TheSecondWar.pl

ZSRR

Tag

(192)

1922

październik

25
- Koniec wojny domowej w Rosji25 października 1922 Japończycy opuścili Władywostok, a weszła tam armia Republiki Dalekiego Wschodu. Upadł ostatni bastion białych, wojna domowa się skończyła.

1923

styczeń

26
- Pierwszy front jedności w Chinach26 stycznia 1923 Sun Jat-sen i radziecki wysłannik Adolf Ioffe ogłosili w Szanghaju wspólną deklarację. Otworzyła drogę do sojuszu Kuomintangu z komunistami.

1924

styczeń

21
- Śmierć Lenina21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą zmarł Lenin. Jego ciało złożono w mauzoleum, a w partii zaczęła się walka o władzę, którą wygrał Stalin.

luty

01
- Wielka Brytania uznaje ZSRR1 lutego 1924 pierwszy rząd Partii Pracy uznał de iure Związek Radziecki. Wielka Brytania jako pierwsze z mocarstw zwycięskich przerwała izolację Moskwy.

1925

styczeń

20
- Radziecko-japońska konwencja podstawowa20 stycznia 1925 w Pekinie Japonia i ZSRR nawiązały stosunki. Japonia oddała północny Sachalin za koncesje naftowe, Moskwa uznała traktat z Portsmouth.

1926

kwiecień

24
- Traktat berliński Niemiec i ZSRR24 kwietnia 1926 Niemcy i ZSRR zawarły układ o przyjaźni i neutralności. Po Locarno Berlin zapewnił Moskwę, że nie zrywa z polityką Rapallo.

1927

czerwiec

07
- Zabójstwo Piotra Wojkowa7 czerwca 1927 na dworcu w Warszawie biały emigrant Borys Kowerda zastrzelił posła ZSRR Piotra Wojkowa, współodpowiedzialnego za zabicie rodziny carskiej.

listopad

12
- Trocki wykluczony z partiiW listopadzie 1927, po pochodach opozycji w 10. rocznicę rewolucji, Trockiego i Zinowjewa wykluczono z partii. Stalin wygrał walkę o schedę po Leninie.

1928

październik

01
- Pierwsza pięciolatka1 października 1928 ruszyła pierwsza pięciolatka. Stalin budował przemysł ciężki i zbrojeniowy kosztem wsi, a kolektywizacja doprowadziła do głodu.

1929

luty

09
- Protokół Litwinowa9 lutego 1929 w Moskwie ZSRR, Polska, Rumunia, Łotwa i Estonia podpisały protokół Litwinowa, wprowadzając między sobą pakt Brianda-Kellogga przed czasem.

kwiecień

03
- Persja przystępuje do protokołu Litwinowa3 kwietnia 1929 Persja przystąpiła do protokołu Litwinowa i wyrzekła się wojny z ZSRR, który w 1941 roku razem z Brytyjczykami wkroczył na jej terytorium.

lipiec

24
- Pakt Brianda-Kellogga wchodzi w życie24 lipca 1929 Herbert Hoover ogłosił w Białym Domu wejście w życie paktu Brianda-Kellogga. Wiązał wtedy 46 państw, a w Mandżurii trwał już spór o kolej.

1932

maj

04
- Radziecko-estoński pakt o nieagresji4 maja 1932 w Moskwie ZSRR i Estonia podpisały układ o nieagresji i pokojowym załatwianiu sporów. Pakt o bazach z 1939 roku nazwał go podstawą stosunków.

lipiec

25
- Polsko-radziecki pakt o nieagresji25 lipca 1932 w Moskwie Polska i ZSRR podpisały pakt o nieagresji na trzy lata. ZSRR zerwał go 17 września 1939, gdy Armia Czerwona wkroczyła do Polski.

1933

wrzesień

02
- Włosko-radziecki pakt o przyjaźni2 września 1933 faszystowskie Włochy i ZSRR zawarły w Rzymie pakt o przyjaźni, nieagresji i neutralności. Oba państwa obawiały się Niemiec Hitlera.

listopad

16
- USA uznają ZSRR16 listopada 1933 Roosevelt i Litwinow wymienili w Waszyngtonie noty o nawiązaniu stosunków. Stany Zjednoczone jako ostatnie mocarstwo uznały ZSRR.

1934

maj

05
- Przedłużenie polsko-radzieckiego paktu o nieagresji5 maja 1934 w Moskwie Polska i ZSRR przedłużyły pakt o nieagresji do końca 1945 roku. Moskwa potwierdziła też, że nie kwestionuje polskiego Wilna.

wrzesień

18
- ZSRR wstępuje do Ligi Narodów18 września 1934 Zgromadzenie Ligi Narodów przyjęło ZSRR i dało mu stałe miejsce w Radzie. Moskwa stawiała na bezpieczeństwo zbiorowe przeciw Hitlerowi.

grudzień

01
- Zabójstwo Kirowa1 grudnia 1934 w Smolnym Leonid Nikołajew zastrzelił Siergieja Kirowa, szefa partii w Leningradzie. Stalin wykorzystał zbrodnię, by rozpętać falę represji.

1936

sierpień

19
- Pierwszy proces moskiewski19–24 sierpnia 1936 w Moskwie sądzono Zinowjewa, Kamieniewa i 14 innych oskarżonych o spisek z Trockim i zabójstwo Kirowa. Wszystkich rozstrzelano.

październik

01
- Kluczowe wydarzenieWielka czystka1 października 1936 Nikołaj Jeżow objął NKWD. W latach 1937–1938 jego ludzie aresztowali 1,5 mln osób i rozstrzelali ok. 680 tys., w tym wielu dowódców armii.

listopad

25
- Pakt antykominternowski25 listopada 1936 Niemcy i Japonia zawarły w Berlinie układ przeciw Kominternowi. Tajny protokół, wymierzony w ZSRR, nie zobowiązywał ich do wspólnej wojny.

1938

lipiec

29
- Początek walk nad jeziorem Chasan29 lipca 1938 Japończycy zaatakowali radziecki posterunek na wzgórzu Biezymiannaja nad jeziorem Chasan. Spór o dwa wzgórza zamienił się w dwutygodniową bitwę.

sierpień

11
- Koniec walk nad jeziorem Chasan11 sierpnia 1938 nad jeziorem Chasan zaczął obowiązywać rozejm. ZSRR odzyskał sporne wzgórza ogromnym kosztem, a Japonia uznała, że nie warto o nie walczyć.

1939

kwiecień

17
- Radziecka propozycja sojuszu z Wielką Brytanią i Francją17 kwietnia 1939 Litwinow zaproponował Londynowi i Paryżowi trójstronny sojusz przeciw agresji. Rokowania ciągnęły się do sierpnia i skończyły fiaskiem.

maj

11
- Początek bitwy nad Chałchin-Goł11 maja 1939 pod Nomonhan, na spornej granicy Mongolii i Mandżukuo, starli się mongolscy i mandżurscy jeźdźcy. Tak zaczęła się bitwa ZSRR z Japonią.

czerwiec

07
- Pakty o nieagresji Niemiec z Estonią i Łotwą7 czerwca 1939 w Berlinie Estonia i Łotwa podpisały z Rzeszą pakty o nieagresji na dziesięć lat. W sierpniu Hitler oddał je w tajnym protokole Stalinowi.

sierpień

23
- Kluczowe wydarzeniePakt Ribbentrop-MołotowW nocy z 23 na 24 sierpnia 1939 Ribbentrop i Mołotow podpisali w Moskwie pakt o nieagresji. Tajny protokół dzielił Polskę i Europę Wschodnią na strefy wpływów.

wrzesień

październik

listopad

grudzień

1940

styczeń

luty

marzec

kwiecień

maj

25
- ZSRR oskarża Litwę25 maja 1940 Mołotow oskarżył Litwę o porywanie żołnierzy z radzieckich baz. Spreparowany spór był wstępem do ultimatum i zajęcia kraju w połowie czerwca.

czerwiec

lipiec

sierpień

03
- Kluczowe wydarzenieZSRR anektuje państwa bałtyckie1–7 sierpnia 1940 Rada Najwyższa ZSRR wcieliła Litwę, Łotwę i Estonię jako republiki związkowe i utworzyła Mołdawską SRR z ziem zabranych Rumunii.

listopad

grudzień

18
- Kluczowe wydarzenieDyrektywa nr 21: plan „Barbarossa”18 grudnia 1940 Hitler podpisał dyrektywę nr 21 „Barbarossa”. Wehrmacht miał być gotów rozbić ZSRR w szybkiej kampanii, przygotowania ukończyć do 15 V 1941.

1941

styczeń

10
- Niemiecko-radziecki układ graniczny i handlowy10 stycznia 1941 Niemcy i ZSRR podpisały w Moskwie układ graniczny, nową umowę handlową i tajny protokół: Rzesza sprzedała Moskwie pas Litwy za 7,5 mln dolarów.

marzec

01
- Bułgaria przystępuje do paktu trzech1 marca 1941 premier Bogdan Fiłow podpisał w Wiedniu przystąpienie Bułgarii do paktu trzech. Nazajutrz niemiecka 12 Armia przeszła Dunaj.

kwiecień

13
- Kluczowe wydarzenieRadziecko-japoński pakt o neutralności13 kwietnia 1941 Mołotow i Matsuoka podpisali na Kremlu pięcioletni pakt o neutralności. ZSRR zabezpieczył wschód, Japonia tyły przed marszem na południe.

maj

czerwiec

lipiec

sierpień

wrzesień

październik

listopad

grudzień

1942

styczeń

01
- Kluczowe wydarzenieDeklaracja Narodów Zjednoczonych1 stycznia 1942 USA, Wielka Brytania, ZSRR i Chiny podpisały w Waszyngtonie Deklarację Narodów Zjednoczonych. Dzień później dołączyły 22 państwa, w tym Polska.

kwiecień

05
- Dyrektywa nr 415 kwietnia 1942 Hitler podpisał dyrektywę nr 41. Latem Wehrmacht miał rozbić Armię Czerwoną przed Donem i zdobyć ropę Kaukazu.

maj

czerwiec

27
- Konwój PQ 17 wypływa z Islandii27 czerwca 1942 z Islandii wyszedł do ZSRR konwój PQ 17 – 35 statków ze sprzętem dla Armii Czerwonej, osłanianych przez okręty brytyjskie i amerykańskie.

sierpień

grudzień

31
- Bilans roku 1942Rok 1942 zaczął się od klęsk aliantów, a skończył Midway, El Alamein, Torch, okrążeniem pod Stalingradem i decyzją Japonii o opuszczeniu Guadalcanalu.

1943

styczeń

marzec

16
- Odkrycie grobów katyńskichW marcu 1943 niemiecka policja polowa badała masowe groby polskich oficerów w lesie katyńskim. Świat dowiedział się o nich dopiero w kwietniu.
- Stalin żąda drugiego frontuW marcu 1943 Kongres przedłużył Lend-Lease, a 15–16 marca Stalin ostrzegł Churchilla i Roosevelta przed dalszym odwlekaniem inwazji we Francji.

kwiecień

lipiec

04
- Kluczowe wydarzenieŚmierć generała Sikorskiego4 lipca 1943 Liberator z gen. Władysławem Sikorskim runął do morza tuż po starcie z Gibraltaru. Zginęło 16 osób, przeżył tylko pilot Eduard Prchal.

sierpień

05
- Wyzwolenie Orła i Biełgorodu5 sierpnia 1943 Armia Czerwona odbiła Orzeł i Biełgorod, zajęte przez Niemców jesienią 1941. O północy Moskwa po raz pierwszy oddała salut zwycięzcom.

wrzesień

październik

18
- Kluczowe wydarzenieKonferencja moskiewska ministrów spraw zagranicznych18 października 1943 Hull i Eden przylecieli do Moskwy. Obrady z Mołotowem dały zapowiedź ONZ, Europejską Komisję Doradczą i deklarację o karaniu zbrodniarzy.

listopad

15
- Rozkaz Himmlera w sprawie Romów15 listopada 1943 okólnik dla okupowanego ZSRR nakazał zrównać „wędrownych” Romów z Żydami i kierować ich do obozów. Dekret oświęcimski był już w grudniu 1942.

grudzień

16
- Front wschodni w połowie grudnia 1943W połowie grudnia 1943 Armia Czerwona likwidowała występ pod Horodkiem, broniła przyczółka kijowskiego przed Mansteinem i szykowała zimową ofensywę na Ukrainie.

1944

styczeń

luty

marzec

czerwiec

lipiec

sierpień

wrzesień

październik

grudzień

31
- Węgry wypowiadają wojnę NiemcomRząd tymczasowy gen. Béli Miklósa, utworzony w Debreczynie pod okiem ZSRR, wypowiedział wojnę III Rzeszy. Uchwałę podjął 28 grudnia 1944.

1945

styczeń

luty

04
- Kluczowe wydarzenieKonferencja jałtańska4–11 lutego 1945 w Jałcie Roosevelt, Churchill i Stalin uzgodnili okupację Niemiec, granice i rząd Polski, zasady ONZ oraz wejście ZSRR do wojny z Japonią.

marzec

03
- Finlandia wypowiada wojnę Niemcom3 marca 1945 rząd Paasikiviego zapisał, że Finlandia jest w stanie wojny z Niemcami od 15 września 1944. Formalnego wypowiedzenia wojny jednak nie było.

kwiecień

29
- Kapitulacja w Casercie29 kwietnia 1945 w Casercie wysłannicy Vietinghoffa i Wolffa podpisali kapitulację wojsk niemieckich we Włoszech. Broń zamilkła 2 maja o 14.00.

maj

czerwiec

lipiec

sierpień