Polityka
Kategoria
(273)1910
1917
1918
październik
- 28
- Rewolucja astrów28 października 1918 policja strzelała do demonstrantów na Moście Łańcuchowym w Budapeszcie. Trzy dni później władzę na Węgrzech objął Mihály Károlyi.
- Początek rewolucji w Niemczech28 października 1918 Niemcy stały się monarchią parlamentarną, a admirałowie szykowali flotę do ostatniego boju. Bunt marynarzy wywołał rewolucję.
1919
styczeń
marzec
sierpień
wrzesień
- 12
- D'Annunzio zajmuje Fiume12 września 1919 poeta Gabriele D'Annunzio na czele zbuntowanych żołnierzy i ochotników zajął Fiume i ogłosił jego przyłączenie do Włoch wbrew rządowi w Rzymie.
- Kluczowe wydarzenieHitler na zebraniu Niemieckiej Partii Robotników12 września 1919 gefrajter Adolf Hitler, wysłany przez propagandystów Reichswehry, przyszedł na zebranie małej monachijskiej DAP. Wkrótce do niej wstąpił.
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1930
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
styczeń
marzec
sierpień
wrzesień
- 01
- Niemcy anektują Wolne Miasto Gdańsk1 września 1939 Albert Forster ogłosił przyłączenie Wolnego Miasta Gdańska do Rzeszy, a Reichstag zatwierdził to ustawą. Ruszyły aresztowania Polaków.
- Przemówienie Hitlera w Reichstagu1 września 1939 Hitler ogłosił w Operze Krolla, że od 5.45 Niemcy „odpowiadają ogniem”. Wojnę z Polską przedstawił jako obronę i wyznaczył następców.
- Wielka Brytania przygotowuje się do wojny1 września 1939 Wielka Brytania zarządziła mobilizację, zaciemnienie i ewakuację miast. W kolejnych dniach powstały rejestr ludności i Ministerstwo Żywności.
- 03
- Gabinet wojenny Chamberlaina3 września 1939 Chamberlain utworzył dziewięcioosobowy gabinet wojenny z Churchillem w Admiralicji, wprowadzono pobór 18–41 lat, a Gort objął BEF.
- Indie, Australia, Nowa Zelandia i Nowa Fundlandia w wojnie3 września 1939 wicekról bez pytania Hindusów ogłosił, że Indie są w stanie wojny. Tego dnia do wojny weszły też Australia, Nowa Zelandia i Nowa Fundlandia.
październik
- 26
- Kluczowe wydarzenieWcielenie ziem polskich do Rzeszy i Generalne Gubernatorstwo26 października 1939 weszły w życie dekrety Hitlera. Zachodnią Polskę wcielono do Rzeszy, a z centralnej utworzono Generalne Gubernatorstwo Hansa Franka.
- Tiso prezydentem Słowacji26 października 1939 sejm w Bratysławie jednogłośnie wybrał księdza Jozefa Tiso na prezydenta Słowacji. Następnego dnia premierem został Vojtech Tuka.
listopad
- 22
- Słowacka Rada Narodowa Hodży22 listopada 1939 Milan Hodža założył w Paryżu Słowacką Radę Narodową, konkurencję dla Komitetu Beneša, uznanego właśnie przez Francję.
- Rząd RP przenosi się do AngersW listopadzie 1939 rząd Sikorskiego przeniósł się z Paryża do Angers nad Loarą, gdzie dostał eksterytorialną siedzibę. Do Londynu trafił dopiero w czerwcu 1940.
grudzień
1940
luty
marzec
kwiecień
maj
- 13
- Królowa Wilhelmina w Londynie13 maja 1940 królowa Wilhelmina opuściła Holandię na pokładzie HMS Hereward i dotarła do Anglii. Tego samego dnia w ślad za nią odpłynął rząd de Geera.
- Krew, znój, łzy i pot13 maja 1940 Churchill w pierwszym przemówieniu jako premier zaoferował Izbie Gmin „krew, znój, łzy i pot”. Izba poparła nowy rząd 381 głosami.
czerwiec
- 10
- Kluczowe wydarzenieWłochy wypowiadają wojnę Francji i Wielkiej Brytanii10 czerwca 1940 Mussolini wypowiedział wojnę Francji i Wielkiej Brytanii, gdy armia francuska już się waliła. Roosevelt nazwał to ciosem sztyletu w plecy.
- Rząd francuski opuszcza Paryż10 czerwca 1940 rząd Francji opuścił Paryż i rozjechał się po zamkach nad Loarą. Po naradach z Churchillem w Briare i Tours 14 czerwca dotarł do Bordeaux.
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1941
styczeń
luty
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
- 18
- Aresztowanie Richarda Sorgego18 października 1941 japońska policja aresztowała w Tokio Richarda Sorgego, radzieckiego szpiega, który od miesiąca meldował, że Japonia nie uderzy na ZSRR.
- Kluczowe wydarzenieHideki Tōjō premierem18 października 1941 generał Hideki Tōjō, minister wojny, który nie zgodził się na wycofanie wojsk z Chin, został premierem Japonii po dymisji Konoe.
listopad
grudzień
1942
styczeń
luty
- 19
- Rozporządzenie wykonawcze 906619 lutego 1942 Roosevelt upoważnił wojsko do tworzenia stref wykluczenia. Na tej podstawie uwięziono Amerykanów pochodzenia japońskiego z zachodniego wybrzeża.
- Pobór w KanadzieW lutym 1942 Ottawa spierała się o plebiscyt, który miał zwolnić rząd Kinga z obietnicy, że nie wyśle poborowych za ocean. Ustawy o poborze wtedy nie było.
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
listopad
- 10
- Darlan i zawieszenie broni w Afryce Północnej10 listopada 1942 adm. Darlan, naciskany przez gen. Clarka, kazał wojskom Vichy w Afryce Północnej przerwać walkę. Tego dnia skapitulował też Oran.
- „Koniec początku”10 listopada 1942 Churchill nazwał w Londynie zwycięstwo pod El Alamein „końcem początku”. Montgomery został rycerzem i generałem, a 15 XI zabiły dzwony.
grudzień
1943
1944
styczeń
luty
marzec
kwiecień
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
- 09
- Rząd jedności narodowej de Gaulle’a9 września 1944 de Gaulle przebudował w Paryżu Rząd Tymczasowy w gabinet „jedności narodowej” z przywódcami ruchu oporu, komunistami i Bidaultem w MSZ.
- Przewrót Frontu Ojczyźnianego w BułgariiW nocy z 8 na 9 września 1944 oficerowie Zwena i komuniści przejęli władzę w Sofii. Premierem został Kimon Georgiew, a 15–16 września weszła tam Armia Czerwona.