Łukasz
Autor
(1129)1943
styczeń
- 16
- Irak wypowiada wojnę państwom Osi16 stycznia 1943 rząd Nuriego as-Sa’ida ogłosił, że od północy Irak jest w stanie wojny z Niemcami, Włochami i Japonią, i przystąpił do Narodów Zjednoczonych.
- Naloty RAF na Berlin w styczniu 1943W nocach 16/17 i 17/18 stycznia 1943 Lancastery i Halifaxy RAF po 14 miesiącach przerwy zbombardowały Berlin. Szkody były małe, straty drugiej nocy duże.
luty
marzec
- 05
- Kontrofensywa MansteinaNa początku marca 1943 kontruderzenie Mansteina rozbiło armie Frontu Południowo-Zachodniego i 3 Armię Pancerną. Korpus SS ruszył ku Charkowowi.
- Początek bitwy o Zagłębie RuhryW nocy z 5 na 6 marca 1943 RAF zbombardował Essen, zaczynając bitwę o Zagłębie Ruhry. 8/9 i 9/10 marca bombowce uderzyły na Norymbergę i Monachium.
- 26
- Przełamanie linii Mareth26 marca 1943 Nowozelandczycy i 1 Dywizja Pancerna, wsparci przez lotnictwo, przełamali obronę na przełęczy Tebaga. Armia Messego musiała opuścić linię Mareth.
- Akcja pod Arsenałem26 marca 1943 harcerze z Grup Szturmowych Szarych Szeregów odbili w Warszawie z rąk gestapo Jana Bytnara „Rudego” i 20 innych więźniów.
kwiecień
maj
- 16
- Kluczowe wydarzenieUpadek powstania w getcie warszawskim16 maja 1943 Stroop wysadził Wielką Synagogę na Tłomackiem i ogłosił koniec getta warszawskiego. Raport podawał 56 065 „ujętych” Żydów.
- Operacja ChastiseW nocy z 16 na 17 maja 1943 Lancastery 617 Dywizjonu RAF przerwały „skaczącymi bombami” zapory na Möhne i Eder. Fala powodziowa zabiła około 1600 ludzi.
- 24
- Kluczowe wydarzenieCzarny majW maju 1943 roku U-Booty straciły 41–43 okręty przy skromnych sukcesach. 24 maja Dönitz wycofał je z północnego Atlantyku. Był to przełom bitwy o Atlantyk.
- Mengele w Auschwitz24 maja 1943 Josef Mengele otrzymał przydział do Auschwitz. Od 30 maja był lekarzem obozu cygańskiego w Birkenau, prowadził selekcje i zbrodnicze eksperymenty.
czerwiec
lipiec
- 05
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy na łuku kurskim5 lipca 1943 Niemcy rozpoczęli operację „Cytadela” – atak na łuk kurski z północy i południa. Trafili na najsilniej umocnioną obronę Armii Czerwonej.
- Porozumienie o oddziałach narodowych w Grecji5 lipca 1943 ELAS przystąpił do zawartego z brytyjską misją wojskową porozumienia, które podporządkowało greckich partyzantów wspólnemu sztabowi.
sierpień
- 05
- Szwecja kończy tranzyt wojsk niemieckich5 sierpnia 1943 Szwecja ogłosiła koniec niemieckiego tranzytu kolejowego. Od 1940 roku przejechało nim ok. 2,1 mln żołnierzy i 100 tys. wagonów sprzętu.
- Wyzwolenie Orła i Biełgorodu5 sierpnia 1943 Armia Czerwona odbiła Orzeł i Biełgorod, zajęte przez Niemców jesienią 1941. O północy Moskwa po raz pierwszy oddała salut zwycięzcom.
- 06
- Niemcy wkraczają do WłochOd końca lipca 1943 przez Alpy wchodziły do Włoch kolejne dywizje Wehrmachtu. 6 sierpnia w Tarvisio obaj sojusznicy zapewniali się o wierności i obaj kłamali.
- Bitwa w zatoce VellaW nocy z 6 na 7 sierpnia 1943 sześć amerykańskich niszczycieli zatopiło torpedami trzy z czterech japońskich niszczycieli wiozących wojsko na Kolombangarę.
- 17
- Nalot na Schweinfurt i Ratyzbonę17 sierpnia 1943 376 amerykańskich B-17 zaatakowało za dnia fabryki łożysk w Schweinfurcie i zakłady Messerschmitta w Ratyzbonie. Nie wróciło 60 bombowców.
- Kluczowe wydarzenieOperacja HydraW nocy z 17 na 18 sierpnia 1943 blisko 600 bombowców RAF zaatakowało ośrodek rakietowy w Peenemünde. Zginęło ok. 700 osób, głównie robotników przymusowych.
- Porozumienie azorskie17 sierpnia 1943 Salazar w imię sojuszu z 1373 roku udostępnił Brytyjczykom porty i lotniska na Azorach. Neutralna Portugalia przechyliła się ku aliantom.
wrzesień
- 03
- Operacja Baytown3 września 1943 XIII Korpus brytyjskiej 8 Armii przeprawił się przez Cieśninę Mesyńską do Kalabrii. Alianci zachodni wrócili na kontynent prawie bez walki.
- Ewakuacja BerlinaPo Hamburgu Goebbels wezwał berlińczyków bez pracy w mieście do wyjazdu. Po nalotach z przełomu sierpnia i września ewakuację kobiet i dzieci przyspieszono.
- 04
- Bułgaria po śmierci cara Borysa IIIWe wrześniu 1943 Bułgaria pochowała cara Borysa III, a władzę za sześcioletniego Symeona II objęła rada regencyjna. Wojny z ZSRR wtedy jeszcze nie było.
- Lądowanie pod Lae i desant na Nadzab4 września 1943 australijska 9 Dywizja wylądowała na wschód od Lae, a 5 września amerykańscy spadochroniarze opanowali Nadzab. Lae padło 16 września.
- 10
- Niemcy zajmują Rzym10 września 1943, po dwóch dniach walk opuszczonych przez dowódców włoskich żołnierzy i cywilów, Rzym skapitulował przed Niemcami. Zaczęła się okupacja.
- Kapitulacja floty włoskiej9–11 września 1943 włoska flota wykonała warunki rozejmu i popłynęła na Maltę. Po drodze niemieckie bomby kierowane zatopiły pancernik Roma z adm. Bergaminim.
- 21
- Koniec walk o Nową GeorgięW nocy z 20 na 21 września 1943 Japończycy opuścili wyspę Arundel. Walki o grupę Nowej Georgii dobiegały końca, ale nie cała kampania na Salomonach.
- Kluczowe wydarzenieZbrodnia na Kefalinii21 IX 1943 na Kefalinii Niemcy zaczęli rozstrzeliwać poddających się żołnierzy włoskiej dywizji „Acqui”. Zginęły tysiące, wśród nich gen. Antonio Gandin.
- 27
- Niemcy zajmują KorfuPo dwóch tygodniach oporu włoski garnizon Korfu skapitulował. 27 września 1943 Niemcy rozstrzelali jego dowódcę płk. Lusignaniego i kilkudziesięciu oficerów.
- Egzekucja Mao ZeminaPóźnym wieczorem 27 września 1943 w Urumczi zabito z rozkazu Sheng Shicaia Mao Zemina, brata Mao Zedonga, oraz komunistów Chen Tanqiu i Lin Jilu.
październik
- 14
- Kluczowe wydarzenieCzarny czwartek nad Schweinfurtem14 października 1943 291 amerykańskich B-17 ponownie poleciało na fabryki łożysk w Schweinfurcie. Nie wróciło 60 bombowców, a około 600 lotników zaginęło.
- Kluczowe wydarzeniePowstanie w Sobiborze14 października 1943 więźniowie obozu zagłady w Sobiborze zabili kilkunastu esesmanów i strażników. Około 300 zbiegło do lasu, wojnę przeżyło kilkudziesięciu.
listopad
- 16
- Nalot na Vemork16 listopada 1943 amerykańskie bombowce zaatakowały elektrownię i fabrykę ciężkiej wody w Vemork oraz zakłady w Rjukanie. Zginęło ponad 20 Norwegów.
- Zatopienie USS CorvinaW nocy z 16 na 17 listopada 1943 japoński okręt podwodny I-176 zatopił na południe od Truku wynurzony amerykański okręt USS Corvina. Zginęło 82 marynarzy.