Zagłada
Getto
Wydzielona część miasta, w której Niemcy i ich sojusznicy zamykali Żydów podczas II wojny światowej, odcinając ich od reszty ludności. Getta były etapem na drodze do Zagłady.
Pierwsze getto okupant utworzył w październiku 1939 roku w Piotrkowie Trybunalskim. Łącznie powstało ich ponad tysiąc, prawie wszystkie w okupowanej Polsce, krajach bałtyckich i na zajętych ziemiach ZSRR; największe, w Warszawie i Łodzi, więziły setki tysięcy ludzi. Jedne otaczał mur lub płot, inne były otwarte, ale wyjście bez zezwolenia groziło karą, a od 1941 roku w Generalnym Gubernatorstwie śmiercią. Wewnętrzną administrację prowadziły narzucone przez Niemców Judenraty. Ciasnota, głód i epidemie powodowały ogromną śmiertelność.
Od 1941 roku getta stały się częścią „ostatecznego rozwiązania”: ich mieszkańców rozstrzeliwano lub wywożono do obozów zagłady. Większość zlikwidowano w latach 1942–1943, ostatnie duże getto, łódzkie, latem 1944 roku. W kilku doszło do zbrojnego oporu, z którego najbardziej znane jest powstanie w getcie warszawskim w kwietniu 1943 roku.
Źródła
W kronice
(117)117 tekstów używa tego pojęcia.
1939
1940
1941
- 15 lutegoDeportacje Żydów z Wiednia
- 1 marcaHimmler nakazuje rozbudowę Auschwitz
- 14 kwietniaPogrom w Antwerpii
- 22 czerwcaPowstanie czerwcowe na Litwie
- 24 czerwcaNiemcy zajmują Wilno
- 28 czerwcaKocioł pod Białymstokiem i Mińskiem
- 1 lipcaNiemcy zajmują Rygę
- 2 lipcaPoczątek zbrodni w Ponarach
- 2 lipcaWęgrzy w Stanisławowie
- 10 lipcaZbrodnia w Jedwabnem
- 20 lipcaHimmler w Lublinie
- 31 lipcaRozkaz Göringa dla Heydricha
- 1 sierpniaDystrykt Galicja
- 31 sierpniaWielka prowokacja w Wilnie
- 1 wrześniaGwiazda Dawida w Rzeszy
- 6 wrześniaGetto wileńskie
- 15 wrześniaEstoński samorząd Hjalmara Mäe
- 28 wrześniaBabi Jar
- 1 październikaObóz na Majdanku
- 1 październikaAkcje jomkipurowe w getcie wileńskim
- 10 październikaSpis ludności w Luksemburgu
- 12 październikaKrwawa niedziela w Stanisławowie
- 22 październikaMasakra w Odessie
- 24 październikaAkcja żółtych zaświadczeń
- 28 październikaPierwsza akcja w Bolechowie
- 3 listopadaAkcje w getcie wileńskim w listopadzie
- 1 grudniaGetto w Stanisławowie
- 1 grudniaRaport Jägera
- 3 grudniaAkcje w getcie wileńskim w grudniu
- 24 grudniaAkcja futrzana
1942
- 15 styczniaDeportacje z Łodzi do Chełmna
- 20 styczniaKonferencja w Wannsee
- 21 styczniaPowstanie FPO w getcie wileńskim
- 17 marcaPoczątek zagłady w Bełżcu
- 26 marcaGwiazda na drzwiach żydowskich mieszkań
- 13 kwietniaEgzekucja Antona Schmida
- 3 majaPoczątek zagłady w Sobiborze
- 27 majaZamach na Heydricha
- 1 czerwcaRaport Bundu
- 4 czerwcaŚmierć Heydricha
- 10 czerwcaZagłada Lidic
- 11 lipcaŁapanka na placu Wolności w Salonikach
- 22 lipcaWielka Akcja w getcie warszawskim
- 22 lipcaObóz zagłady w Treblince
- 5 sierpniaDeportacja Domu Sierot Janusza Korczaka
- 22 sierpniaMasakra Żydów w Stanisławowie
- 31 sierpniaStrajk generalny w Luksemburgu
- 12 wrześniaDeportacja Żydów ze Stanisławowa do Bełżca
- 30 wrześniaPrzemówienie Hitlera w Sportpalast
- 29 październikaProtest w Albert Hall
- 4 grudniaPowstanie Rady Pomocy Żydom „Żegota”
- 17 grudniaDeklaracja Narodów Zjednoczonych w sprawie zagłady Żydów
- 31 grudniaBilans roku 1942
1943
- 5 styczniaDeklaracja przeciw grabieży mienia
- 18 styczniaPierwszy zbrojny opór w getcie warszawskim
- 18 lutegoPrzemówienie Goebbelsa o wojnie totalnej
- 13 marcaLikwidacja getta krakowskiego
- 26 marcaAkcja pod Arsenałem
- 19 kwietniaKonferencja bermudzka
- 19 kwietniaWybuch powstania w getcie warszawskim
- 22 kwietniaPodpalenie getta warszawskiego
- 16 majaUpadek powstania w getcie warszawskim
- 11 lipcaKrwawa niedziela na Wołyniu
- 28 lipcaJan Karski u Roosevelta
- 2 sierpniaCygański obóz rodzinny w Auschwitz
- 16 sierpniaPowstanie w getcie białostockim
- 29 sierpniaStan wyjątkowy w Danii
- 30 wrześniaRatowanie duńskich Żydów
- 14 październikaPowstanie w Sobiborze
- 3 listopadaAkcja „Dożynki”
- 15 listopadaRozkaz Himmlera w sprawie Romów
- 19 listopadaPowstanie w obozie janowskim
- 26 listopadaWyzwolenie Homla
1944
- 4 styczniaArmia Czerwona przekracza przedwojenną granicę Polski
- 1 lutegoZamach na Franza Kutscherę
- 19 marcaNiemcy zajmują Węgry
- 20 marcaArmia Czerwona u granic Rumunii
- 24 marcaZbrodnia w Grotach Ardeatyńskich
- 3 kwietniaNaloty na Budapeszt i Bukareszt
- 10 kwietniaArmia Czerwona w Odessie
- 22 czerwcaOperacja „Bagration”
- 3 lipcaWyzwolenie Mińska
- 7 lipcaOperacja „Ostra Brama”
- 13 lipcaZdobycie Wilna
- 23 lipcaPowstanie lwowskie
- 24 lipcaWyzwolenie Majdanka
- 28 lipcaZdobycie Brześcia
- 1 sierpniaWybuch Powstania Warszawskiego
- 1 sierpniaZdobycie Kowna
- 1 sierpniaPowstanie Warszawskie
- 5 sierpniaRzeź Woli
- 6 sierpniaCzarna niedziela w Krakowie
- 10 wrześniaWyzwolenie Luksemburga
- 14 wrześniaOfensywa bałtycka 1944
- 22 wrześniaZdobycie Tallinna
- 7 październikaBunt Sonderkommando w Auschwitz
- 15 październikaZamach strzałokrzyżowców na Węgrzech
- 23 październikaWyzwolenie Nowego Sadu
- 26 listopadaKoniec komór gazowych w Birkenau
- 29 grudniaPoczątek oblężenia Budapesztu
- 29 grudniaOblężenie Budapesztu