TheSecondWar.pl
en

Do nauki i powtórki

Najważniejsze daty II wojny światowej

270 kluczowych wydarzeń z lat 1895–1945, od genezy wojny po jej koniec, każde z datą i jednym zdaniem.

Lista obejmuje wydarzenia wyróżnione w kronice jako przełomowe. Tytuł prowadzi do pełnego artykułu. Wydrukuj ją albo zapisz jako PDF, by mieć ściągę przed sprawdzianem lub maturą.

Chcesz czytać po kolei? Zobacz serie →

1895

  1. 8 października 1895Zabójstwo królowej Min8 października 1895 o świcie japońscy zamachowcy wtargnęli do pałacu w Seulu i zamordowali królową Min, żonę Gojonga i główną przeciwniczkę Japonii w Korei.

1917

  1. 7 listopada 1917Rewolucja październikowa7 listopada 1917 bolszewicy Lenina niemal bez walki przejęli Piotrogród i obalili Rząd Tymczasowy. Zaczęła się droga do wojny domowej i Związku Radzieckiego.

1918

  1. 11 listopada 1918Rozejm w Compiègne11 listopada 1918 rano w wagonie Focha w lesie Compiègne Niemcy podpisali rozejm z Ententą. O 11.00 na froncie zachodnim ucichły działa.

1919

  1. 14 lutego 1919Początek wojny polsko-bolszewickiej14 lutego 1919 pod Mostami nad Niemnem i pod Berezą Kartuską oddziały polskie starły się z Armią Czerwoną. Zaczęła się wojna, która trwała do jesieni 1920.
  2. 28 czerwca 1919Traktat wersalski28 czerwca 1919 w Sali Lustrzanej Wersalu Niemcy podpisały pokój. Straciły ziemie i kolonie, zostały rozbrojone, a art. 231 obarczył je winą za wojnę.
  3. 12 września 1919Hitler na zebraniu Niemieckiej Partii Robotników12 września 1919 gefrajter Adolf Hitler, wysłany przez propagandystów Reichswehry, przyszedł na zebranie małej monachijskiej DAP. Wkrótce do niej wstąpił.

1922

  1. 29 października 1922Mussolini premierem Włoch29 października 1922, po marszu faszystów na Rzym i odmowie króla, by ogłosić stan oblężenia, Wiktor Emanuel III wezwał Mussoliniego do utworzenia rządu.

1923

  1. 8 listopada 1923Pucz monachijski8 listopada 1923 Hitler ogłosił w piwiarni Bürgerbräukeller „rewolucję narodową”. Następnego dnia policja bawarska rozbiła pochód puczystów pod Feldherrnhalle.

1925

  1. 1 grudnia 1925Traktaty lokarneńskie1 grudnia 1925 w Londynie podpisano układy z Locarno. Niemcy uznały granice z Francją i Belgią, ale granic z Polską i Czechosłowacją nie zagwarantowały.

1929

  1. 29 października 1929Krach na Wall Street29 października 1929, w czarny wtorek, giełda w Nowym Jorku przeżyła najgorszy dzień krachu. Zaczął się wielki kryzys, który pomógł Hitlerowi dojść do władzy.

1930

  1. 14 września 1930Wybory do Reichstagu w 1930 roku14 września 1930 NSDAP zdobyła 18,3 procent głosów i 107 mandatów. Partia Hitlera z marginesu stała się drugą siłą w Reichstagu, a republika straciła większość.

1931

  1. 18 września 1931Incydent mukdeński18 września 1931 oficerowie Armii Kwantuńskiej wysadzili tor kolejowy pod Mukdenem, oskarżyli o to Chińczyków i jeszcze tej nocy zaatakowali chińskie koszary.

1933

  1. 30 stycznia 1933Hitler kanclerzem Niemiec30 stycznia 1933 Hindenburg mianował Hitlera kanclerzem Rzeszy. Konserwatyści Papena wierzyli, że go „obramują”. W kilka miesięcy zbudował dyktaturę.
  2. 23 marca 1933Ustawa o pełnomocnictwach23 marca 1933 Reichstag 444 głosami przeciw 94 dał rządowi Hitlera prawo uchwalania ustaw bez parlamentu i wbrew konstytucji. Przeciw była tylko SPD.

1934

  1. 30 czerwca 1934Noc długich noży30 czerwca 1934 Hitler kazał wymordować przywódców SA z Röhmem na czele oraz dawnych przeciwników, w tym Schleichera. Zginęło co najmniej 85–90 osób.

1935

  1. 15 września 1935Ustawy norymberskie15 września 1935 Reichstag zebrany na zjeździe NSDAP w Norymberdze uchwalił ustawy, które odebrały Żydom prawa obywatelskie i zakazały im małżeństw z Niemcami.
  2. 3 października 1935Włochy atakują Etiopię3 października 1935 wojska Mussoliniego bez wypowiedzenia wojny przekroczyły granicę Etiopii. Liga Narodów nałożyła sankcje, ale nie objęła nimi ropy naftowej.

1936

  1. 7 marca 1936Remilitaryzacja Nadrenii7 marca 1936 Wehrmacht wkroczył do zdemilitaryzowanej Nadrenii, łamiąc traktaty wersalski i lokarneński. Francja i Wielka Brytania nie odpowiedziały siłą.
  2. 18 lipca 1936Wybuch wojny domowej w Hiszpanii17 i 18 lipca 1936 generałowie zbuntowali się przeciw republice. Pucz udał się w Maroku i części kraju, ale upadł w Madrycie i Barcelonie. Hiszpania pękła.
  3. 1 października 1936Wielka czystka1 października 1936 Nikołaj Jeżow objął NKWD. W latach 1937–1938 jego ludzie aresztowali 1,5 mln osób i rozstrzelali ok. 680 tys., w tym wielu dowódców armii.

1937

  1. 7 lipca 1937Incydent na moście Marco PoloW nocy z 7 na 8 lipca 1937 strzały przy moście Marco Polo pod Pekinem wywołały starcie Chińczyków z Japończykami, z którego wyrosła ośmioletnia wojna.
  2. 13 grudnia 1937Masakra nankińska13 grudnia 1937 Japończycy zajęli Nankin, stolicę Chin. Przez kolejne tygodnie mordowali jeńców i cywilów, gwałcili kobiety, rabowali i palili miasto.

1938

  1. 13 marca 1938Anschluss Austrii13 marca 1938 rząd Seyss-Inquarta i Hitler w Linzu ogłosili przyłączenie Austrii do Rzeszy. Dzień wcześniej Wehrmacht przekroczył granicę bez jednego wystrzału.
  2. 30 września 1938Układ monachijskiW nocy z 29 na 30 września 1938 Hitler, Chamberlain, Daladier i Mussolini podpisali w Monachium układ oddający Niemcom Kraj Sudetów. Czechosłowacji nie pytano.
  3. 9 listopada 1938Noc kryształowaW nocy 9/10 listopada 1938 naziści spalili synagogi w całej Rzeszy, zniszczyli tysiące sklepów, zabili setki Żydów i wywieźli do obozów 30 tysięcy mężczyzn.

1939

  1. 15 marca 1939Niemcy zajmują Czechy15 marca 1939 Wehrmacht wkroczył do Czech i na Morawy, a wieczorem Hitler nocował na Hradczanach. Złamanie układu monachijskiego zakończyło politykę ustępstw.
  2. 31 marca 1939Brytyjska gwarancja dla Polski31 marca 1939 Chamberlain ogłosił w Izbie Gmin, że Wielka Brytania i Francja pomogą Polsce, jeśli jej niepodległość będzie zagrożona. Appeasement się skończył.
  3. 3 kwietnia 1939Plan Fall Weiss3 kwietnia 1939 szef OKW Wilhelm Keitel rozesłał dyrektywę „Fall Weiss”. Wehrmacht miał być gotów do napaści na Polskę w każdej chwili od 1 września.
  4. 23 sierpnia 1939Pakt Ribbentrop-MołotowW nocy z 23 na 24 sierpnia 1939 Ribbentrop i Mołotow podpisali w Moskwie pakt o nieagresji. Tajny protokół dzielił Polskę i Europę Wschodnią na strefy wpływów.
  5. 25 sierpnia 1939Polsko-brytyjski układ sojuszniczy25 sierpnia 1939 Raczyński i Halifax podpisali w Londynie układ o wzajemnej pomocy. Tajny protokół stanowił, że „mocarstwem europejskim” są Niemcy.
  6. 31 sierpnia 1939Prowokacja gliwickaWieczorem 31 sierpnia 1939 esesmani udający polskich powstańców napadli na radiostację w Gliwicach i zostawili przy niej zwłoki zamordowanego Ślązaka.
  7. 1 września 1939Niemcy napadają na Polskę1 września 1939 o świcie Wehrmacht bez wypowiedzenia wojny zaatakował Polskę z północy, zachodu i południa. Razem z Niemcami uderzyła armia Słowacji.
  8. 3 września 1939Wielka Brytania i Francja wypowiadają wojnę Niemcom3 września 1939 Wielka Brytania o 11.00, a Francja o 17.00 znalazły się w stanie wojny z Niemcami. Warszawa wiwatowała, ale realna pomoc nie nadeszła.
  9. 17 września 1939Agresja ZSRR na Polskę17 września 1939 o świcie Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła do Polski, wykonując tajny protokół paktu z Niemcami. Polska miała dwóch najeźdźców.
  10. 27 września 1939Powstanie Służby Zwycięstwu PolskiW nocy z 26 na 27 września 1939 w oblężonej Warszawie gen. Tokarzewski-Karaszewicz założył Służbę Zwycięstwu Polski, zalążek przyszłej Armii Krajowej.
  11. 26 października 1939Wcielenie ziem polskich do Rzeszy i Generalne Gubernatorstwo26 października 1939 weszły w życie dekrety Hitlera. Zachodnią Polskę wcielono do Rzeszy, a z centralnej utworzono Generalne Gubernatorstwo Hansa Franka.
  12. 30 listopada 1939ZSRR napada na Finlandię30 listopada 1939 Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny zaatakowała Finlandię, a radzieckie samoloty zbombardowały Helsinki. Zaczęła się wojna zimowa.
  13. 13 grudnia 1939Bitwa u ujścia La Platy13 grudnia 1939 trzy brytyjskie krążowniki zaatakowały u ujścia La Platy „pancernik kieszonkowy” Admiral Graf Spee i zmusiły go do zawinięcia do Montevideo.

1940

  1. 10 stycznia 1940Incydent w Mechelen10 stycznia 1940 niemiecki samolot łącznikowy lądował awaryjnie w Belgii pod Mechelen. Belgowie przejęli nadpalone dokumenty planu ataku na zachodzie.
  2. 15 lutego 1940Przełamanie Linii Mannerheima11 lutego 1940 Armia Czerwona przełamała Linię Mannerheima pod Lähde. 15 lutego Mannerheim nakazał odwrót na linię pośrednią, a Rosjanie weszli do Summy.
  3. 17 lutego 1940Manstein przedstawia plan Hitlerowi17 lutego 1940 odsunięty od planowania Manstein przedstawił Hitlerowi pomysł uderzenia przez Ardeny. 24 lutego OKH przeniosło główne uderzenie na Grupę Armii A.
  4. 12 marca 1940Pokój moskiewski12 marca 1940 Finlandia podpisała w Moskwie pokój kończący wojnę zimową. Oddała Przesmyk Karelski z Wyborgiem, ale zachowała niepodległość.
  5. 3 kwietnia 1940Zbrodnia katyńska3 kwietnia 1940 z Kozielska odszedł pierwszy transport jeńców na śmierć. Do połowy maja NKWD zabiło blisko 22 tys. polskich oficerów, policjantów i więźniów.
  6. 9 kwietnia 1940Niemcy napadają na Norwegię9 kwietnia 1940 Niemcy wysadzili desanty w norweskich portach i zajęli Oslo z powietrza. Król, rząd i złoto zdążyli opuścić stolicę, a Norwegia podjęła walkę.
  7. 8 maja 1940Debata norweska7–8 maja 1940 Izba Gmin rozliczała rząd z klęski w Norwegii. Chamberlain wygrał głosowanie 281 do 200, ale bunt konserwatystów przesądził o jego upadku.
  8. 10 maja 1940Niemcy atakują na Zachodzie10 maja 1940 Wehrmacht uderzył na Holandię, Belgię i Luksemburg. Sprzymierzeni ruszyli w głąb Belgii, a czołgi Kleista weszły w Ardeny, ku Mozie i Francji.
  9. 10 maja 1940Churchill premierem10 maja 1940, w dniu niemieckiej ofensywy na zachodzie, Chamberlain podał się do dymisji, a król powierzył Churchillowi utworzenie rządu koalicyjnego.
  10. 13 maja 1940Przełamanie pod Sedanem13 maja 1940 po ośmiogodzinnym nalocie piechota Guderiana sforsowała Mozę pod Sedanem, a Rommel pod Dinant. 15 maja Niemcy wyszli w otwarte pole.
  11. 14 maja 1940Bombardowanie Rotterdamu14 maja 1940 Luftwaffe zbombardowała Rotterdam w trakcie rokowań o kapitulację miasta. Wieczorem Holandia złożyła broń, z wyjątkiem walczącej dalej Zelandii.
  12. 26 maja 1940Operacja Dynamo26 maja 1940 Admiralicja ruszyła z ewakuacją wojsk okrążonych pod Dunkierką. Do 4 czerwca okręty i małe statki przewiozły do Anglii ponad 338 tysięcy żołnierzy.
  13. 10 czerwca 1940Włochy wypowiadają wojnę Francji i Wielkiej Brytanii10 czerwca 1940 Mussolini wypowiedział wojnę Francji i Wielkiej Brytanii, gdy armia francuska już się waliła. Roosevelt nazwał to ciosem sztyletu w plecy.
  14. 14 czerwca 1940Niemcy zajmują Paryż14 czerwca 1940 wojska niemieckie bez walki weszły do Paryża, ogłoszonego miastem otwartym. Nad wieżą Eiffla zawisła flaga ze swastyką.
  15. 15 czerwca 1940Radziecka okupacja Litwy15 czerwca 1940 Litwa przyjęła radzieckie ultimatum, prezydent Smetona uciekł do Niemiec, a Armia Czerwona zajęła kraj bez jednego strzału litewskiej armii.
  16. 16 czerwca 1940Pétain premierem Francji16 czerwca 1940 w Bordeaux Reynaud podał się do dymisji, a prezydent Lebrun powierzył rząd marszałkowi Pétainowi. Tej nocy Francja poprosiła o rozejm.
  17. 18 czerwca 1940Apel generała de Gaulle’a18 czerwca 1940 gen. de Gaulle wezwał w radiu BBC Francuzów do dalszej walki. 28 czerwca Londyn uznał go za przywódcę Wolnych Francuzów.
  18. 22 czerwca 1940Rozejm w Compiègne22 czerwca 1940 w wagonie Focha w lesie Compiègne gen. Huntziger i gen. Keitel podpisali rozejm. Niemcy zajęli trzy piąte Francji, broń zamilkła 25 czerwca.
  19. 1 lipca 1940Rząd francuski w Vichy1 lipca 1940 rząd Pétaina osiadł w Vichy. 10 lipca parlament 569 głosami przeciw 80 oddał marszałkowi pełnię władzy, co zakończyło III Republikę.
  20. 3 lipca 1940Atak na flotę francuską w Mers-el-Kébir3 lipca 1940 Royal Navy ostrzelała francuską eskadrę w Mers-el-Kébir pod Oranem. Zginęło blisko 1300 marynarzy, a Vichy zerwało stosunki z Londynem.
  21. 10 lipca 1940Początek bitwy o Anglię10 lipca 1940 nad konwojem w cieśninie Dover starło się około stu samolotów. Brytyjczycy uznali ten dzień za początek bitwy o Anglię.
  22. 16 lipca 1940Dyrektywa nr 16: operacja „Lew Morski”16 lipca 1940 Hitler wydał dyrektywę nr 16 o przygotowaniu desantu w Anglii, operacji „Lew Morski”. Warunkiem było pokonanie RAF i zaminowanie kanału.
  23. 3 sierpnia 1940ZSRR anektuje państwa bałtyckie1–7 sierpnia 1940 Rada Najwyższa ZSRR wcieliła Litwę, Łotwę i Estonię jako republiki związkowe i utworzyła Mołdawską SRR z ziem zabranych Rumunii.
  24. 13 sierpnia 1940Adlertag13 sierpnia 1940, w „Dniu Orła”, Luftwaffe uderzyła na lotniska RAF. Chaos w rozkazach i zły wywiad sprawiły, że Fighter Command prawie nie ucierpiało.
  25. 25 sierpnia 1940Pierwszy nalot RAF na BerlinPo bombach na londyńskie City w nocy z 24 na 25 sierpnia 1940 Churchill kazał uderzyć na Berlin. Nalot z 25 na 26 sierpnia wyrządził niewiele szkód.
  26. 30 sierpnia 1940Drugi arbitraż wiedeński30 sierpnia 1940 Ribbentrop i Ciano ogłosili w wiedeńskim Belwederze werdykt, który odebrał Rumunii północny Siedmiogród i przyznał go Węgrom.
  27. 7 września 1940Początek Blitzu7 września 1940 Luftwaffe zamiast na lotniska RAF uderzyła na londyńskie doki. Do rana zginęło ponad 400 osób. Tak zaczął się Blitz.
  28. 15 września 1940Dzień Bitwy o Anglię15 września 1940 RAF odparł dwa wielkie dzienne naloty Luftwaffe na Londyn. Ten dzień stał się symbolem brytyjskiego zwycięstwa w bitwie o Anglię.
  29. 27 września 1940Pakt trzech27 września 1940 w Berlinie Niemcy, Włochy i Japonia zawarły na dziesięć lat sojusz wymierzony w Stany Zjednoczone. Miał odstraszyć Amerykę od wojny.
  30. 2 października 1940Utworzenie getta warszawskiego2 października 1940 gubernator Ludwig Fischer nakazał utworzyć w Warszawie „dzielnicę żydowską”. Do połowy listopada przesiedlono około 250 tysięcy ludzi.
  31. 24 października 1940Spotkanie w Montoire24 października 1940 Pétain spotkał się z Hitlerem na stacji w Montoire. Uścisk dłoni i słowa o „drodze kolaboracji” otworzyły współpracę Vichy z III Rzeszą.
  32. 28 października 1940Włochy atakują Grecję28 października 1940 o trzeciej nad ranem Metaksas odrzucił włoskie ultimatum. O świcie wojska Mussoliniego ruszyły z Albanii na Grecję.
  33. 11 listopada 1940Atak na TarentW nocy z 11 na 12 listopada 1940 dwadzieścia jeden Swordfishy z lotniskowca „Illustrious” storpedowało w Tarencie trzy włoskie pancerniki.
  34. 12 listopada 1940Mołotow w Berlinie12–14 listopada 1940 Mołotow rozmawiał w Berlinie z Hitlerem i Ribbentropem o podziale świata. Upominał się o Finlandię, Bułgarię i cieśniny, bez skutku.
  35. 14 listopada 1940Nalot na CoventryW nocy z 14 na 15 listopada 1940 setki niemieckich bombowców zrównały z ziemią centrum Coventry i katedrę św. Michała. Zginęło około 568 osób.
  36. 9 grudnia 1940Operacja „Compass”9 grudnia 1940 wojska brytyjskie i indyjskie gen. O’Connora uderzyły na włoskie obozy pod Sidi Barrani. W trzy dni wzięły ponad 38 tysięcy jeńców.
  37. 18 grudnia 1940Dyrektywa nr 21: plan „Barbarossa”18 grudnia 1940 Hitler podpisał dyrektywę nr 21 „Barbarossa”. Wehrmacht miał być gotów rozbić ZSRR w szybkiej kampanii, przygotowania ukończyć do 15 V 1941.
  38. 29 grudnia 1940Drugi wielki pożar LondynuW nocy z 29 na 30 grudnia 1940 bomby zapalające Luftwaffe wznieciły w londyńskim City około 1500 pożarów. Zginęło około 160 osób, katedrę św. Pawła ocalono.

1941

  1. 21 stycznia 1941Zdobycie Tobruku21 stycznia 1941 6 Dywizja Australijska uderzyła na Tobruk. Nazajutrz twierdza skapitulowała, a do niewoli trafiło około 25 tysięcy Włochów.
  2. 7 lutego 1941Bitwa pod Beda Fomm5–7 lutego 1941 brytyjska 7 Dywizja Pancerna odcięła pod Beda Fomm uciekającą z Cyrenajki 10 Armię. 7 lutego jej resztki skapitulowały, Tellera zginął.
  3. 14 lutego 1941Rommel w TrypolisieHitler wysłał do Libii gen. Erwina Rommla. Ten 12 lutego 1941 przyleciał do Trypolisu, a 14 lutego zeszły tam na ląd pierwsze bojowe oddziały Afrika Korps.
  4. 11 marca 1941Roosevelt podpisuje ustawę Lend-Lease11 marca 1941 Roosevelt podpisał ustawę Lend-Lease. Jeszcze tego dnia uznał obronę Wielkiej Brytanii i Grecji za żywotną dla USA i zatwierdził pierwsze dostawy.
  5. 27 marca 1941Zamach stanu w Jugosławii27 marca 1941 oficerowie lotnictwa obalili w Belgradzie regencję księcia Pawła i rząd, który podpisał pakt trzech. Hitler postanowił zniszczyć Jugosławię.
  6. 28 marca 1941Bitwa u przylądka Matapan28 marca 1941 flota Cunninghama, uprzedzona przez Bletchley Park, uszkodziła „Vittorio Veneto”, a nocą zatopiła trzy włoskie krążowniki i dwa niszczyciele.
  7. 6 kwietnia 1941Niemcy atakują Jugosławię6 kwietnia 1941 Niemcy bez wypowiedzenia wojny najechały Jugosławię, a Luftwaffe zbombardowała Belgrad. Nie w pełni zmobilizowana armia szybko się rozpadła.
  8. 6 kwietnia 1941Niemcy atakują Grecję6 kwietnia 1941 12 Armia uderzyła z Bułgarii na Grecję. Forty Linii Metaksasa odparły pierwsze ataki, a nocą wybuch statku z amunicją zniszczył Pireus.
  9. 13 kwietnia 1941Radziecko-japoński pakt o neutralności13 kwietnia 1941 Mołotow i Matsuoka podpisali na Kremlu pięcioletni pakt o neutralności. ZSRR zabezpieczył wschód, Japonia tyły przed marszem na południe.
  10. 27 kwietnia 1941Niemcy zajmują Ateny27 kwietnia 1941 Niemcy weszli do Aten i zawiesili swoją flagę na Akropolu. Armia grecka już skapitulowała, ale król i rząd walczyli dalej z Krety.
  11. 10 maja 1941Lot Rudolfa Heßa10 maja 1941 zastępca Hitlera Rudolf Heß poleciał sam do Szkocji, by zawrzeć pokój z Wielką Brytanią. Wyskoczył ze spadochronem i trafił do niewoli.
  12. 10 maja 1941Ostatnia noc BlitzuW nocy z 10 na 11 maja 1941 bomby zabiły w Londynie 1436 osób i zniszczyły salę Izby Gmin. Był to ostatni wielki nalot Blitzu przed odlotem Luftwaffe na wschód.
  13. 20 maja 1941Desant na Kretę20 maja 1941 Niemcy uderzyli na Kretę z powietrza. Spadochroniarze ponieśli ogromne straty, ale nocą Nowozelandczycy oddali wzgórze nad lotniskiem Maleme.
  14. 27 maja 1941Zatopienie Bismarcka27 maja 1941 brytyjskie pancerniki rozbiły na Atlantyku „Bismarcka”, unieruchomionego dzień wcześniej torpedą Swordfisha. Zginęło ponad 2000 Niemców.
  15. 22 czerwca 1941Atak Niemiec na ZSRR22 czerwca 1941 Niemcy i ich sojusznicy uderzyli o świcie na ZSRR. Operacja „Barbarossa” zerwała pakt z 1939 roku i otworzyła front wschodni.
  16. 4 lipca 1941Mord profesorów lwowskichW nocy z 3 na 4 lipca 1941 niemiecka policja bezpieczeństwa aresztowała we Lwowie polskich profesorów z bliskimi. Rano rozstrzelano ich na Wzgórzach Wuleckich.
  17. 31 lipca 1941Rozkaz Göringa dla Heydricha31 lipca 1941 Göring upoważnił Heydricha do przygotowania „całkowitego rozwiązania kwestii żydowskiej” w niemieckiej strefie wpływów w Europie.
  18. 9 sierpnia 1941Karta atlantycka9–12 sierpnia 1941 Roosevelt i Churchill naradzali się na okrętach w zatoce Placentia. 14 sierpnia ogłosili osiem wspólnych zasad, nazwanych Kartą atlantycką.
  19. 25 sierpnia 1941Inwazja na Iran25 sierpnia 1941 wojska brytyjskie i radzieckie wkroczyły bez wypowiedzenia wojny do neutralnego Iranu. Armia szacha przestała walczyć po czterech dniach.
  20. 8 września 1941Początek oblężenia Leningradu8 września 1941 Niemcy zajęli Szlisselburg nad Ładogą i odcięli Leningrad od reszty kraju. Zaczęła się blokada, która trwała prawie dwa i pół roku.
  21. 28 września 1941Babi Jar28 września 1941 Niemcy wezwali Żydów Kijowa na zbiórkę. 29–30 września Sonderkommando 4a i niemiecka policja rozstrzelały w wąwozie Babi Jar 33 771 osób.
  22. 2 października 1941Operacja Tajfun2 października 1941 Grupa Armii „Środek” ruszyła na Moskwę. W kilka dni czołgi Bocka przełamały front i okrążały armie radzieckie pod Wiaźmą i Briańskiem.
  23. 18 października 1941Hideki Tōjō premierem18 października 1941 generał Hideki Tōjō, minister wojny, który nie zgodził się na wycofanie wojsk z Chin, został premierem Japonii po dymisji Konoe.
  24. 18 listopada 1941Początek operacji Crusader18 listopada 1941 brytyjska 8 Armia przekroczyła granicę Libii, by rozbić czołgi Rommla i przerwać oblężenie Tobruku. Ulewa pomogła jej zaskoczyć wroga.
  25. 26 listopada 1941Kidō Butai wypływa na Hawaje26 listopada 1941 sześć lotniskowców wiceadm. Chūichiego Nagumo wyszło z zatoki Hitokappu na Kurylach. Ruszyły w ciszy radiowej, by uderzyć na Pearl Harbor.
  26. 5 grudnia 1941Kontrofensywa pod Moskwą5 grudnia 1941 Front Kaliniński, a 6 grudnia Front Zachodni uderzyły na wyczerpaną Grupę Armii „Środek”. Niemcy po raz pierwszy cofali się na całym froncie.
  27. 7 grudnia 1941Atak na Pearl Harbor7 grudnia 1941 samoloty z sześciu japońskich lotniskowców uderzyły na Pearl Harbor. Zginęło 2403 Amerykanów, a cztery pancerniki Floty Pacyfiku poszły na dno.
  28. 11 grudnia 1941Niemcy i Włochy wypowiadają wojnę USA11 grudnia 1941 Hitler i Mussolini wypowiedzieli wojnę Stanom Zjednoczonym, a Kongres odpowiedział jeszcze tego dnia. Wojna stała się naprawdę światowa.

1942

  1. 1 stycznia 1942Deklaracja Narodów Zjednoczonych1 stycznia 1942 USA, Wielka Brytania, ZSRR i Chiny podpisały w Waszyngtonie Deklarację Narodów Zjednoczonych. Dzień później dołączyły 22 państwa, w tym Polska.
  2. 20 stycznia 1942Konferencja w Wannsee20 stycznia 1942 Heydrich zebrał w willi nad Wannsee piętnastu urzędników SS, partii i ministerstw, by skoordynować trwające już mordowanie Żydów Europy.
  3. 14 lutego 1942Związek Walki Zbrojnej zostaje Armią Krajową14 lutego 1942 gen. Sikorski przemianował ZWZ na Armię Krajową. Wszyscy żołnierze podziemia w kraju weszli w skład AK, dowodzonej przez gen. Roweckiego.
  4. 15 lutego 1942Kapitulacja Singapuru15 lutego 1942 gen. Percival poddał Singapur Yamashicie w fabryce Forda w Bukit Timah. Była to największa kapitulacja w dziejach brytyjskiego wojska.
  5. 28 marca 1942Rajd na Saint-Nazaire28 marca 1942 niszczyciel „Campbeltown” z ładunkiem wybuchowym staranował wrota doku Normandie w Saint-Nazaire. Dok zniszczono, z 611 ludzi zginęło 169.
  6. 9 kwietnia 1942Kapitulacja na Bataanie9 kwietnia 1942 generał Edward King wbrew rozkazom poddał wojska na Bataanie. Do niewoli poszło około 75 tysięcy ludzi, bronił się już tylko Corregidor.
  7. 18 kwietnia 1942Rajd Doolittle’a18 kwietnia 1942 szesnaście bombowców B-25 z lotniskowca „Hornet” zbombardowało Tokio i inne miasta Japonii. Szkody były niewielkie, skutki ogromne.
  8. 8 maja 1942Starcie lotniskowców na Morzu Koralowym8 maja 1942 lotniskowce USA i Japonii uderzyły na siebie nawzajem. „Lexington” zatonął, „Shōkaku” uszkodzono, a desant na Port Moresby odwołano.
  9. 27 maja 1942Zamach na Heydricha27 maja 1942 w Pradze czechosłowaccy spadochroniarze Gabčík i Kubiš ciężko ranili Reinharda Heydricha. Zmarł 4 czerwca, a Niemcy odpowiedzieli terrorem.
  10. 30 maja 1942Nalot tysiąca bombowców na KolonięW nocy z 30 na 31 maja 1942 RAF wysłał nad Kolonię 1047 bombowców. W 90 minut wznieciły tysiące pożarów, zginęło około 470 osób, 45 tysięcy straciło dom.
  11. 4 czerwca 1942Zatopienie lotniskowców Nagumo4 czerwca 1942 pod Midway amerykańskie bombowce nurkujące podpaliły „Akagi”, „Kagę” i „Sōryū”, a wieczorem „Hiryū”. Japończycy zdążyli trafić „Yorktowna”.
  12. 10 czerwca 1942Zagłada Lidic10 czerwca 1942 Niemcy rozstrzelali 173 mężczyzn z czeskiej wsi Lidice, kobiety wywieźli do Ravensbrück, dzieci do Łodzi, a wieś zrównali z ziemią.
  13. 21 czerwca 1942Upadek Tobruku21 czerwca 1942 gen. Klopper poddał Rommlowi Tobruk po dobie szturmu. Do niewoli trafiło około 33 tysięcy żołnierzy, a Rommel został feldmarszałkiem.
  14. 28 czerwca 1942Początek operacji Blau28 czerwca 1942 Armeegruppe Weichs uderzyła spod Kurska na Woroneż. Ruszyła wielka letnia ofensywa Wehrmachtu na południu ZSRR, której celem była ropa Kaukazu.
  15. 1 lipca 1942Upadek Sewastopola1 lipca 1942 wojska Mansteina weszły do zrujnowanego Sewastopola. Dowódców obrony ewakuowano, a dziesiątki tysięcy żołnierzy zostały na przylądku Chersones.
  16. 16 lipca 1942Obława Vel d’Hiv16–17 lipca 1942 francuska policja aresztowała w Paryżu 13 152 Żydów, w tym ponad 4 tysiące dzieci. Rodziny przez pięć dni więziono na welodromie Vel d’Hiv.
  17. 22 lipca 1942Wielka Akcja w getcie warszawskim22 lipca 1942 Niemcy zaczęli wywozić Żydów z getta warszawskiego do Treblinki. Do 21 września zamordowali tam co najmniej 254 tysiące ludzi.
  18. 7 sierpnia 1942Lądowanie na Guadalcanalu7 sierpnia 1942 piechota morska wylądowała na Guadalcanalu, Tulagi, Gavutu i Tanambogo. Zaczęła się pierwsza amerykańska ofensywa lądowa wojny na Pacyfiku.
  19. 15 sierpnia 1942Ohio dociera na Maltę15 sierpnia 1942 do Valletty wprowadzono tonący tankowiec „Ohio”, ostatni z pięciu statków konwoju „Pedestal”. Jego paliwo uratowało Maltę.
  20. 19 sierpnia 1942Rajd na Dieppe19 sierpnia 1942 ponad 6 tys. żołnierzy, głównie Kanadyjczyków, wylądowało pod Dieppe. Po klęsce 3367 Kanadyjczyków było zabitych, rannych lub w niewoli.
  21. 23 sierpnia 1942Nalot na Stalingrad23 sierpnia 1942 niemieckie czołgi wyszły nad Wołgę na północ od Stalingradu, a Luftwaffe obróciła w ruinę dużą część miasta. Zaczęła się bitwa o Stalingrad.
  22. 3 września 1942Początek walk o Stalingrad3 września 1942 skrzydła 6 Armii i 4 Armii Pancernej połączyły się pod Stalingradem, a radzieckie armie cofnęły się na przedmieścia. Bój przeszedł do miasta.
  23. 12 września 1942Zatopienie Laconii12 września 1942 U-156 zatopił na Atlantyku transportowiec „Laconia” z 1800 włoskimi jeńcami. Akcja ratunkowa skończyła się rozkazem „Laconii” Dönitza.
  24. 3 października 1942Pierwszy udany start rakiety A43 października 1942 w Peenemünde czwarty prototyp rakiety A4 przeleciał ok. 190 km i wzniósł się na 84,5 km. Tak narodziła się przyszła broń V-2.
  25. 23 października 1942Początek drugiej bitwy pod El Alamein23 października 1942 o 21.40 prawie 900 dział 8 Armii otworzyło ogień pod El Alamein. Piechota czterech dywizji ruszyła przez pola minowe Osi.
  26. 3 listopada 1942Odwrót Rommla spod El Alamein3 listopada 1942 Hitler zakazał Rommlowi odwrotu spod El Alamein. Dzień później front pękł, a armia Osi uciekła na zachód, porzucając włoską piechotę.
  27. 8 listopada 1942Lądowanie w Afryce Północnej8 listopada 1942 ponad 70 tysięcy żołnierzy amerykańskich i brytyjskich wylądowało w Maroku i Algierii. Francuzi z Vichy stawili opór pod Casablanką i Oranem.
  28. 19 listopada 1942Początek operacji „Uran”19 listopada 1942 Armia Czerwona uderzyła na rumuńskie armie na skrzydłach 6 Armii. W trzy dni front pękł, a kleszcze zamykały się na zachód od Stalingradu.
  29. 2 grudnia 1942Pierwsza kontrolowana reakcja łańcuchowa2 grudnia 1942 pod trybunami Stagg Field w Chicago zespół Enrico Fermiego uruchomił Chicago Pile-1 – pierwszy reaktor jądrowy z kontrolowaną reakcją.
  30. 17 grudnia 1942Deklaracja Narodów Zjednoczonych w sprawie zagłady Żydów17 grudnia 1942 Anthony Eden odczytał w Izbie Gmin deklarację 11 rządów i Wolnych Francuzów potępiającą zagładę Żydów. Posłowie wstali w milczeniu.
  31. 24 grudnia 1942Zamach na admirała Darlana24 grudnia 1942 w Algierze 20-letni Fernand Bonnier de La Chapelle zastrzelił admirała Darlana. Zamachowcę rozstrzelano po dwóch dniach, władzę objął Giraud.

1943

  1. 14 stycznia 1943Konferencja w Casablance14 stycznia 1943 w Anfie pod Casablancą Churchill, Roosevelt i ich szefowie sztabów zaczęli obrady. Wybrali Sycylię i nasilenie bombardowań Niemiec.
  2. 18 stycznia 1943Pierwszy zbrojny opór w getcie warszawskim18 stycznia 1943 Niemcy wznowili wywózki z getta warszawskiego. Bojownicy ŻOB po raz pierwszy stawili im zbrojny opór, a po czterech dniach akcję przerwano.
  3. 18 stycznia 1943Przełamanie blokady Leningradu18 stycznia 1943 Front Leningradzki i Wołchowski spotkały się nad Ładogą. Operacja „Iskra” przebiła do Leningradu korytarz lądowy szerokości 8–11 km.
  4. 31 stycznia 1943Kapitulacja Paulusa31 stycznia 1943 żołnierze 64 Armii wzięli do niewoli feldmarszałka Paulusa i jego sztab w piwnicy domu towarowego w Stalingradzie. Padł kocioł południowy.
  5. 2 lutego 1943Koniec bitwy stalingradzkiej2 lutego 1943 skapitulował północny kocioł gen. Streckera i bitwa stalingradzka dobiegła końca. Dzień później Rzesza ogłosiła klęskę 6 Armii.
  6. 9 lutego 1943Koniec walk o GuadalcanalW nocach 1–8 lutego 1943 japońskie niszczyciele zabrały z Guadalcanalu ok. 10,6 tys. żołnierzy. 9 lutego Amerykanie uznali wyspę za zdobytą.
  7. 18 lutego 1943Przemówienie Goebbelsa o wojnie totalnej18 lutego 1943 Goebbels zapytał w berlińskim Sportpalast dobraną publiczność: „Czy chcecie wojny totalnej?”. Mowa stała się symbolem propagandy III Rzeszy.
  8. 22 lutego 1943Egzekucja rodzeństwa Scholl22 lutego 1943 Trybunał Ludowy Freislera skazał na śmierć Hansa i Sophie Scholl oraz Christopha Probsta z Białej Róży. Tego samego dnia ich zgilotynowano.
  9. 2 marca 1943Bitwa na Morzu Bismarcka2–4 marca 1943 alianckie lotnictwo rozbiło konwój z Rabaulu do Lae. Zatonęło 8 transportowców i 4 niszczyciele, zginęło blisko 3 tys. Japończyków.
  10. 13 marca 1943Likwidacja getta krakowskiego13–14 marca 1943 Niemcy zlikwidowali getto w krakowskim Podgórzu. Zdolnych do pracy pognali do obozu w Płaszowie, około 2 tysięcy ludzi zabili na miejscu.
  11. 17 marca 1943Bitwa o konwoje HX 229 i SC 12216–20 marca 1943 około 40 U-Bootów zaatakowało konwoje HX 229 i SC 122 w luce powietrznej nad Atlantykiem i zatopiło 22 statki, tracąc jeden okręt.
  12. 13 kwietnia 1943Niemcy ujawniają zbrodnię katyńską13 kwietnia 1943 radio berlińskie ogłosiło odkrycie grobów polskich oficerów pod Smoleńskiem. Spór o śledztwo dał Stalinowi pretekst do zerwania z rządem RP.
  13. 18 kwietnia 1943Śmierć admirała Yamamoto18 kwietnia 1943 amerykańskie myśliwce P-38 zestrzeliły nad Bougainville samolot admirała Yamamoto. Zasadzkę umożliwiło złamanie japońskiego szyfru.
  14. 19 kwietnia 1943Wybuch powstania w getcie warszawskim19 kwietnia 1943, w wigilię Paschy, bojownicy ŻOB i ŻZW odparli Niemców wkraczających do getta warszawskiego. Wkrótce wrócili oni pod wodzą Jürgena Stroopa.
  15. 13 maja 1943Kapitulacja wojsk Osi w Afryce13 maja 1943 skapitulowała włoska 1 Armia Messego, ostatnia siła Osi w Tunezji. Do niewoli poszło ok. ćwierć miliona żołnierzy; wojna w Afryce się skończyła.
  16. 16 maja 1943Upadek powstania w getcie warszawskim16 maja 1943 Stroop wysadził Wielką Synagogę na Tłomackiem i ogłosił koniec getta warszawskiego. Raport podawał 56 065 „ujętych” Żydów.
  17. 24 maja 1943Czarny majW maju 1943 roku U-Booty straciły 41–43 okręty przy skromnych sukcesach. 24 maja Dönitz wycofał je z północnego Atlantyku. Był to przełom bitwy o Atlantyk.
  18. 4 lipca 1943Śmierć generała Sikorskiego4 lipca 1943 Liberator z gen. Władysławem Sikorskim runął do morza tuż po starcie z Gibraltaru. Zginęło 16 osób, przeżył tylko pilot Eduard Prchal.
  19. 5 lipca 1943Początek bitwy na łuku kurskim5 lipca 1943 Niemcy rozpoczęli operację „Cytadela” – atak na łuk kurski z północy i południa. Trafili na najsilniej umocnioną obronę Armii Czerwonej.
  20. 10 lipca 1943Lądowanie na Sycylii10 lipca 1943 alianci wylądowali na Sycylii: 8 Armia Montgomery’ego na południowym wschodzie, 7 Armia Pattona w zatoce Gela. Ruszyła operacja „Husky”.
  21. 11 lipca 1943Krwawa niedziela na Wołyniu11 lipca 1943 oddziały UPA wraz z miejscowymi chłopami zaatakowały blisko 100 polskich wsi i osad na Wołyniu. Był to najkrwawszy dzień rzezi wołyńskiej.
  22. 24 lipca 1943Operacja GomoraW nocy z 24 na 25 lipca 1943 RAF rozpoczął serię nalotów na Hamburg. Burza ogniowa z 27/28 lipca zabiła około 18 tysięcy z około 34–40 tysięcy ofiar.
  23. 25 lipca 1943Upadek MussoliniegoW nocy 24/25 lipca 1943 Wielka Rada Faszystowska poparła wniosek Grandiego. Po południu król Wiktor Emanuel III odwołał Mussoliniego i kazał go aresztować.
  24. 1 sierpnia 1943Operacja Tidal Wave1 sierpnia 1943 roku 177 amerykańskich Liberatorów z Libii zaatakowało z niskiego pułapu rafinerie Ploeszti. Stracono 53 maszyny, a szkody szybko naprawiono.
  25. 16 sierpnia 1943Powstanie w getcie białostockim16 sierpnia 1943 Niemcy przystąpili do likwidacji getta w Białymstoku. Kilkuset słabo uzbrojonych bojowników podjęło walkę, ich przywódcy zginęli w getcie.
  26. 17 sierpnia 1943Operacja HydraW nocy z 17 na 18 sierpnia 1943 blisko 600 bombowców RAF zaatakowało ośrodek rakietowy w Peenemünde. Zginęło ok. 700 osób, głównie robotników przymusowych.
  27. 8 września 1943Ogłoszenie kapitulacji Włoch8 września 1943 Eisenhower ogłosił przez radio kapitulację Włoch, a Badoglio musiał ją potwierdzić. W południe B-17 zbombardowały sztab Kesselringa we Frascati.
  28. 9 września 1943Lądowanie pod Salerno9 września 1943 amerykańsko-brytyjska 5 Armia gen. Marka Clarka wylądowała w Zatoce Salerno. Niemcy, mimo kapitulacji Włoch, czekali już na plażach.
  29. 21 września 1943Zbrodnia na Kefalinii21 IX 1943 na Kefalinii Niemcy zaczęli rozstrzeliwać poddających się żołnierzy włoskiej dywizji „Acqui”. Zginęły tysiące, wśród nich gen. Antonio Gandin.
  30. 25 września 1943Wyzwolenie Smoleńska25 września 1943 Front Zachodni wyparł Niemców ze zrujnowanego Smoleńska. W radzieckie ręce wrócił też pobliski Katyń, gdzie NKWD zaczęło zacierać ślady.
  31. 30 września 1943Ratowanie duńskich ŻydówPod koniec września 1943 Duńczycy zaczęli ukrywać Żydów przed obławą i przewozić ich łodziami do Szwecji. Ocalało ponad 7 tysięcy, deportowano około 470.
  32. 13 października 1943Włochy wypowiadają wojnę Niemcom13 października 1943 rząd Badoglia z Brindisi wypowiedział wojnę Niemcom. Alianci uznali Królestwo Włoch za państwo współwojujące, ale nie za sojusznika.
  33. 14 października 1943Czarny czwartek nad Schweinfurtem14 października 1943 291 amerykańskich B-17 ponownie poleciało na fabryki łożysk w Schweinfurcie. Nie wróciło 60 bombowców, a około 600 lotników zaginęło.
  34. 14 października 1943Powstanie w Sobiborze14 października 1943 więźniowie obozu zagłady w Sobiborze zabili kilkunastu esesmanów i strażników. Około 300 zbiegło do lasu, wojnę przeżyło kilkudziesięciu.
  35. 18 października 1943Konferencja moskiewska ministrów spraw zagranicznych18 października 1943 Hull i Eden przylecieli do Moskwy. Obrady z Mołotowem dały zapowiedź ONZ, Europejską Komisję Doradczą i deklarację o karaniu zbrodniarzy.
  36. 3 listopada 1943Akcja „Dożynki”3–4 listopada 1943 SS i policja rozstrzelały na Majdanku, w Trawnikach i w Poniatowej około 42 tysięcy Żydów, ostatnich robotników przymusowych Lubelszczyzny.
  37. 6 listopada 1943Wyzwolenie KijowaRankiem 6 listopada 1943 wojska 1 Frontu Ukraińskiego gen. Watutina zajęły zrujnowany Kijów — w przeddzień rocznicy rewolucji październikowej.
  38. 18 listopada 1943Początek bitwy powietrznej o BerlinW nocy z 18 na 19 listopada 1943 444 samoloty RAF zaatakowały Berlin. Chmury rozproszyły bomby, zginęło ok. 130–150 osób. Tak zaczęła się bitwa o Berlin.
  39. 20 listopada 1943Lądowanie na Tarawie20 listopada 1943 marines wylądowali na Betio w atolu Tarawa, a piechota armii na Makinie. Rafa, odpływ i bunkry zamieniły pierwszy dzień w rzeź.
  40. 28 listopada 1943Konferencja teherańska28 listopada 1943 w Teheranie spotkali się Stalin, Roosevelt i Churchill. Zapadła decyzja o inwazji na Francję w maju 1944, o Polsce mówiono bez jej rządu.
  41. 2 grudnia 1943Nalot na Bari2 grudnia 1943 niemieckie Ju 88 zaskoczyły zatłoczony port w Bari. Zatonęło kilkanaście statków, a iperyt z „Johna Harveya” zatruł setki ludzi.
  42. 13 grudnia 1943Zbrodnia w Kalawricie13 grudnia 1943 żołnierze niemieckiej 117 Dywizji Strzelców rozstrzelali prawie wszystkich mężczyzn z Kalawryty na Peloponezie i spalili miasteczko.
  43. 24 grudnia 1943Eisenhower dowódcą inwazji24 grudnia 1943 Roosevelt ogłosił w radiu, że inwazją na Francję dowodzić będzie gen. Dwight Eisenhower. Marshall pozostał w Waszyngtonie.
  44. 26 grudnia 1943Zatopienie „Scharnhorsta”26 grudnia 1943 okręty Home Fleet admirała Frasera zatopiły „Scharnhorsta” na Morzu Barentsa. Z prawie dwóch tysięcy ludzi załogi ocalało tylko 36.

1944

  1. 4 stycznia 1944Armia Czerwona przekracza przedwojenną granicę PolskiW nocy z 3 na 4 stycznia 1944 wojska 1 Frontu Ukraińskiego przekroczyły w rejonie Rokitna na Wołyniu przedwojenną granicę Polski.
  2. 17 stycznia 1944Początek bitwy o Monte Cassino17 stycznia 1944 brytyjski X Korpus sforsował dolne Garigliano na zachodnim krańcu linii Gustawa. Zaczęła się pierwsza bitwa o Monte Cassino.
  3. 22 stycznia 1944Lądowanie pod Anzio22 stycznia 1944 VI Korpus gen. Lucasa wylądował pod Anzio i Nettuno, blisko Rzymu. Zaskoczenie było pełne, lecz przyczółek szybko otoczyli Niemcy.
  4. 27 stycznia 1944Koniec blokady Leningradu27 stycznia 1944 Leningrad uczcił salutem z 324 dział koniec blokady. Trwała 872 dni i kosztowała życie setek tysięcy mieszkańców.
  5. 15 lutego 1944Zniszczenie opactwa na Monte Cassino15 lutego 1944 alianckie bombowce zburzyły opactwo benedyktyńskie na Monte Cassino. Zginęli cywile, a ruiny zajęli Niemcy. Natarcie do 18 lutego zawiodło.
  6. 18 lutego 1944Operacja „Hailstone” – nalot na Truk17–18 lutego 1944 lotniskowce Mitschera rozbiły bazę Truk, niszcząc dziesiątki statków i ponad 250 samolotów. Flota japońska zdążyła odejść, a Truk ominięto.
  7. 26 lutego 1944Wielki TydzieńOd 20 do 25 lutego 1944 bombowce USA i RAF uderzały w niemiecki przemysł lotniczy. Luftwaffe straciła setki myśliwców i pilotów, których nie umiała zastąpić.
  8. 29 lutego 1944Lądowanie na Los Negros29 lutego 1944 tysiąc kawalerzystów USA wylądował na Los Negros na Wyspach Admiralicji. MacArthur zszedł na brzeg i kazał utrzymać lotnisko za wszelką cenę.
  9. 7 marca 1944Początek operacji U-GoW nocy z 7 na 8 marca 1944 japońska 33 Dywizja ruszyła na Tiddim. Tak zaczęła się operacja U-Go – uderzenie 15 Armii na Imphal i Kohimę w Indiach.
  10. 19 marca 1944Niemcy zajmują Węgry19 marca 1944 Wehrmacht zajął Węgry w ramach operacji „Margarethe”. Horthy pozostał regentem, a realną władzę przejęli Veesenmayer i SS.
  11. 24 marca 1944Zbrodnia w Grotach Ardeatyńskich24 marca 1944 Niemcy rozstrzelali w kamieniołomach przy via Ardeatina pod Rzymem 335 więźniów i zakładników w odwecie za zamach przy via Rasella.
  12. 30 marca 1944Nalot na NorymbergęW nocy z 30 na 31 marca 1944 RAF wysłał 795 bombowców na Norymbergę. Niemieckie myśliwce zestrzeliły 95 z nich – to największa strata Bomber Command w wojnie.
  13. 8 kwietnia 1944Początek ofensywy krymskiej8 kwietnia 1944 4 Front Ukraiński uderzył na Krym przez Perekop i Sywasz. Front 17 Armii pękł, 13 kwietnia padł Symferopol, a Niemcy cofnęli się do Sewastopola.
  14. 17 kwietnia 1944Początek operacji Ichi-Go17 kwietnia 1944 Japończycy przeprawili się przez Żółtą Rzekę w Henanie. Zaczęła się operacja Ichi-gō – największa ofensywa lądowa armii japońskiej.
  15. 22 kwietnia 1944Lądowanie pod Hollandią i Aitape22 kwietnia 1944 Amerykanie wylądowali pod Hollandią i Aitape na Nowej Gwinei, setki kilometrów za frontem. Japońska 18 Armia pod Wewakiem została odcięta.
  16. 27 kwietnia 1944Tragedia pod Slapton Sands27 kwietnia 1944 Amerykanie ćwiczyli w Devon desant na Normandię. Nocą niemieckie kutry storpedowały konwój T-4 – zginęło co najmniej 749 żołnierzy.
  17. 9 maja 1944Wyzwolenie Sewastopola9 maja 1944 wojska 4 Frontu Ukraińskiego zdobyły Sewastopol, dwa dni po szturmie Sapun-gory. Resztki niemieckiej 17 Armii cofnęły się na Chersonez.
  18. 11 maja 1944Czwarta bitwa o Monte Cassino11 maja 1944 o 23.00 alianci uderzyli na linię Gustawa, zaczynając operację „Diadem”. 12 maja 2 Korpus Polski szturmował masyw Monte Cassino.
  19. 18 maja 1944Zdobycie Monte Cassino18 maja 1944 patrol 12 Pułku Ułanów Podolskich wszedł do ruin opactwa, opuszczonych nocą przez Niemców. Bitwa o Monte Cassino dobiegła końca.
  20. 4 czerwca 1944Alianci w Rzymie4 czerwca 1944 amerykańska 5 Armia weszła do Rzymu, który Niemcy opuścili bez walk w mieście. Była to pierwsza stolica państwa Osi zdobyta przez aliantów.
  21. 6 czerwca 1944D-Day: lądowanie w Normandii6 czerwca 1944 około 156 tysięcy żołnierzy alianckich wylądowało z morza i powietrza w Normandii. Pięć przyczółków zdobyto, ale Caen pozostało w rękach Niemców.
  22. 13 czerwca 1944Pierwsze pociski V-1W nocy z 12 na 13 czerwca 1944 Niemcy wystrzelili na Anglię pierwsze pociski V-1. Ofensywa latających bomb zabiła w Wielkiej Brytanii około 6 tysięcy ludzi.
  23. 15 czerwca 1944Lądowanie na Saipanie15 czerwca 1944 dwie dywizje piechoty morskiej USA wylądowały na Saipanie. Wieczorem amerykańskie okręty podwodne wykryły japońską flotę płynącą ku Marianom.
  24. 19 czerwca 1944Bitwa na Morzu Filipińskim19–20 czerwca 1944 roku amerykańska TF 58 rozbiła na zachód od Marianów lotnictwo floty Ozawy. Japonia straciła trzy lotniskowce i kilkaset samolotów.
  25. 22 czerwca 1944Początek operacji „Bagration”22 czerwca 1944, w trzecią rocznicę ataku Niemiec na ZSRR, cztery fronty radzieckie rozpoczęły na Białorusi ofensywę przeciw Grupie Armii „Środek”.
  26. 3 lipca 1944Wyzwolenie Mińska3 lipca 1944 wojska radzieckie wkroczyły do zrujnowanego Mińska. Na wschód od miasta w kotle znalazło się około 100 tysięcy żołnierzy niemieckiej 4 Armii.
  27. 20 lipca 1944Zamach 20 lipca20 lipca 1944 płk Claus von Stauffenberg zdetonował bombę w Wilczym Szańcu. Hitler przeżył, a zamach stanu w Berlinie załamał się jeszcze tej nocy.
  28. 21 lipca 1944Lądowanie na Guamie21 lipca 1944 amerykańska piechota morska wylądowała na Guamie po obu stronach półwyspu Orote. Wyspa była pod japońską okupacją od grudnia 1941 roku.
  29. 24 lipca 1944Operacja „Cobra”24 lipca 1944 bomby pierwszego nalotu operacji „Cobra” spadły pod Saint-Lô na Amerykanów. 25 lipca 1 Armia uderzyła, 28 lipca zajęła Coutances.
  30. 24 lipca 1944Wyzwolenie MajdankaW dniach walk o Lublin żołnierze radzieccy weszli do opuszczonego obozu na Majdanku. Komory gazowe i krematorium pozostały niemal nietknięte.
  31. 1 sierpnia 1944Wybuch Powstania Warszawskiego1 sierpnia 1944 o 17:00 oddziały Armii Krajowej uderzyły na Niemców w Warszawie, by wyzwolić stolicę, zanim wkroczy do niej Armia Czerwona.
  32. 5 sierpnia 1944Rzeź Woli5 sierpnia 1944 policja i SS Heinza Reinefartha zaczęły mordować ludność warszawskiej Woli. W trzy dni zginęło od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy cywilów.
  33. 14 sierpnia 1944Kocioł pod Falaise14 sierpnia 1944 Kanadyjczycy i Polacy ruszyli na Falaise w operacji „Tractable”. Kocioł zamknięto 19–21 sierpnia pod Chambois i na Maczudze.
  34. 15 sierpnia 1944Operacja „Dragoon”15 sierpnia 1944 amerykański VI Korpus wylądował w Prowansji między Cavalaire a Saint-Raphaël. Opór był słaby, a straty pierwszego dnia niewielkie.
  35. 20 sierpnia 1944Początek operacji jasko-kiszyniowskiej20 sierpnia 1944 wojska 2 i 3 Frontu Ukraińskiego uderzyły pod Jassami i Benderami. W kilka dni okrążyły niemiecką 6 Armię, a Rumunia wypadła z obozu Osi.
  36. 23 sierpnia 1944Przewrót w Rumunii23 sierpnia 1944 król Michał I kazał aresztować marszałka Antonescu. Nowy rząd przerwał walkę z aliantami, a Niemcy stracili rumuńską ropę i front nad Prutem.
  37. 25 sierpnia 1944Wyzwolenie Paryża25 sierpnia 1944 do Paryża weszły francuska 2 Dywizja Pancerna i amerykańska 4 DP. Gen. von Choltitz skapitulował, a de Gaulle przemówił w ratuszu.
  38. 29 sierpnia 1944Słowackie Powstanie Narodowe29 sierpnia 1944, gdy Wehrmacht wkraczał na Słowację, ppłk Ján Golian dał sygnał do powstania przeciw Niemcom i Tisie. Jego ośrodkiem była Bańska Bystrzyca.
  39. 8 września 1944Pierwsze rakiety V-28 września 1944 Niemcy użyli bojowo rakiet V-2. Pierwsza spadła pod Paryżem, wieczorem dwie trafiły w Anglię – w Chiswick zginęły trzy osoby.
  40. 15 września 1944Lądowanie na Peleliu15 września 1944 1 Dywizja Piechoty Morskiej USA wylądowała na Peleliu w archipelagu Palau. Walki z obrońcami ukrytymi w jaskiniach trwały dwa i pół miesiąca.
  41. 17 września 1944Początek operacji „Market Garden”17 września 1944 alianci zrzucili w Holandii trzy dywizje powietrznodesantowe, a XXX Korpus ruszył ku Renowi. Celem był most w Arnhem.
  42. 2 października 1944Kapitulacja Powstania Warszawskiego2 października 1944 w Ożarowie podpisano układ kończący powstanie warszawskie. AK otrzymała prawa kombatanckie, a ludność stolicy wypędzono.
  43. 7 października 1944Bunt Sonderkommando w Auschwitz7 października 1944 więźniowie Sonderkommando w Birkenau zbuntowali się przeciw SS i podpalili krematorium IV. Zginęło około 450 więźniów i trzech esesmanów.
  44. 9 października 1944Konferencja moskiewska 19449 października 1944 Churchill przyleciał do Moskwy. Rozmowy ze Stalinem przyniosły umowę procentową o Bałkanach, spór o Polskę i zapowiedź wojny ZSRR z Japonią.
  45. 15 października 1944Zamach strzałokrzyżowców na Węgrzech15 października 1944 Horthy ogłosił przez radio prośbę o rozejm z ZSRR. Niemcy porwali jego syna, zmusili go do abdykacji i oddali władzę Szálasiemu.
  46. 20 października 1944Lądowanie na Leyte20 października 1944 6 Armia USA wylądowała na Leyte. Generał MacArthur zszedł na brzeg i ogłosił przez radio Filipińczykom: „Powróciłem”.
  47. 20 października 1944Wyzwolenie Belgradu20 października 1944 Armia Czerwona i partyzanci Tity po tygodniu walk ulicznych wyparli Niemców z Belgradu. Stolica Jugosławii była wolna po 3,5 roku okupacji.
  48. 21 października 1944Zdobycie Akwizgranu21 października 1944 po trzech tygodniach walk i ostrzału płk Gerhard Wilck poddał Akwizgran – pierwsze duże miasto niemieckie zdobyte przez aliantów.
  49. 23 października 1944Początek bitwy w zatoce Leyte23–24 października 1944 roku zaczęła się bitwa w zatoce Leyte. Okręty podwodne zatopiły dwa krążowniki Kurity, a lotnictwo Halseya – pancernik Musashi.
  50. 7 listopada 1944Czwarta kadencja Roosevelta7 listopada 1944 Roosevelt pokonał Thomasa Deweya i jako jedyny prezydent USA zdobył czwartą kadencję. Zmarł niespełna trzy miesiące po zaprzysiężeniu.
  51. 12 listopada 1944Zatopienie „Tirpitza”12 listopada 1944 Lancastery RAF z bombami Tallboy zatopiły pod Tromsø pancernik „Tirpitz”. Zginęło od ok. 950 do ponad 1200 marynarzy.
  52. 23 listopada 1944Wyzwolenie Strasburga23 listopada 1944 francuska 2 Dywizja Pancerna gen. Leclerca wdarła się do Strasburga. Nad katedrą zawisła flaga – spełniła się przysięga z Kufry.
  53. 24 listopada 1944B-29 nad Tokio24 XI 1944 111 bombowców B-29 z Saipanu wystartowało do pierwszego od 1942 roku nalotu na Tokio. Fabrykę Nakajimy w Musashino trafiły tylko nieliczne bomby.
  54. 26 listopada 1944Koniec komór gazowych w BirkenauJesienią 1944 SS przerwało gazowanie w Birkenau. 26 listopada, według przyjętej daty, Himmler polecił zniszczyć krematoria, by zatrzeć ślady zbrodni.
  55. 3 grudnia 1944Początek Dekemwriany3 grudnia 1944 policja otworzyła ogień do demonstracji EAM na placu Syntagma w Atenach. Zginęło co najmniej 28 osób, a w mieście wybuchły walki – Dekemwriana.
  56. 16 grudnia 1944Początek ofensywy w Ardenach16 grudnia 1944 trzy armie niemieckie uderzyły w Ardenach na słabą linię amerykańską. Celem Hitlera było odbicie Antwerpii i rozbicie aliantów.
  57. 26 grudnia 1944Odsiecz Bastogne26 grudnia 1944 czołgi 4 Dywizji Pancernej z 3 Armii Pattona przebiły się do okrążonej Bastogne i otworzyły wąski korytarz do 101 Dywizji Powietrznodesantowej.
  58. 29 grudnia 1944Początek oblężenia Budapesztu29 grudnia 1944 Armia Czerwona wysłała do okrążonego Budapesztu parlamentariuszy z ultimatum. Obaj zginęli, a Sowieci przystąpili do szturmu na Peszt.

1945

  1. 9 stycznia 1945Amerykanie w zatoce Lingayen9 stycznia 1945 6 Armia gen. Kruegera wylądowała niemal bez oporu w zatoce Lingayen na Luzonie. Kamikaze nadal atakowali okręty floty inwazyjnej.
  2. 12 stycznia 1945Początek operacji wiślańsko-odrzańskiej12 stycznia 1945 1 Front Ukraiński Koniewa uderzył z przyczółka sandomierskiego. Ruszyła ofensywa, która w trzy tygodnie doprowadziła Armię Czerwoną nad Odrę.
  3. 17 stycznia 1945Wkroczenie do Warszawy17 stycznia 1945 oddziały 1 Armii WP i Armii Czerwonej zajęły ruiny lewobrzeżnej Warszawy. Wraz z wojskiem do miasta przyszła nowa, komunistyczna władza.
  4. 19 stycznia 1945Rozwiązanie Armii Krajowej19 stycznia 1945 gen. Okulicki rozwiązał AK i zwolnił żołnierzy z przysięgi. Tajnym rozkazem zachował sztaby, broń i łączność dla organizacji „NIE”.
  5. 27 stycznia 1945Wyzwolenie Auschwitz27 stycznia 1945 roku żołnierze 60 Armii 1 Frontu Ukraińskiego weszli do Auschwitz. Zastali tam około 7 tysięcy więźniów, setki zwłok i magazyny mienia ofiar.
  6. 3 lutego 1945Początek bitwy o Manilę3 II 1945 amerykańska kawaleria wjechała do Manili i uwolniła internowanych z Santo Tomás. Japońscy marynarze bronili miasta przez miesiąc, mordując cywilów.
  7. 4 lutego 1945Konferencja jałtańska4–11 lutego 1945 w Jałcie Roosevelt, Churchill i Stalin uzgodnili okupację Niemiec, granice i rząd Polski, zasady ONZ oraz wejście ZSRR do wojny z Japonią.
  8. 13 lutego 1945Bombardowanie DreznaW nocy z 13 na 14 lutego 1945 RAF, a w dzień lotnictwo USA zbombardowały Drezno. Burza ogniowa zniszczyła stare miasto; zginęło do 25 tysięcy ludzi.
  9. 19 lutego 1945Lądowanie na Iwo Jimie19 lutego 1945 4 i 5 Dywizja Piechoty Morskiej wylądowały na Iwo Jimie. Do wieczora na brzegu było 30 tys. marines, a straty sięgnęły około 2400 ludzi.
  10. 7 marca 1945Most w Remagen7 marca 1945 Amerykanie z 9 Dywizji Pancernej zdobyli nieuszkodzony most Ludendorffa w Remagen i utworzyli pierwszy przyczółek za Renem.
  11. 9 marca 1945Nalot na Tokio 9–10 marcaW nocy z 9 na 10 III 1945 279 B-29 zrzuciło bomby zapalające na wschodnie Tokio. Burza ogniowa zabiła 80–100 tys. ludzi – najkrwawszy nalot w dziejach.
  12. 30 marca 1945Zdobycie Gdańska30 marca 1945 wojska 2 Frontu Białoruskiego i polscy czołgiści zdobyli Gdańsk. Główne Miasto legło w gruzach, w dużej części spalone już po walkach.
  13. 1 kwietnia 1945Lądowanie na Okinawie1 kwietnia 1945 10 Armia gen. Bucknera wylądowała na Okinawie niemal bez oporu. Japończycy czekali w umocnieniach na południu wyspy.
  14. 12 kwietnia 1945Śmierć Roosevelta12 kwietnia 1945 w Warm Springs zmarł na wylew krwi do mózgu prezydent Franklin D. Roosevelt. Wieczorem w Białym Domu przysięgę złożył Harry Truman.
  15. 16 kwietnia 1945Początek operacji berlińskiej16 kwietnia 1945 Armia Czerwona i Wojsko Polskie uderzyły znad Odry i Nysy Łużyckiej na Berlin. Pod wzgórzami Seelow natarcie Żukowa utknęło na trzy dni.
  16. 25 kwietnia 1945Spotkanie nad Łabą25 kwietnia 1945 patrole amerykańskiej 69 Dywizji Piechoty spotkały czerwonoarmistów nad Łabą pod Strehlą i w Torgau. Rzesza została przecięta na dwie części.
  17. 30 kwietnia 1945Samobójstwo Hitlera30 kwietnia 1945 Adolf Hitler i poślubiona przez niego dzień wcześniej Eva Braun popełnili samobójstwo w bunkrze pod Kancelarią Rzeszy w okrążonym Berlinie.
  18. 2 maja 1945Kapitulacja Berlina2 maja 1945 gen. Helmuth Weidling poddał Berlin gen. Czujkowowi i rozkazał garnizonowi złożyć broń. Dzień wcześniej rokowania Krebsa nie dały wyniku.
  19. 7 maja 1945Kapitulacja w Reims7 maja 1945 o 2.41 gen. Alfred Jodl podpisał w kwaterze Eisenhowera w Reims bezwarunkową kapitulację wszystkich niemieckich sił zbrojnych.
  20. 8 maja 1945Dzień Zwycięstwa w Europie8 maja 1945 Zachód świętował kapitulację Niemiec – Londyn, Paryż i Nowy Jork. Broń zamilkła o 23.01; w Polsce radość mąciła niepewność.
  21. 8 maja 1945Kapitulacja w Karlshorst8 maja 1945 w Berlinie-Karlshorst Keitel, Friedeburg i Stumpff podpisali przed Żukowem i Tedderem ostateczny akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec.
  22. 5 czerwca 1945Deklaracja berlińska5 czerwca 1945 Eisenhower, Żukow, Montgomery i de Lattre podpisali w Berlinie deklarację, którą cztery mocarstwa przejęły najwyższą władzę w Niemczech.
  23. 22 czerwca 1945Koniec bitwy o Okinawę21–22 VI 1945 ustał zorganizowany opór japońskiej 32 Armii na Okinawie, a gen. Ushijima popełnił samobójstwo. Zginęły dziesiątki tysięcy cywilów.
  24. 26 czerwca 1945Podpisanie Karty Narodów Zjednoczonych26 czerwca 1945 w San Francisco przedstawiciele 50 państw podpisali Kartę Narodów Zjednoczonych, akt założycielski ONZ. Polska podpisała ją w październiku.
  25. 16 lipca 1945Próba Trinity16 lipca 1945 o 5.29 na pustyni Jornada del Muerto w Nowym Meksyku Amerykanie zdetonowali „Gadget” – pierwszy w dziejach ładunek jądrowy.
  26. 17 lipca 1945Początek konferencji poczdamskiej17 lipca 1945 w pałacu Cecilienhof w Poczdamie Truman, Churchill i Stalin rozpoczęli ostatnią konferencję Wielkiej Trójki, poświęconą Niemcom i Polsce.
  27. 26 lipca 1945Deklaracja poczdamska26 lipca 1945 USA, Wielka Brytania i Chiny wezwały Japonię do bezwarunkowej kapitulacji sił zbrojnych pod groźbą „natychmiastowego i całkowitego zniszczenia”.
  28. 2 sierpnia 1945Koniec konferencji poczdamskiejW nocy z 1 na 2 sierpnia 1945 Truman, Stalin i Attlee podpisali w Poczdamie protokół i komunikat o Niemczech, reparacjach i granicy na Odrze i Nysie.
  29. 6 sierpnia 1945Atak atomowy na Hiroszimę6 sierpnia 1945 o 8.15 bombowiec B-29 „Enola Gay” zrzucił na Hiroszimę uranową bombę Little Boy – pierwszą broń jądrową użytą w wojnie.
  30. 8 sierpnia 1945ZSRR wypowiada wojnę Japonii8 sierpnia 1945 Mołotow wręczył ambasadorowi Japonii wypowiedzenie wojny. Kilka godzin później, 9 sierpnia czasu lokalnego, Armia Czerwona weszła do Mandżurii.
  31. 9 sierpnia 1945Atak atomowy na Nagasaki9 sierpnia 1945 B-29 „Bockscar” zrzucił na Nagasaki plutonową bombę „Fat Man”. Do końca roku zginęło według szacunków od ok. 40 do ok. 74 tys. ludzi.
  32. 15 sierpnia 1945Orędzie Hirohito15 sierpnia 1945 w południe radio nadało nagrane orędzie Hirohito o przyjęciu deklaracji poczdamskiej. Japończycy po raz pierwszy usłyszeli głos cesarza.
  33. 2 września 1945Kapitulacja Japonii na „Missouri”2 września 1945 w Zatoce Tokijskiej Japończycy podpisali na pancerniku USS „Missouri” akt bezwarunkowej kapitulacji. II wojna światowa się zakończyła.