego właśnie przez Francję.
- Rząd RP przenosi się do AngersW listopadzie 1939 rząd Sikorskiego przeniósł się z Paryża do Angers nad Loarą, gdzie dostał eksterytorialną siedzibę. Do Londynu trafił dopiero w czerwcu 1940.
grudzień
- 07
- Państwa skandynawskie i Włochy wobec wojny zimowejNa początku grudnia 1939 Norwegia i Dania ogłosiły neutralność wobec wojny zimowej, Włochy potwierdziły „niewojowanie”, a Szwecja nie ogłosiła neutralności.
- Początek bitwy pod Suomussalmi7 grudnia 1939 radziecka 163 Dywizja doszła do spalonej przez Finów wsi Suomussalmi. Fińskie dowództwo wysłało tam brygadę płk. Hjalmara Siilasvuo.
- 28
- Wielka Brytania rozszerza racjonowanie żywnościPod koniec grudnia 1939 brytyjski minister żywności William Morrison potwierdził, że od 8 stycznia 1940 bekon, szynka, masło i cukier będą na kartki.
- U-30 trafia HMS Barham28 grudnia 1939 U-30 Fritza-Juliusa Lempa storpedował pancernik HMS Barham u Hebrydów. Dwa tygodnie wcześniej Barham zatopił we mgle własny niszczyciel Duchess.